DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG 12. BỘ KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

BÀI 7. SỰ THẬT TRONG TÁC PHẨM KÍ

(Trích Nhớ nghĩ chiều hôm)
- Đào Duy Anh -

Em dự định sẽ làm nghề gì?
Yếu tố nào quyết định đến
lựa chọn của em?

BÀI 7. SỰ THẬT TRONG TÁC
PHẨM KÍ

Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm

Khám phá văn bản

Tổng kết

Tiểu sử:
- Năm sinh – năm mất
- Quê quán:
- Hoạt động chính trong cuộc đời

Sự nghiệp
- Những công trình nghiên cứu
- Những vị trí đã đảm nhiệm

Vị trí – Đóng góp

Tiểu sử
- Giáo sư Đào Duy Anh (1904-1988) tại Thanh Hóa
- Là học giả trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu.
- Góp phần đặt nền móng cho nghiên cứu KHXH ở VN
Sự nghiệp: Các tác phẩm tiêu biểu: Hán Việt từ giản
yếu (1932), Việt Nam văn hóa sử cương (1938), Khảo
luận về Kim Văn Kiều (1943), Nguồn gốc dân tộc Việt
Nam (1950), Đất nước Việt Nam qua các đời (1964), Từ
điển Truyện Kiều (1974), Chữ Nôm – nguồn gốc, cấu
tạo diễn biến (1975)…
Vị trí – Đóng góp: được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí minh năm 2000 được ghi tên vào bộ
từ điển La-rút-xơ- Larrousse (Pháp) với tư cách là một nhà bách khoa toàn thư của thời
hiện đại

b. Thể loại:……………………………………………
c. Nhân vật chính: ……………………………………………
d. Sự kiện/ chủ đề chính:…………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
…………………………………………………………
a. Xuất xứ:………………….
……………………………….
……………………………….

e. Điểm nhìn của người kể:
+ Điểm nhìn: ……………………………………………
+ Ý nghĩa của việc lựa chọn điểm nhìn:…………………
……………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Khái niệm

……………………
…………………..
Biểu hiện ……………………
trong văn …………………..
bản
……………………
…………………..
……………………
…………………..
Tác dụng
……………………
…………………..

Tính phi hư cấu
của văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Những kí ức của tác giả về hoài bão “bước vào đời”
Kí ức của tác giả

Biểu hiện

Nhận xét

Xuất phát điểm của  
nhân vật “tôi”

 

Việc tiếp xúc với các  
thông tin

 

Cuộc gặp gỡ với
Phan Bội Châu

 

 

Ảnh hưởng từ lễ
tang Phan Châu
Trinh

 

 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5

Bối cảnh thời đại và đời sống chính trị được thể hiện trong văn bản
Khái quát về bối cảnh ………………………………………………………………………..
được tái hiện
………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………..
Sức ảnh hưởng của các ………………………………………………………………………..
nhân vật lịch sử đối với ………………………………………………………………………..
những thanh niên giàu ………………………………………………………………………..
tinh thần dân tộc
………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………..

Yếu tố
Miêu tả

Biểu hiện
 

Biểu cảm

 

Vai trò
 

b. Thể loại: Hồi kí
c. Nhân vật chính: Nhân vật “tôi”, người trực tiếp kể lại hồi
ức
d. Sự kiện/ chủ đề chính: Kí ức về giai đoạn “bước vào đời”
của tác giả (giai đoạn đánh dấu tác giả chính thức, chủ động
tham gia vào đời sống chính trị, xã hội của đất nước).
a. Xuất xứ:
- Trích hồi kí Nhớ nghĩ chiều
hôm (1974), thuật lại những
chặng đường chính trong cuộc
đời hoạt động chính trị, văn hóa,
khoa học của ông.
- ĐT thuộc phần đầu của hồi kí,
đánh dấu sự kiện “bước vào đời”
của tác giả.

e. Điểm nhìn của người kể:
- Câu chuyện được kể từ điểm nhìn: Tác giả không chỉ xuất
phát từ điểm nhìn cá nhân mà còn từ điểm nhìn thời đại.
- Ý nghĩa của việc lựa chọn điểm nhìn: Ngoài việc nói về sự
lựa chọn của cá nhân, đoạn trích còn đề cập sự lựa chọn của
tầng lớp thanh niên trí thức lúc bấy giờ, với sức ảnh hưởng
lớn từ những nhà yêu nước, cách mạng tiền bối.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Khái
Thuật lại……………………
những sự kiện, sự việc
Khái niệm
niệm
có thật.
…………………..
Biểu hiện Những sự kiện, chi tiết tái hiện
trong
Biểuvăn bối
hiện
cảnh……………………
lịch sử, nhân vật mang
bản
ấn lịch
sử, câu chuyện được
trong dấu
văn
…………………..
kể lại, các mốc thời gian,…
bản
……………………
Tác dụng + Làm sống lại những kí ức chân
…………………..
thật về một
đoạn đời của mình
hoặc của……………………
lịch sử đất nước, dân
tộc.
…………………..
+ Bên cạnh
đó, tác giả có thể sắp
xếp, bố trí
các sự kiện theo mạch
Tác dụng
……………………
truyện và điểm nhìn riêng để
tăng tính…………………..
hấp dẫn.

