NGỮ VĂN 10
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Khái niệm:
Dân ca là những sáng tác kết hợp lời (thơ dân gian) và nhạc
Ca dao là lời thơ của dân ca.Ca dao còn gồm cả những bài thơ dân gian.
Ca dao là gì ?
1.Khái niệm :
Là các thể loại trữ tình bằng văn vần kết hợp lời thơ với nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người.
Nghĩa tình g??n bo? thu?y chung cu?a v?? chơ?ng
Bài 1
Bài 2
Bài 3

Bài 4

Bài 5

Bài 6
Duy�n ki�?p khơng tha?nh nh?ng ti?nh nghi?a v�?n s??t son.
Nỗi niềm thương nhớ người yêu da diết bồn chồn
L?i than th? c?a ng??i ph? n?
2. Những bài ca dao yêu thương ? tình nghĩa
Ước muốn mãnh liệt trong tình yêu

II. ĐỌC ? HIỂU VĂN BẢN
a. Bài 1:
- T�?m lu?a ?a?o :
Ý thức sắc đẹp ,tuổi xuân và giá trị bản thân.
- Nhân vật trữ tình:
Tuy co? gia? tri? nh?ng sơ? ph�?n th�?t chơng ch�nh , ?�?y b�?t tr??c khơng kha?c gi? mo?n ?ơ? ?em ba?n mua.Ng???i phu? n?? luơn pha?i lo l??ng b�?t an v�? th�n ph�n chi?m nơ?i.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
1. Bài 1 , 2 :
người phụ nữ
b. Bài 2:
Ve? ?e?p ph?i ph??i cu?a tuơ?i xu�n r??c r?? ????c ca ng??i , kh??ng ?i?nh.
- Nhân vật trữ tình:
Người phụ nữ tự tin bộc bạch giá trị cao quý của bản thân xen lẫn vào đó là sự ngậm ngùi chua xót cho thân phận.
Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thi trắng vỏ ngoài thì đen
Ai ơi nếm thử mà xem
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi
cô gái
Hai bài ca dao trên dùng nghệ thuật gì là chủ yếu?
Tác dụng của cách dùngbiện pháp nghệ thuật đó?
Tóm lại : 2 bài ca dao đầu tiên là lời than thân của những người phụ nữ trong xã hội cũ- họ là những số phận bé nhỏ ,đắng cay , sống phụ thuộc và không quyết định được hạnh phúc cho mình.
Hình ảnh so sánh và ẩn dụ được sử dụng khéo léo , tinh tế thể hiện nội dung => gây xót xa thương cảm
? cha?ng trai ?ang than th?? cho ti?nh y�u dang d??.
c. Bài 3:
Lời nói đưa đẩy : “ Trèo lên …”
Đại từ phiếm chỉ : “ Ai”
Cách chơi chữ tinh tế : Khế “chua” lòng người
cũng đang “chua” chát
Trèo lên cây khế nửa ngày
Ai làm chua xót lòng này khế ơi
Mặt trăng sánh với mặt trời
Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng
Mình ơi ! Có nhớ ta chăng
Ta như sao Vượt chờ Trăng giữa trời.
Mượn những hình ảnh tượng trưng để bộc lộ tình cảm.
Bộc lộ tình cảm: kín đáo,
tinh tế m� ch�n th�nh
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề

Bài 4
2. Bài 4
- Nhân vật trữ tình:
Cô gái
- Tâm trạng:
Thương nhớ ? ưu phiền
- Những hình ảnh thể hiện tâm trạng:
Khăn
Thương nhớ ? rơi
Thương nhớ ? vắt lên vai
Thương nhớ ? chùi nước mắt
Đèn
Không tắt
Mắt
Ngủ không yên
Sử dụng nghệ thuật nhân hoá và hoán dụ.

Nỗi nhớ thương dằng dặc, khôn nguôi, không sao bày tỏ cùng người thương.

.
- Lặp cấu trúc:
tô đậm, khắc sâu nỗi nhớ thương
Những lo phiền của cô gái cũng là vì thương nhớ.
-Hai câu lục bát cuối:
Đại từ:
Tâm trạng :
em
lo phiền
Giãi bày trực tiếp
Nhớ thương
Lo phiền
Ước gì sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi
- Chiếc cầu là một hình ảnh
thường thấy trong ca dao trữ tình
- Ước phi lí : sông rộng một gang
3. Bài: 5
Thể hiện tình cảm mãnh liệt ,
ước muốn táo bạo của tình yêu
Muối ba năm muối đang còn mặn
Gừng chín tháng gừng hãy còn cay
Đôi ta nghĩa nặng tình đầy
Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa
Bài 6
Muối : Mặn
Gừng : Cay
Tình yêu con người cũng mặn mà đằm thắm như muối và gừng, thậm chí còn không có giới hạn

Đặc điểm CDDC:
Ca dao mang đậm màu sắc
địa phương, dân tộc.
- Nghệ thuật:
D�ng c�ch l?p l?i cơng th?c m? ??u : ?th�n em?
d�ng c�c hình ?nh bi?u t??ng .
hình ?nh ?n d? : t?m l?a ?�o, c? ?u gai?
N?i dung:
Bài
1+2:
Lời than thân của người phụ nữ
Chịu nhiều bất hạnh , khổ đau.
Tình yêu v?nh h?ng .
Bài 4:
Nỗi nhớ da diết của tình yêu đôi lứa.
Bài 3:
Bài 5
- Nội dung:
Sự mãnh liệt của tình yêu
- B�i 6:
Mu?i m?n
G?ng cay
Ngh?a n?ng
Tình ??y
Ần dụ , tượng trưng chỉ tình cảm
thủy của con người.
Hình ảnh thân quen
trong ??i s?ng con ng??i
Đặc điểm CDDC
Sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hoá, hoán dụ, lặp cấu trúc?
Ngôn ngữ giàu hình ảnh.
III. TỔNG KẾT
Người bình dân xưa rất giàu tình, nặng nghĩa. Yêu thương, tình nghĩa đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Truyền thống ấy đã trở thành chủ đề lớn của ca dao, nó thể hiện tài năng và tâm hồn của người dân lao động.
Củng cố: Qua chùm ca dao đã học, anh (chị) thấy những biện pháp nghệ thuật nào thường được ca dao sử dụng? Cho ví dụ.
Dặn dò:
Học thuộc lòng các bài ca dao.
Tìm thêm các câu ca dao yêu thương ? tình nghĩa, các dị bản
Soạn bài mới: Những bài ca dao châm bi?m