CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BUỔI HỌC NGÀY HÔM NAY
KHỞI ĐỘNG
*Có nơi nào trên Trái Đất trong suốt năm toàn ngày hoặc toàn đêm không? *Tại sao cần phải thống nhất giờ trên toàn thế giới? *Tại sao ở nước ta vào mùa hạ có ngày dài đêm ngắn, vào mùa đông có đêm ngắn ngày dài?
BÀI 5: HỆ QUẢ ĐỊA LÍ CÁC CHUYỂN ĐỘNG CHÍNH CỦA TRÁI ĐẤT
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

2. Hệ quả chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất
1. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất HOẠT ĐỘNG NHÓM
■ Tại sao bất kì một địa điểm nào trên Trái Đất có lúc là ban ngày, có lúc lại là ban đêm?

■ Tại sao trên Trái Đất ở cùng một thời điểm, nhiều nơi là ban ngày, trong khi nhiều nơi khác là ban đêm?

■ Trình bày sự luân phiên ngày đêm trên Trái Đất.

1. Sự luân phiên ngày đêm
Trái Đất hình cầu, tự quay quanh trục

Mọi nơi trên Trái Đất đều có sự luân phiên ngày – đêm

Có sự điều hòa nhiệt độ trên bề mặt Trái Đất

→ Yếu tố quan trọng cho sự sống tồn tại và phát triển.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
► Đọc thông tin, kết hợp quan sát hình ảnh và hoàn thành bảng
Giờ địa phương

Giờ khu vực
Nguồn gốc
Cách tính
Ý nghĩa
*Đường chuyển ngày quốc tế đi qua khu vực giờ số mấy? *Tại sao đường chuyển ngày quốc tế không phải là một đường thẳng theo đường kinh tuyến? *Tại sao khi đi từ phía tây sang phía đông qua kinh tuyến 180 độ thì cần lùi lại một ngày lịch; ngược lại, khi đi từ kinh tuyến này thì cần tăng thêm một ngày lịch?

2. Giờ trên Trái Đất
Trái Đất có dạng hình cầu và tự quay quanh trục từ tây sang đông

Cùng một thời điểm, ở các kinh tuyến khác nhau sẽ nhìn thấy Mặt Trời ở độ cao khác nhau

Các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau, đó là giờ địa phương

2. Giờ trên Trái Đất
Trái Đất được chia làm 24 múi giờ (khu vực giờ), mỗi múi giờ rộng 15 độ kinh tuyến.

Các địa phương nằm trong cùng một múi sẽ thống nhất một giờ, đó là giờ múi.

Giờ ở múi số 0 được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT (Greenwich Mean Time).

Việt Nam thuộc múi giờ số 7.
► Trong thực tế, ranh giới các múi giờ thường được quy định theo đường biên giới quốc gia.

► Một số nước chia làm nhiều múi giờ như: Liên bang Nga, Ca-na-đa, Hoa Kỳ,...

→ Các múi giờ ở Ca-na-đa
2. Hệ quả chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất

HOẠT ĐỘNG NHÓM
● Hãy cho biết nguyên nhân sinh ra các mùa?

● Cho biết thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Bắc theo dương lịch.

1. Các mùa trong năm
Trục Trái Đất nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời.

Có thời kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời và có thời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời

Thời gian chiếu sáng và lượng bức xạ mặt trời nhận được ở mỗi bán cầu đều thay đổi quanh năm.

1. Các mùa trong năm
*Một năm được chia thành 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông. Các mùa mang tính chất tương đối và có sự khác nhau về thời tiết, khí hậu, độ dài ngày đêm. *Vùng ôn đới: một năm có 4 mùa rõ rệt. *Vùng nhiệt đới: mùa xuân, thu thường ngắn, không rõ rệt. *Mùa ở hai bán cầu luôn trái ngược nhau.
_Mở rộng kiến thức_
Tại sao ở ôn đới, một năm có bốn mùa rõ rệt, còn ở nhiệt đới, mùa xuân và mùa thu thường ngắn, không rõ rệt ?

■ Ôn đới năm ở vĩ độ trung bình, thời gian chiếu sáng và lượng nhiệt mặt trời mà bề mặt Trái Đất nhận được thay đổi rõ rệt.

■ Nhiệt đới ở vĩ độ thấp, thời gian chiếu sáng và lượng nhiệt mặt trời mà bề mặt Trái Đất nhận được thay đổi không rõ rệt, hai thời kì chuyển tiếp có thời tiết dịu hơn đó là mùa xuân và mùa thu.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
► Nghiên cứu thông tin và quan sát hình 4.4 để hoàn thành Phiếu học tập

2. Ngày, đêm dài ngắn theo vĩ độ
*Nguyên nhân: Trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương trong khi chuyển động quanh Mặt Trời.

