~ Trần Nhân Tông ~
THIÊN TRƯỜNG VÃN VỌNG
Môn: Hán Nôm văn học

Nhóm 4
Cuộc đời Trần Nhân Tông
Tác phẩm “Thiên Trường vãn vọng”
Sơ lược về thiền và thơ thiền
TRẦN NHÂN TÔNG
陳
仁
宗
Tên húy là Trần Khâm (陳昑)
Là vị hoàng đế thứ ba của triều Trần.
(1258 – 1308) 
Con trưởng của vua Trần Thánh Tông và Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng hậu Trần thị.
Được lập làm thái tử năm 1274, lên làm vua năm 1279.
Ông là người đã cùng Hưng Đạo đại vương hai lần đánh tan quân Nguyên xâm lược
Là một vị vua anh minh
Năm 1293, ông lên làm Thái Thượng Hoàng, xuất gia tu hành và lấy hiệu Trúc Lâm Đại sĩ.
Sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử ở Việt Nam.
Là tác giả của nhiều tác phẩm văn chương mang cảm thức Thiền học.
Xuân Đình
Thiên Trường vãn vọng
Thiên Trường phủ
Cư trần lạc đạo phú
Trung Hưng thực lục 
Thiền lâm thiết chủy ngữ lục 
Tăng già toái sự 
Thạch thất mỵ ngữ 
Dĩ thi thuyết Thiền, dĩ Thiền ngụ thi
Phong cách sáng tác
Một số giai thoại
Một số giai thoại
Sơ lược về thiền và thơ thiền
2
Thiền và thơ Thiền
a) Đặc trưng của Thiền
Đặc trưng thứ 1: Coi trọng sự đốn ngộ
Đặc trưng thứ 2: Vô trú niệm
Đặc trung thứ 3: Tiến thoái bình thản
Đặc trưng thứ 4: Vui sống với đạo
Nhục thân của Nam Tông Huệ Năng
Thiền và thơ Thiền
b) Đặc trưng của thơ Thiền
Đặc trưng thứ 1: Bình thường tâm thị đạo
Đặc trưng thứ 2: Vô ngã vô thường
Đặc trưng thứ 3: Bất tận vô vi – bất tự hữu vi



Thơ Trần Nhân Tông là sự hoà quyện giữa thơ và thiền
Tác phẩm “Thiên Trường vãn vọng”
3
天長晚望
Thôn hậu, thôn tiền đạm tự yên,
Bán vô, bán hữu tịch dương biên.
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,
Bạch lộ song song phi há điền.
Thôn sau, thôn trước mờ nhạt tựa như khói,
Nửa không nửa có bên ánh chiều tà.
Trong tiếng sáo của trẻ chăn trâu, trâu đã về hết,
Cò trắng từng đôi bay xuống cánh đồng.
Trước xóm sau thôn tựa khói lồng,
Bóng chiều man mác có dường không.
Mục đồng sáo vẳng trâu về hết,
Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng.
- Bản dịch của Ngô Tất Tố -
Phủ Thiên Trường
- Tên cũ là hương Tức Mặc, nơi phát tịch của họ Trần

- Là nơi ở của Thượng hoàng, hàng năm vua Trần về thăm

- Để nhớ công lao sáng lập uy danh của dòng họ, vua Trần xây hành cung ở Thiên Trường
Hoàn cảnh sáng tác
Khoảng những năm 90 của TK XIII
Sáng tác trong dịp Trần Nhân Tông được về thăm quê cũ ở Thiên Trường
 Tạo nên một khung cảnh làng quê Thiên Trường yên bình với những nét vẽ đơn sơ nhưng lại giàu sức gợi tả
“Thôn hậu, thôn tiền đạm tự yên”
 Làm nổi bật lên cảm xúc của tác giả bao trùm lên bài thơ
Luật trắc
Vần
Thôn hậu, thôn tiền đạm tự yên,
Bán vô, bán hữu tịch dương biên.
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,
Bạch lộ song song phi há điền.
Đối
Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên
Bán vô bán hữu tịch dương biên
- Tiểu đối trái nghĩa “tiền” – “hậu”, “vô – hữu”
Ngắm cảnh chiều ở phủ Thiên Trường
Từ cung Thiên Trường, trong cảnh chiều buông, bằng tâm thức Thiền, ông vua thi sĩ đã dõi theo chiều không gian, từ gần đến xa
Hướng đến con đường có các chú mục đồng cùng đàn trâu khuất dần vào trong thôn xóm,
Lại hướng từ chiều cao của những cánh cò liệng xuống dưới thấp.
Chiều cảm nhận
Cảnh chiều trong thôn xóm
Bố cục
Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên
Bán vô bán hữu tịch dương biên
Cảnh chiều trong thôn xóm
1
- Cảnh vật: “bán vô bán hữu”  Cảnh vật hiện ra không rõ nét, nửa hư, nửa thực
Cảnh đẹp mơ màng, yên tĩnh, đậm sắc thái thiền
So sánh câu thơ phiên âm và dịch thơ
Phiên âm:
“Bán vô bán hữu tịch dương biên”

Dịch thơ:
“Bóng chiều man mác có dường không”

单击添加您的标题
Đậm triết lý thiền
Trong vô có hữu, trong hữu có vô
Mục đồng địch lý ngưu quy tận
Bạch lộ song song phi hạ điền
2 câu cuối
Cảnh chiều tà nơi thôn dã
2
Hình ảnh tiêu biểu, đặc trưng của đồng quê:
+ Mục đồng thổi sáo
+ Đàn trâu
+ Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng
Bức tranh có âm thanh màu sắc, gợi lên cảnh quê
thanh bình, đầy sức sống
Không gian thoáng đãng, cao rộng, yên ả
Cuộc sống yên bình, con người hòa nhập với thiên nhiên
Biểu tượng mang đậm triết lí thiền
Tiếng sáo là hiện thân của cuộc sống mục đồng, âm điệu gợi lên sự trở về với trạng thái hồn nhiên, thanh thản.
Con trâu là biểu tượng của chân tâm hồn thuần
Biểu tượng mang đậm triết lí thiền
Cánh cò bay từ cao xuống thấp thể hiện sự kết nối giữa trời và đất, giữa âm và dương.
Sự nhẹ nhàng của các thần tiên siêu thoát trút bỏ sức nặng của
cõi trần, ngoài ra nó còn biểu trưng cho sức mạnh và sự sống
So sánh câu thơ phiên âm và dịch nghĩa
Phiên âm:
“Mục đồng địch lí ngưu quy tận”
Dịch nghĩa:

“Trong tiếng sáo, mục đồng dẫn trâu về hết”


Nghệ thuật



Nội dung

III. Tổng kết
2
1
1. Nội dung
Bức tranh cảnh vật làng quê trầm lặng mà không đìu hiu
Thiên nhiên và con người hòa quyện một cách nên thơ
Bài thơ thể hiện hồn thơ thắm thiết tình quê của vị vua anh minh, tài đức Trần Nhân Tông.
2. Nghệ thuật
Thanks you