Tính phi hư cấu
của văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Những kí ức của tác giả
về hoài bão “bước vào đời”

Kí ức của tác giả
Biểu hiện
Nhận xét
Xuất phát điểm của Dạy ở trường tiểu học tỉnh lị Quảng Bình, trong bầu không khí Bản thân nhân vật
nhân vật “tôi”
“êm đềm uể oải”; mong muốn một nơi có sinh hoạt văn hoá rộng “tôi” đã mang
rãi hơn.
trong mình những
Việc tiếp xúc với Qua báo chí, với những tin tức về các sự kiện lớn liên quan đến hoài bão lớn lao,
các thông tin
các nhân vật lịch sử (Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh) đã đem lại sống trong
thời đại có nhiều
đến một luồng suy nghĩ mới cho tác giả
sự kiện tác động
Cuộc gặp gỡ với Những ấn tượng, cảm xúc từ bài phát biểu của cụ Phan dẫn đến
đến đời sống
Phan Bội Châu
quyết định thay đổi cuộc đời của nhân vật “tôi”: “quyết định đi
chính trị. Đó là
Sài Gòn để viết báo”.
động lực cho
Ảnh hưởng từ đám Những lời ca tụng trong bài Văn tế cụ Phan Châu Trinh càng những quyết định
tang
của
Phan thúc giục tác giả làm những điều cao cả theo tấm gương của trọng đại trong
Châu Trinh
những nhà cách mạng.
cuộc đời tác giả

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5

Bối cảnh thời đại và đời sống chính trị được thể hiện trong
văn
Khái quát về bối cảnh Một giai đoạn lịch
sử;bản
đời sống chính trị xã hội Việt Nam giữa thập
được tái hiện

niên hai mươi của thế kỉ XX.

Sức ảnh hưởng của các
nhân vật lịch sử đối với
những thanh niên giàu
tinh thần dân tộc

Sức ảnh hưởng của các nhân vật lịch sử đối với những thanh niên giàu
tinh thần dân tộc: Đoạn trích đã nhắc đến Phan Châu Trinh và Phan
Bội Châu, đặc biệt là sự xuất hiện của Phan Bội Châu tại trụ sở Hội
Quảng tri. Những sự kiện gắn với hai nhân vật lịch sử này đã có tác
động sâu sắc đến suy nghĩ, sự lựa chọn và hành động của đông đảo
tầng lớp thanh niên giàu tinh thần dân tộc, trong đó có Đào Duy Anh

Yếu tố
Miêu tả

Biểu
cảm

Biểu hiện

 Nói về cảnh sinh hoạt tại trụ sở
Hội Quảng tri ở phần đầu văn
bản; thể hiện tập trung ở đoạn
văn nói về sự kiện Phan Bội
Châu đến dự cuộc tiếp đón tại
địa điểm nêu trên.
Kết hợp với yếu tố miêu tả về
Phan Bội Châu; đoạn văn cuối
nói về cảm xúc của tác giả khi
nghe những câu văn trong bài
Văn tế cụ Phan Châu Trinh. 

Vai trò

 Tạo ấn tượng về
các sự việc, nhân
vật; chất văn cho
những hồi ức
được kể lại; đem
đến cảm xúc và
sức hấp dẫn cho
người đọc khi tiếp
xúc với văn bản.

TỔNG KẾT

1

2

Nội dung: đoạn trích "Bước vào đời" đã khắc họa một cách
sinh động bức tranh đời sống chính trị - xã hội Việt Nam và
cách sống của tầng lớp tri thức lúc bấy giờ. Qua đó, tác giả thể
hiện lòng yêu nước nồng nàn, ý chí kiên cường và niềm tin vào
tương lai tươi sáng của dân tộc.
Nghệ thuật:
- Tính phi hư cấu của đoạn trích hồi kí (Nội dung chân thực,
chính xác)
- Kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm làm tăng tính hấp dẫn của
văn bản
- Sử dụng các chi tiết tiêu biểu
- Sử dụng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu

LUYỆN TẬP
Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) về
chủ đề: Khát vọng của tuổi trẻ hôm nay

Rubric đánh giá đoạn văn

Tiêu chí

Mô tả tiêu chí

Điểm

Hình thức

- Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn (khoảng 150 chữ)

0,5

- Không đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng của đoạn văn
Nội dung
Trình bày Khát vọng của tuổi trẻ hôm nay
Bày tỏ được suy nghĩ của bản thân:
+ Cảm nhận về những khát khao của lớp thanh niên được đề cập trong văn
bản.
+ Cảm nhận về bối cảnh mới và những đòi hỏi của thời đại đối với lớp
thanh niên hiện nay.
+ Nêu những thông điệp và bài học đối với cá nhân về việc lựa chọn hướng
đi, lựa chọn lí tưởng sống.
Suy nghĩ của cá nhân và liên hệ bản thân, định hướng chung
Chính
tả, Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
ngữ pháp
 
Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề; có cách diễn đạt mới mẻ, phối hợp
các phương thức biểu đạt,...

0
5

3
0,5
1,0

VẬN DỤNG
Thực hành đọc hiểu văn bản Vĩ tuyến 17 (trích
Gánh gánh… Gồng gồng... – Xuân Phượng) trong
SGK Ngữ văn 12, tập hai (tr. 59 – 62).