I. BẰNG CHỨNG GIẢI PHẪU SO SÁNH
1. Cơ quan tương đồng

Nhận xét về điểm giống
nhau trong cấu trúc
xương chi trước của
các loài: mèo, cá voi,
dơi, người?

Người
Tên cơ
quan
Chức
năng
Nguồn
gốc
Đặc
điểm
cấu tạo
giống
nhau

Dơi

Ngựa

Cá voi

Chim

Bò sát

Người

Dơi

Ngựa

Cá voi

Chim

Bò sát

Tên cơ
quan

Tay

Cánh

Chân

Vây

Cánh

Chân

Chức
năng

Lao
động

Bay

Di
chuyển
(chạy)

Bơi

Bay

Di
chuyển
(bò)

Nguồn
gốc

Chi
trước

Chi
trước

Chi
trước

Chi
trước

Chi
trước

Chi
trước

Đặc
điểm Xương chi gồm: xương cánh, xương trụ, xương quay, xương
cấu tạo cổ bàn, xương bàn, xương ngón.
giống
nhau

1. Cơ quan tương đồng

1. Cơ quan tương đồng

*Cơ quan thoái hóa

Ruột tịt
Manh
tràng

Ruột
thừa

Người

Thú ăn
thịt

Thú ăn thực
vật

1. Cơ quan tương đồng
* KN Cơ quan tương đồng : -Là các cơ quan được bắt nguồn từ
cùng 1 cơ quan ở loài tổ tiên mặc dù hiện tại, các cơ quan này có thể
thực hiện các chức năng rất khác nhau
-Cơ quan tương đồng phản ánh sự tiến hóa phân li.
VD: Chi trước của mèo, cá voi, dơi và xương tay của người.
- Cơ quan thoái hóa cũng là cơ quan tương đồng
* Cơ quan thoái hóa:
Là cơ quan được bắt nguồn từ 1 cơ quan ở 1 loài tổ tiên nhưng nay
không còn chức năng hoặc chức năng bị tiêu giảm
VD: Xương cùng, ruột thừa của người , rang khon

*Cơ quan thoái hóa

*Cơ quan thoái hóa

Đuôi của động vật

Xương cụt ở người

2. Cơ quan tương tự

Gai xương rồng và gai hoa hồng có phải là cơ quan tương đồng
không? Vì sao?

2. Cơ quan tương tự
-KN cơ quan tương tự: Những cơ quan thực hiện các chức năng như
nhau nhưng không được bắt nguồn từ một nguồn gốc
-VD: Gai xương rồng có nguồn gốc từ lá, gai hoa hồng có nguồn gốc
từ biểu bì…
- Cơ quan tương tự phản ánh sự tiến hóa đồng quy.

2. Cơ quan tương tự
VD:

Cánh các một số loài côn trùng với cánh dơi và cánh chim

Củ hoàng tinh và củ khoai lang

HIỆN TƯỢNG ĐỒNG QUY TÍNH TRẠNG

Phân biệt cơ quan tương đồng, cơ quan thoái hóa,
cơ quan tương tự,

Nguồn gốc
Cơ quan tương
đồng
Cơ quan thoái
hóa
Cơ quan tương
tự

Chức năng

Cùng nguồn gốc

Khác nhau

Cùng nguồn gốc

Tiêu giảm hoặc
không còn

Khác nguồn gốc

Tương tự nhau

II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
TB nhân thực

TB nhân sơ
Màng sinh
chất

Vùng
nhân

Tế bào chất

Nhân

II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
1. Bằng chứng tế bào học
-Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ TB, các TB đều được sinh ra từ
các TB trước đó. Tế bào là đơn vị tổ chức cơ bản của cơ thể sống.
-Tế bào nhân sơ và TB nhân thực đều có 3 TPcơ bản: Màng sinh
chất, TBC và nhân (hoặc vùng nhân).
→ Phản ánh nguồn gốc chung của sinh giới.

II. BẰNG CHỨNG TẾ BÀO HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ
2. Bằng chứng sinh học phân tử
*Phân tử ADN:
- Các TB của tất cả các loài sinh vật hiện nay đều sử dụng chung
một loại mã di truyền
- Trình tự các nucleotit trong phân tử ADN giống nhau càng nhiều
thì các loài có quan hệ họ hàng càng gần
*Phân tử Protein:
- Các TB của các loài sinh vật hiện nay đều dùng cùng 20 loại axit
amin để cấu tao nên protein
-Sự sai khác về các axit amin trong phân tử Pr càng ít thì các loài có
quan hệ họ hàng càng gần
→ Các TB của các loài sinh vật hiện nay đều sử dụng chung 1
bảng mã di truyền, đều dùng 20 loại aa để cấu tạo nên protein
chứng tỏ chúng tiến hóa từ 1 tổ tiên chung

2. Bằng chứng sinh học phân tử
Các loài trong bộ
linh trưởng
Số axit amin khác
so với người

Tinh tinh Gôrila Vượn
Gibbo
n
0
1
3

Khỉ
Khỉ
Rhezus sóc
8

9

LUYỆN TẬP
Câu 1: Ví dụ nào sau đây là các cơ quan tương
đồng?
A. Ngà voi và sừng tê giác.
B. Vòi voi và vòi bạch tuộc.
C. Cánh dơi và tay người.
D. Cánh chim và cánh châu
chấu.

Câu 2:Khẳng định nào dưới đây đúng nhất trong việc xác định
mối quan hệ họ hàng giữa các loài?
Trả lời:

A

Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự các nuclêôtit
và trình tự các axit amin càng giống nhau và ngược lại.

Đúng

B

Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự sắp xếp các
nuclêôtit càng khác nhau.

Sai

C

Các loài có họ hàng càng gần thì sự sai khác thành phần các
loại nuclêôtit càng lớn.

Sai

D

Các loài có quan hệ họ hàng càng xa thì sự sai khác về thành
phần các loại axit amin trong phân tử prôtêin càng nhỏ.

Sai

Câu 3: Miệng hút của bướm ruồi và mỏ của chim ruồi là cơ
quan tương đồng hay tương tự? Giải thích?

- Cơ quan tương tự.
- Vì chúng khác nguồn gốc nhưng thực hiện chức năng tương tự nhau.