Phần VI: Tiến hóa
Chương 1: Bằng chứng và cơ chế tiến hóa
Bài 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
BÀI 24: CÁC BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cơ quan tương đồng
Cơ quan tương tự
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
Bằng chứng tế bào học
Bằng chứng sinh học phân tử
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
1. Cơ quan tương đồng
Bài 24: BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
1. Cơ quan tương đồng
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
1. Cơ quan tương đồng
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cơ quan thoái hóa
Ruột thừa
Người
Thú ăn thịt
Thú ăn thực vật
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cơ quan tương đồng (cq cùng nguồn):
Là những cơ quan nằm ở những vị trí khác nhau trên cơ thể, có cùng nguồn gốc trong quá trình phát triển phôi nên có kiểu cấu tạo giống nhau. Cơ quan tương đồng phản ánh sự tiến hóa phân li.
VD: + Chi trước của mèo, cá voi, dơi và xương tay của người.
+ Cơ quan thoái hóa cũng là cơ quan tương đồng: (Ruột thừa, xương cùng ở người...)
* Cơ quan thoái hóa:
Là những cơ quan phát triển không đầy đủ ở cơ thể trưởng thành. Do điều kiện sống của loài đã thay đổi, các cơ quan này mất dần chức năng ban đầu, tiêu giảm dần và hiện chỉ để lại một vài vết tích xưa kia của chúng.
BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ CƠ QUAN THOÁI HÓA
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
2. Cơ quan tương tự
Gai xương rồng và gai hoa hồng có phải là cơ quan tương đồng không? Vì sao?
2. Cơ quan tương tự
- Là những cơ quan khác nhau về nguồn gốc nhưng đảm nhiệm những chức phận giống nhau nên có kiểu hình thái tương tự. Cơ quan tương tự phản ánh sự tiến hóa đồng quy.
VD: Gai xương rồng có nguồn gốc từ lá, gai hoa hồng có nguồn gốc từ biểu bì…
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
2. Cơ quan tương tự
Cánh các một số loài côn trùng với cánh dơi và cánh chim
HIỆN TƯỢNG ĐỒNG QUY TÍNH TRẠNG
BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
Cùng nguồn gốc
Cùng nguồn gốc
Khác nhau
Tiêu giảm hoặc không còn
Khác nguồn gốc
Tương tự nhau
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
Màng sinh chất
Tế bào chất
Vùng nhân
Nhân
Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ TB, các TB đều được sinh ra từ các TB trước đó. Tế bào là đơn vị tổ chức cơ bản của cơ thể sống.
Tế bào nhân sơ và TB nhân thực đều có các thành phần cơ bản: màng sinh chất, TBC và nhân (hoặc vùng nhân).
→ Phản ánh nguồn gốc chung của sinh giới.
II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
2. Bằng chứng sinh học phân tử
Dựa trên sự tương đồng về cấu tạo, chức năng của ADN, protein, mã di truyền…cho thấy các loài trên Trái Đất đều có tổ tiên chung.
BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Sự sai khác về các axit amin trong chuỗi hêmôglôbin giữa các loài trong bộ Linh trưởng.
BẰNG CHỨNG TIẾN HÓA
Nhóm máu, bộ NST, tinh trùng, nhau thai, kinh nguyệt, …, đặc biệt người và tinh tinh giống nhau 99,4% gen.
Câu 1: Ví dụ nào sau đây là các cơ quan tương đồng?
A. Ngà voi và sừng tê giác.
B. Vòi voi và vòi bạch tuộc.
C. Cánh dơi và tay người.
D. Cánh chim và cánh châu chấu.
LUYỆN TẬP
Câu 2:Khẳng định nào dưới đây đúng nhất trong việc xác định mối quan hệ họ hàng giữa các loài?
Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự sắp xếp các nuclêôtit càng khác nhau.
Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự các nuclêôtit và trình tự các axit amin càng giống nhau và ngược lại.
Các loài có họ hàng càng gần thì sự sai khác thành phần các loại nuclêôtit càng lớn.
Các loài có quan hệ họ hàng càng xa thì sự sai khác về thành phần các loại axit amin trong phân tử prôtêin càng nhỏ.
Trả lời:
A
D
C
B
Đúng
Câu 3: Miệng hút của bướm ruồi và mỏ của chim ruồi là cơ quan tương đồng hay tương tự? Giải thích?
- Cơ quan tương tự.
- Vì chùng khác nguồn gốc nhưng thực hiện chức năng tương tự nhau.