CHÀO CÁC EM HỌC SINH!
Trước thế kỉ XVIII, khoa học chưa phát triển, con người đã giải thích sự tồn tại của muôn loài do thượng đế, chúa trời tạo ra … Ngày nay khoa học hiện đại đã chứng minh: Các loài sinh vật hiện nay có chung nguồn gốc từ Trái Đất và được phát sinh từ giới vô cơ.
Phần sáu: “Tiến hóa” - sẽ giúp chúng ta tìm hiểu vấn đề này.
Chương I: “Bằng chứng và cơ chế tiến hóa”.
Chương II: “Sự phát sinh và phát triển của sự sống trên Trái Đất”.

Các sinh vật trên Trái Đất hiện nay
do đâu mà có?
Bài 24: “Các bằng chứng tiến hóa”- sẽ cung cấp cho chúng ta những bằng chứng để xác định mối quan hệ họ hàng giữa các loài sinh vật.
* Có hai loại bằng chứng tiến hóa:
- Bằng chứng trực tiếp: Hóa thạch – Bài 33.
- Bằng chứng gián tiếp: Bằng chứng giải phẩu so sánh; Bằng chứng phôi sinh học; Bằng chứng địa lí sinh vật học; Bằng chứng tế bào học và sinh học phân tử.
Chương I: BẰNG CHỨNG VÀ CƠ CHẾ TIẾN HÓA
PHẦN SÁU: TIẾN HÓA
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
BÀI 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cơ quan tương đồng
Cơ quan thoái hóa
Cơ quan tương tự
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
Bằng chứng tế bào học
Bằng chứng sinh học phân tử
So sánh cấu tạo xương chi trước của các loài?
Giống nhau về tổng thể, đều gồm có các xương cánh, cẳng (trụ, quay), cổ, bàn, ngón (theo thứ tự từ trong ra ngoài)
Khác nhau về chi tiết cấu tạo từng xương (rõ nhất ở xương bàn và xương ngón).
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
1. Cơ quan tương đồng
HÃY HOÀN THÀNH BẢNG TRÊN
Chân
Vây
Cánh
Tay
Chi trước
Chi trước
Chi trước
Chi trước
Cầm nắm, linh hoạt
Bơi
Di chuyển, bắt mồi
Bay lượn
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Thế nào là cơ quan tương đồng?
1. Cơ quan tương đồng
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
- Khái niệm:
Là những cơ quan có vị trí tương ứng trên cơ thể, có cùng nguồn gốc từ một cơ quan của loài tổ tiên, nhưng hiện tại ở các loài khác nhau có thể thực hiện các chức năng khác nhau  Hình thái khác nhau.
- Ví dụ:
CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Tay người- chi trước báo- vây cá voi- cánh dơi:
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Tuyến nọc độc của rắn
Tuyến nước bọt của người
Cơ quan
tương đồng
MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ CƠ QUAN TƯƠNG ĐỒNG
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ CƠ QUAN TƯƠNG ĐỒNG
TUA CUỐN ĐẬU HÀ LAN
Là biến dạng của lá
Cơ quan
tương đồng
GAI XƯƠNG RỒNG
CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
- Cơ quan tương đồng phản ánh quan hệ nguồn gốc, quan hệ họ hàng; phản ánh sự tiến hóa phân ly.
1. Cơ quan tương đồng
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
- Khái niệm:
Là những cơ quan có vị trí tương ứng trên cơ thể, có cùng nguồn gốc từ một cơ quan của loài tổ tiên, nhưng hiện tại ở các loài khác nhau có thể thực hiện các chức năng khác nhau  Hình thái khác nhau.
- Ví dụ:
- Cơ quan tương đồng phản ánh quan hệ nguồn gốc, quan hệ họ hàng; phản ánh sự tiến hóa phân ly.
2. Cơ quan thoái hóa:

Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Không
Không
Không
Tiêu hóa
Bảo vệ mắt
Thăng bằng
Cơ quan thoái hóa cũng là cơ quan tương đồng vì chúng bắt nguồn từ cùng 1 cơ quan tổ tiên, hiện nay chức năng không còn hoặc tiêu giảm
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
2. Cơ quan thoái hóa
Ruột thừa
Người
Thú ăn thịt
Thú ăn thực vật
Người có lông bao phủ khắp mặt
Người có đuôi
CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Hiện tượng lại tổ- lại giống (mang lại đặc điểm của tổ tiên)
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Nguồn gốc và hình thái của gai 2 loài cây? Cơ quan ....?
1. Cơ quan tương đồng
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
2. Cơ quan thoái hóa:

3. Cơ quan tương tự:

- Ví dụ:
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Một số ví dụ về cơ quan tương tự
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
3. Cơ quan tương tự
Là những cơ quan không được bắt nguồn từ một nguồn gốc chung nhưng thực hiện chức năng như nhau  Hình thái tương tư.
- Cơ quan tương tự phản ánh sự tiến hóa đồng quy.
Cá mập: thuộc lớp cá
Cá voi: thuộc lớp thú
Ngư long: thuộc lớp bò sát
SỰ ĐỒNG QUY TÍNH TRẠNG
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cùng nguồn gốc
Cùng nguồn gốc
Khác nhau
Tiêu giảm hoặc không còn
Khác nguồn gốc
Tương tự nhau
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
Màng sinh chất
Tế bào chất
Vùng nhân
Nhân
Tế bào nhân sơ
Tế bào nhân thực
- Cấu tạo chung của tế bào: Gồm có 3 thành phần cơ bản:
+ Màng tế bào (màng sinh chất).
+ Tế bào chất.
+ Nhân (hoặc vùng nhân).
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
Các loài đều được cấu tạo từ tế bào
2. Bằng chứng sinh học phân tử
Các loài sinh vật: đều sử dụng chung một loại mã di truyền (mã bộ ba); dùng chung 20 loại axít amin; dùng chung vật chất di truyền là ADN, ARN.
Các loài gần nhau có tỷ lệ aa giống nhau nhiều hơn.
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
- Đơn phân của ADN: A, T, G, X.
- Đơn phân của ARN: A, U, G, X.
- Đơn phân của prôtêin: axit amin (20 loại)
- Cơ chế nhân đôi ADN, phiên mã, dịch mã….ở các loài khác nhau nhưng đều diễn ra tương tự nhau.
Chứng tỏ: các loài trong sinh giới có một nguồn gốc chung.
CÁC BẰNG
CHỨNG
TIẾN HÓA
CƠ QUAN TƯƠNG ĐỒNG
- Cùng nguồn gốc – Khác chức năng
- Phản ánh hướng tiến hóa phân li.
CƠ QUAN THOÁI HÓA
Cơ quan phát triển không đầy đủ ở cơ thể trưởng thành.
Cơ quan thoái hóa cũng là cơ quan tương đồng.
CƠ QUAN TƯƠNG TỰ
- Khác nguồn gốc – cùng chức năng
- Phản ánh hướng tiến hóa đồng quy.
GPSS
TBH VÀ
SHPT
TẾ BÀO HỌC
- Cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào.
- Tế bào của tất cả các loài đều có cấu tạo tương tự nhau.
- Tất cả các tế bào đều được sinh ra từ tế bào trước nó
SINH HỌC PHÂN TỬ
- Cơ sở vật chủ yếu của sự sống là ADN và prôtêin.
- ADN của tất cả các loài đều được cấu tạo từ 4 loại nuclêôtít.
- Prôtêin đều được cấu tạo từ 20 loại axit amin
Câu 1: Ví dụ nào sau đây là các cơ quan tương đồng?
A. Ngà voi và sừng tê giác.
B. Vòi voi và vòi bạch tuộc.
C. Cánh dơi và tay người.
D. Cánh chim và cánh châu chấu.
Câu 2:Khẳng định nào dưới đây đúng nhất trong việc xác định mối quan hệ họ hàng giữa các loài?
Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự sắp xếp các nuclêôtit càng khác nhau.
Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự các nuclêôtit và trình tự các axit amin càng giống nhau và ngược lại.
Các loài có họ hàng càng gần thì sự sai khác thành phần các loại nuclêôtit càng lớn.
Các loài có quan hệ họ hàng càng xa thì sự sai khác về thành phần các loại axit amin trong phân tử prôtêin càng nhỏ.
Trả lời:
A
D
C
B
Đúng
Câu 3: Miệng hút của bướm ruồi và mỏ của chim ruồi là cơ quan tương đồng hay tương tự? Giải thích?
- Cơ quan tương tự.
- Vì chúng khác nguồn gốc nhưng thực hiện chức năng tương tự nhau.
Câu 4: Ví dụ minh họa cho bằng chứng sinh học phân tử là
A. tế bào là đơn vị cấu tạo và chức năng của cơ thể sống.
B. các loài động vật có vú đều trải qua giai đoạn phôi 2 ngăn.
C. các loại axit amin và mã di truyền đều giống nhau ở các loài.
D. xương chi ở các loài động vật đều có cấu tạo giống nhau.
Câu 5: Cấu tạo giống nhau về cơ bản nhưng khác nhau về chi tiết của các cơ quan tương đồng là do
A. sự tiến hóa trong quá trình phát triển của loài.
B. chọn lọc tự nhiên đã diễn ra theo các hướng khác nhau.
C. chúng có chung nguồn gốc nhưng phát triển trong những điều kiện khác nhau.
D. thực hiện các chức phận giống nhau.
Câu 6: Các loại axit amin trong chuỗi hêmôglôbin của người giống với
A. đười ươi.
B. tinh tinh
C. vượn gibbon
D. khỉ golia.
Câu 7: Các cơ quan tương đồng là kết quả quá trình tiến hoá theo hướng ….
phân li
Dựa vào các đặc điểm giống nhau giữa các loài để khẳng định điều gì?
Dựa vào đặc điểm khác nhau giữa các loài để khẳng định điều gì?
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Cho các phát biểu sau:
(1) Cánh của chim và cánh của các loài côn trùng là cơ quan tương đồng.
(2) Tay của người, chi trước mèo, cánh của dơi là cơ quan tương đồng.
(3) Xương cụt, ruột thừa và răng khôn của người là những cơ quan thoái hóa.
(4) Gai xương rồng và tua cuốn của đậu Hà Lan là cơ quan tương tự.
(5) Vây cá voi và vây cá mập là cơ quan tương tự.
Có bao nhiêu phát biểu đúng?