→ Tuỳ vào vị trí của Trái Đất trên quỹ đạo mà độ dài ngày, đêm thay đổi theo mùa và theo vĩ độ. *Ở Xích đạo, quanh năm có ngày, đêm bằng nhau. Càng xa Xích đạo về hai cực, độ dài ngày và đêm càng chênh lệch.
2. Ngày, đêm dài ngắn theo vĩ độ
22/6

Bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời nhiều hơn nên có diện tích được chiếu sáng lớn, thời gian chiếu sáng dài.

→ Ngày dài hơn đêm (ngược lại đối với Nam bán cầu).

22/12

Bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời ít hơn bán cầu Nam.

→ Ở bán cầu Bắc: ngày ngắn hơn đêm; bán cầu Nam: ngày dài hơn đêm.

2. Ngày, đêm dài ngắn theo vĩ độ
21/3 và 23/9

Ngày và đêm dài bằng nhau trên toàn Trái Đất do tia sáng mặt trời chiếu thẳng góc vào Xích đạo, thời gian chiếu sáng cho hai bán cầu bằng nhau.

Từ vòng cực đến cực

Có ngày hoặc đêm kéo dài 24h.
► Hiện tượng “Đêm trắng” ở Nga LUYỆN TẬP
1. Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực.

☼ Nhiệm vụ 1: Hoàn thành bài tập luyện tập SGK

2. Hãy cho biết thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch.
Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực:

Giờ địa phương:

*Được thống nhất ở tất cả các địa điểm nằm trên cùng một kinh tuyến. *Các địa điểm nằm trên các kinh tuyến khác nhau có giờ địa phương khác nhau, mặc dù đang trong cùng một thời điểm.
Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực:

Giờ khu vực:

*Giờ thống nhất cho từng khu vực trên Trái Đất, để tính giờ và giao lưu quốc tế (quy ước 24 khu vực theo kinh tuyến gọi là 24 múi giờ, giờ chính thức là giờ địa phương của kinh tuyến đi qua chính giữa khu vực). *Các múi giờ đánh số từ 0 đến 24. Giờ kinh tuyến đi qua giữa khu vực được lấy làm giờ chung cho cả khu vực đó.
*Mùa xuân: từ 23/9 (thu phân) đến 22/12 (đông chí). *Mùa hạ: từ 22/12 (đông chí) đến 21/3 (xuân phân). *Mùa thu: từ 21/3 (xuân phân) đến 22/6 (hạ chí). *Mùa đông: từ 22/6 (hạ chí) đến 23/9 (thu phân).
Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch: LUYỆN TẬP
Trò chơi: HÀNH TINH ÁNH SÁNG
Câu hỏi 1. Địa điểm không thay đổi vị trí khi Trái Đất tự quay quanh trục là:

A. Xích đạo

B. Chí tuyến

C. Vòng cực

D. Hai cực
Câu hỏi 2. Việt Nam thuộc múi giờ số mấy?

A. 5

B. 6

C. 7

D. 8
Câu hỏi 3. Các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau gọi là:

A. Giờ múi

B. Giờ địa phương

C. Giờ quốc tế

D. Giờ GMT
Câu hỏi 4. Giờ quốc tế được tính theo múi giờ số mấy?

A. Múi giờ số 0

B. Múi giờ số 6

C. Múi giờ số 12

D. Múi giờ số 18
Câu hỏi 5. Nếu đi từ đông sang phía tây qua kinh tuyến 180° thì:

A. Lùi lại 1 giờ

B. Tăng thêm 1 giờ

C. Lùi lại 1 ngày lịch

D. Tăng thêm 1 ngày lịch
Câu hỏi 6. Theo quy định, những người sống ở múi giờ nào chuyển sang một ngày mới đầu tiên trên Trái Đất?

A. Múi giờ số 0

B. Múi giờ số 6

C. Múi giờ số 12

D. Múi giờ số 18
Câu hỏi 7. Quốc gia có nhiều múi giờ đi qua lãnh thổ nhất là:

A. Trung Quốc

B. Hoa Kì

C. Liên Bang Nga

D. Canada
Câu hỏi 8. Ở bán cầu Bắc, từ 21 - 3 đến 22 - 6 là thời gian mùa:

A. Xuân

B. Hạ

C. Thu

D. Đông VẬN DỤNG
HỎI: Vào ngày 22/12, ở nước ta độ dài ngày đêm sẽ như thế nào?

TRẢ LỜI: Vào ngày 22-12 (đông chí)

► Ở Xích đạo: ngày đêm dài như nhau.

► Ở các chí tuyến:

▪ Chí tuyến Bắc: ngày ngắn hơn đêm

▪ Chí tuyến Nam: ngày dài hơn đên

► Ở các vòng cực:

▪ Điểm cực Bắc có đêm dài suốt 24 giờ.

▪ Điểm cực Nam có ngày dài suốt 24 giờ.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại kiến thức đã học.

Làm bài tập trong Sách bài tập địa lí 10.

Đọc, tìm hiểu trước _Bài 5: Thạch quyển. Nội lực và tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất._

XIN CHÀO TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI!