Mơ hồ thấm từng âm thanh tiếng mẹ
Tôi bỗng tỉnh ra. Tới giây phút lạ lùng
Tôi chợt hiểu, người chữa tôi khỏi bệnh
Chẳng thể là ai, ngoài tiếng mẹ thân thương
Những tiếng khác dành cho dân tộc khác
Cũng sẽ khiến cho lành bệnh bao người
Tôi chỉ biết nếu tiếng tôi biến mất
Thì tôi sẵn sàng nhắm mắt buông xuôi.

(Chuyện kể của một em bé người An-dát)
- An-phông-xơ Đô-đê-

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

2. Tác phẩm
II TÌM HIỂU CHI TIẾT
1.Khung cảnh hôm diễn ra buổi học cuối cùng
2. Nhân vật Phrang
3. Nhân vật thầy Ha-men
III

TỔNG KẾT

1.Nghệ thuật
2.Nội dung

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Tên : An-phông-xơ Đô-đê (1840- 1897),
Quê : sinh ra ở Nimes, Pháp
Ông bắt đầu sáng tác năm 17 tuổi, gặt
hái được nhiều thành công
Là nhà văn hiện thực xuất sắc của nước
Pháp nửa cuối thế kỉ XIX.
Tác phẩm tiêu biểu : Một thời niên thiếu,
Người bất tử, Thằng nhóc…

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

- Xuất xứ
+ In trong tập truyện ngắn “Những vì sao” (1873)
- Thể loại và phương thức biểu đạt
+ Thể loại: Truyện ngắn
+ Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và
biểu cảm.
- Ngôi kể
+ Ngôi thứ nhất (Phrăng)
 Diễn tả tinh tế tâm lí nhân vật
 Chân thực, sinh động

NHAN ĐỀ

 Buổi học cuối cùng
bằng tiếng Pháp

- Bối cảnh

- Bối cảnh lịch sử của câu chuyện Buổi
học cuối cùng (Đô-đê) là thời kì sau chiến
tranh Pháp – Phổ (1870 – 1871), hai vùng
An-dát (Alsace) và Lo-ren (Lorraine) của
Pháp bị nhập vào nước Phổ. Các trường
học thuộc hai vùng này phải bỏ tiếng
Pháp, chuyển sang học tiếng Đức.

- Bối cảnh riêng của câu
chuyện là quang cảnh và
diễn biến của buổi học
tiếng Pháp cuối cùng.

Phần 1

Phần 2

Phần 3

P1: Từ đầu …
“vắng mặt con”:
Quang cảnh
trước buổi học

P2: Tiếp …
“cuối cùng
này”: Diễn biến
buổi học cuối
cùng

P3: Còn lại:
Cảnh kết thúc
buổi học cuối
cùng

Văn bản BUỔI HỌC CUỐI CÙNG

Trên
đường
đến
trường,
Phrăng
thấy có
những
điều
khác
hẳn
mọi
ngày

Vào
lớp,
Phrăng
ngạc
nhiên
hơn khi
thấy
thầy
Ha-men
dịu
dàng và
ăn mặc
chỉnh tề

Không
khí lớp
học
trang
nghiêm
. Cuối
lớp có
nhiều
người
lớn tuổi
cũng
đến học
đầy đủ

Khi biết đó
là buổi học
cuối cùng,
Phrăng ân
hận vì
mình
không
thuộc bài
và trước
đây học
hành
không
nghiêm túc

Bài học cuối
cùng thầy Hamen giảng thật
say sưa và xúc
động. Thầy
nói những
điều sâu sắc
về tiếng Pháp,
Phrăng chăm
chú nghe
giảng và cảm
thấy rất hiểu
bài

Kết thúc buổi
học, thầy Hamen nghẹn
ngào không
nói thành lời,
thầy cố viết
lên bảng
dòng chữ thật
to: “NƯỚC
PHÁP
MUÔN
NĂM”

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Quang cảnh hôm diễn ra buổi học cuối
cùng

Trên đường
đến trường:
khác lạ
Báo hiệu một điều gì
nghiêm trọng, khác
thường.

Ở trường:
yên tĩnh,
trang nghiêm,
khác thường
Vùng An-dát rơi vào
tay bọn Đức. Đây là
buổi học tiếng Pháp
cuối cùng.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật Phrăng

Trước buổi học
Trong buổi học
Kết thúc buổi học

Trước buổi học

Trong buổi học

- Định trốn học đi chơi - Ngượng nghịu, xấu hổ khi vào muộn.
nhưng cưỡng lại được - Ngạc nhiên vì trang phục của thầy
nên lại đến trường.
giáo và quang cảnh lớp học.
- Sợ thầy giáo phạt và - Choáng váng khi biết đây là BHCC
không muốn học tiếng
- Nguyền rủa kẻ thù.
Pháp
- Xấu hổ, nuối tiếc vì không thuộc bài.
Chú bé lười học,
Chăm học hơn và hiểu được
nhút nhát nhưng
ý nghĩa thiếng liêng của tiếng
khá trung thực.
mẹ đẻ.