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
S
S
Đ
Đ
Đ
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 2: Cho trình tự các nuclêôtít của một đoạn phân tử ADN của cùng một gen ở một số loài như sau:
Người - XGA – TGT – TGG – GTT – TGT – TGG-
Gôrila - XGT – TGT – TGG – GTT – TGT – TAT -
Tinh tinh - XGT – TGT – TGG – GTT – TGT – TGG-
Đười ươi - TGT – TGG – TGG – GTX – TGT – GAT-
Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Giữa “Người và Gôrila” có quan hệ họ hàng gần gũi hơn giữa “Người và Tinh tinh”.
B. Giữa “Người và Đười ươi” có quan hệ họ hàng gần gũi hơn giữa “Người và Tinh tinh”.
C. Giữa “Tinh tinh và Gôrila” có quan hệ họ hàng gần gũi hơn giữa “Gôrila và Đười ươi”.
D. Giữa “Tinh tinh và Đười ươi” có quan hệ họ hàng gần gũi hơn giữa “Tinh tinh và Người ”.
- Học bài và trả lời các câu hỏi ở cuối bài. Tìm thêm các ví dụ về cơ quan tương đồng, cơ quan thoái hóa và cơ quan tương tự.
- Nghiên cứu bài tiếp theo:
“HỌC THUYẾT ĐÁCUYN”
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
Hiện tượng lại tổ ở người
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CON NGƯỜI
HÃY HOÀN THÀNH BẢNG TRÊN
PHIẾU HỌC TẬP