Cuối buổi học
- Xúc động:“Ôi!
Tôi sẽ nhớ mãi
buổi học này.”
- Cảm thấy thầy
thật lớn lao…
Ý thức được nỗi
đau mất nước,
không còn được
nói tiếng của dân
tộc.

 NT miêu tả tâm lí nhân vật  Phrăng có sự thay đổi
+ Lười học, mải chơi  chăm chú, hối hận khi lười học
+ Sợ thầy giáo  Tôn trọng, yêu quý thầy
+ Không thích học tiếng Pháp  Yêu tiếng mẹ đẻ

Là một cậu bé hồn
nhiên, chân thật, biết
lẽ phải.
Quý trọng thầy và có
tình yêu sâu sắc với
tiếng Pháp.
 Đó là tình yêu tiếng nói
dân tộc, một cụ thể của
lòng yêu nước.

Qua nhân vật Phrăng, tác giả muốn thể hiện một
khía cạnh khác của chủ đề tư tưởng:
Nỗi đau mất nước, mất tự do, không được nói tiếng
nói dân tộc là nỗi đau buồn, uất ức, tủi nhục, khó gì
sánh được. Tư tưởng ấy càng trở nên gần gũi, thấm
thía vì nó được thể hiện qua diễn biến tâm trạng của
một chú bé – một cậu học trò ngây thơ như Phrăng.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

3 Nhân vật thầy Ha-men

Những buổi học trước
- Hay trách mắng những bạn không phạm lỗi
- Luôn cầm cái thước kẻ gõ xuống bàn
 Giận dữ, nghiêm khắc
- Cho các bạn nghỉ để đi làm việc cá nhân
 Chưa say mê với công việc

Buổi học cuối cùng
Trang phục

Thái độ

Lời nói

Hành động cuối giờ

- Mặc áo Rơđanh-gốt màu
xanh, diềm lá
sen.

- Lời lẽ dịu dàng,
chỉ nhắc nhở chứ
không trách phạt.

- Đó là ngôn ngữ hay
nhất thế giới, trong
sáng nhất, vững vàng
nhất.

- Người tái nhợt,
nghẹn ngào không
nói hết câu.

- Nhiệt tình giảng
bài.

- Muốn mọi người
phải giữ lấy.

- Đội mũ tròn
lụa đen thêu.

 Đẹp và
trang trọng.

 Yêu thương
học sinh.

 Yêu quý, trân
trọng tiếng mẹ đẻ.

- Cầm phấn viết thật
to “Nước Pháp muôn
năm”.

 Đau đớn, xót xa tột
độ  Yêu nước thiết
tha.

 Nghệ thuật: miêu tả sự đối lập, khắc họa nội tâm nhân vật  khác hẳn so với
thầy giáo của mọi ngày
 Tận tụy, yêu thương học sinh.
 Trân trọng, yêu quý tiếng mẹ đẻ. Yêu nước thiết tha.

CÂU NÓI
“Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ,
chừng nào họ vẫn giữ được tiếng nói
của mình thì chẳng khác gì nắm
được chìa khóa của chốn lao tù…”
 Hình ảnh so sánh đầy sức thuyết
phục, khẳng định sức mạnh to lớn
của tiếng nói dân tộc  Tiếng dân tộc
còn thì đất nước còn…

Theo em, điều tuyệt vời nhất mà thầy Ha – men
làm được qua buổi học tiếng Pháp cuối cùng là gì?
Với tư cách giáo viên, thầy Ha-men đã truyền sức
mạnh cảm hóa mãnh liệt đối với học trò; với tư cách
công dân, thầy thể hiện tình yêu đất nước và dân tộc
cao đẹp.

Trong lớp học còn có
sự xuất hiện của một
số nhân vật, đó là nhân
vật nào? Nhân vật đó
có hành động gì? Ý
nghĩa của sự xuất hiện
và hành động đó?

- Các nhân vật: cụ già Hô-de, bác phát
thư cũ, các học trò...
+ Dân làng phía cuối lớp lặng lẽ và buồn
rầu.
+ Cụ già Hô-de nâng niu quyển tập đánh
vần đã sờn mép, đọc theo bọn trẻ, giọng
run run
 Xúc động, tiếc nuối, bày tỏ lòng biết
ơn, trân trọng thầy Ha-men và tiếng
nói dân tộc

III

TỔNG KẾT

- Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất
- Xây dựng tình huống truyện độc
đáo
- Ngôn ngữ tự nhiên với giọng kể
chân thật, xúc động.
- Miêu tả tâm lí nhân vật qua ngôn
ngữ, hành động, suy nghĩ.

III

TỔNG KẾT

Truyện kể lại một buổi học cuối
cùng bằng tiếng Pháp ở trường
làng thuộc vùng An-dát. Qua đó,
thể hiện lòng yêu nước và nêu bật
giá trị thiêng liêng, sức mạnh của
tiếng nói dân tộc.

Trong truyện Buổi học cuối cùng,
em thích nhất nhân vật hoặc chi
tiết, hình ảnh nào? Hãy viết một
đoạn văn (khoảng 6 – 8 dòng) giải
thích lí do vì sao em thích?

Trong truyện Buổi học cuối cùng, để lại cho tôi ấn tượng hơn cả đó là nhân
vật thầy giáo Ha-men. Vào ngày hôm ấy, thầy mặc một bộ lễ phục đẹp và trang
trọng. Thầy dịu dàng, nhắc nhở nhưng không trách phạt Phrăng khi cậu đến muộn và
cả khi cậu không thuộc bài mà tự trách bản thân. Buổi đó, thầy nhiệt tình, hăng say
giảng bài như muốn truyền hết hiểu biết của bản thân, những kiến thức của bài học
cho học trò thân yêu. Đối với thầy, tiếng Pháp là một ngôn ngữ hay nhất thế giới,
trong sáng, vững vàng nhất và thầy mong muốn mọi người phải giữ lấy nó. Ấn
tượng nhất là hành động lúc buổi học kết thúc. Thầy đứng trên bục giảng, mặt bắt
đầu tái nhợt từ khi nào, nghẹn ngào như muốn bật khóc. Thầy đã cố gắng cầm chặt
viên phấn, dằn mạnh viết thật to dòng chữ “NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM" lên bảng.
Đó là sự xót xa, đau đớn đến tột độ đồng thời cũng thể hiện tình yêu nước thiết tha
của thầy. Có thể thấy, với tư cách giáo viên, thầy Ha-men đã truyền sức mạnh cảm
hóa mãnh liệt đối với học trò; với tư cách công dân, thầy thể hiện tình yêu đất nước
và dân tộc cao đẹp.

20

40

10

50

ĐỌC SGK phần tiểu dẫn, ghi nhớ thông tin
về tác giả
Mời 2 HS lên bảng tham gia trò chơi: lần
lượt chọn các câu hỏi từ 1-6 (mỗi học sinh 3
câu) Trả lời đúng sẽ được quay lấy điểm
HS nào điểm cao nhất sẽ thắng

30

TRÒ CHƠI: VÒNG QUAY MAY MẮN

80
70

60

5

6

20

50

4

40

3

80
70

2

10

60

1

30

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Văn bản được kể theo lời của nhân vật nào?
A. Nhân vật xưng tôi

B. Thầy giáo Ha-men

C. Cụ già Hô- de

D. Người kể giấu mặt

QUAY
VỀ

Ý nghĩa nhan đề “buổi học cuối cùng” là:
A. Buổi học cuối của một

B. Buổi học cuối cùng của môn
học tiếng Pháp

C. Buổi học cuối cùng của

D. Buổi học cuối cùng của cậu bé
Phrăng trước khi chuyển đến ngôi
trường mới

học kì

một năm học

QUAY
VỀ

Câu chuyện xảy ra vào thời gian nào?
A. Chiến tranh Pháp- Phổ
cuối thế kỉ XIX

B. Chiến tranh thế giới chiến
thứ nhất (1914- 1918)

C. Chiến tranh thế giới thứ
hai (1939- 1945)

D. Chiến tranh chống đế
quốc Mĩ cuối thế kỉ XX

QUAY
VỀ

Tâm trạng của chú bé Phrăng diễn biến như thế nào
trong buổi học cuối cùng?
A. Hồi hộp chờ và rất xúc
động

B. Vô tư và thờ ơ

C. Cảm thấy bình thường
như những buổi học khác

D. Lúc đầu ham chơi, lười
học, sau đó ân hận, xúc
động

QUAY
VỀ

Lòng yêu nước của thầy Ha-men được thể hiện như
thế nào qua tác phẩm?
A. Yêu mến, tự hào về vùng
quê An-dát của mình
C. Kêu gọi mọi người cùng
đoàn kết, chiến đấu chống
quân thù
QUAY
VỀ

B. Căm thù sục sôi kẻ thù đã

xâm lược quê hương

D. Yêu tha thiết tiếng nói

dân tộc.

Tác phẩm “Buổi học cuối cùng” là thể hiện lòng
yêu nước trong một biểu hiện cụ thể là tình yêu
tiếng nói của dân tộc và nêu lên chân lí, đúng hay
sai?
A. Chiến tranh Pháp- Phổ
cuối thế kỉ XIX

B. Chiến tranh thế giới chiến
thứ nhất (1914- 1918)
QUAY
VỀ