Sở GD-ĐT Hà Nội
Trường THPT Trần Hưng Đạo Hà Đông
Tiết 66 (BÀI 39)
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
3. Quang phổ vạch phát xạ:
a.Thí nghiệm

C
J
L
L1
L2
F
S
P
Thí nghiệm
Quang phổ vạch phát xạ
Na
H2
a.Thí nghiệm
-Chiếu một chùm tia sáng phát ra do một đèn chứa khí hay hơi Na vào khe của một máy quang phổ thì trên buồng ảnh ta thu được quang phổ phát xạ của khí hay hơi đó
Kết quả
=>Quang phổ vạch phát xạ của Natri có hai vạch vàng (vạch kép) rất sáng nằm cạnh nhau trên nền tối ứng với bước sóng λ = 0.5890 µm và λ = 0.5896 µm
Nếu thay đèn hơi Na bằng đèn hơi H2
=>Quang phổ vạch phát xạ của H2 có bốn vạch đặc trưng nằm cách nhau trên nền tối
+ vạch đỏ Hα (ứng với bước sóng λ = 0.6563 µm)
+ vạch lam Hß (ứng với bước sóng λ = 0.4861µm)
+ vạch chàm Hγ (ứng với bước sóng λ = 0.4340µm)
+ vạch tím Hδ (ứng với bước sóng λ = 0.4120 µm)
3 Quang phổ vạch phát xạ: a.Thí nghiệm b. Định nghĩa
Quang phổ vạch phát xạ là một hệ thống các vạch màu riêng lẻ, ngăn cách nhau bằng những khoảng tối
c. Nguồn phát
Do các chất khí hay hơi ở áp suất thấp phát ra khi bị kích thích ( khi nóng sáng hay khi có dòng điện phóng qua).

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
3.Quang phổ vạch phát xạ: a.Thí nghiệm b. Định nghĩa c. Nguồn phát d. Tính chất:
-Mỗi nguyên tố hóa học khi bị kích thích , phát ra các bức xạ có bước sóng xác định và cho quang phổ vạch riêng đặc trưng cho nguyên tố ấy
- Quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau thì khác nhau về số lượng vạch màu, vị trí vạch màu, màu sắc vạch và độ sáng tỉ đối của các vạch.
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
3.Quang phổ vạch phát xạ: a.Thí nghiệm b. Định nghĩa c. Nguồn phát d. Tính chất: e. Ứng dụng:
- Căn cứ vào quang phổ vạch phát xạ nhận biết thành phần định tính và cả định lượng của một nguyên tố trong một mẫu vật.

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
3. Quang phổ vạch phát xạ:
4. Quang phổ vạch hấp thụ:
a.Quang phổ hấp thụ của chất khí hay hơi
*Thí nghiệm:

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
C
J
L
L1
L2
F
S
P
quang phổ VạCH HấP THụ
Quang phổ liên tục
Quang phổ vạch hấp thụ
Quang phổ vạch phát xạ
Hiện tượng đảo sắc
a)
* Định nghĩa
- Quang phổ liên tục thiếu một số vạch màu do bị chất khí (hay hơi kim loại ) hấp thụ được gọi là quang phổ vạch hấp thụ của khí (hay hơi )đó
-Quang phổ vạch hấp thụ là quang phổ gồm những vạch tối trên nền quang phổ liên tục.
* Điều kiện thu được quang phổ hấp thụ :
-Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải nhỏ hơn nhiệt độ của nguồn phát ra quang phổ liên tục.

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
2. Quang phổ vạch hấp thụ:
1. Quang phổ vạch phát xạ:
* Đặc điểm :
Quang phổ vạch hấp thụ của các nguyên tố khác nhau thì khác nhau, đặc trưng cho nguyên tố đó.
* Ứng dụng:
Căn cứ vào quang phổ vạch hấp thụ ta cũng nhận biết được sự có mặt của nguyên tố trong các hỗn hợp hay hợp chất.

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
4. Quang phổ vạch hấp thụ:
3. Quang phổ vạch phát xạ:
b. Hiện tượng đảo sắc:
- Trong thí nghiệm tạo ra quang phổ vạch hấp thụ của một đám khí hay hơi nếu bỏ nguồn phát ánh sáng trắng thì nền quang phổ liên tục biến mất và tại vị trí các vạch tối xuất hiện những vạch màu của quang phổ vạch phát xạ của chính nguyên tố đám khí hay hơi hấp thụ đó. Hiện tượng này gọi là hiện tượng đảo sắc.
- Ở một nhiệt độ nhất định một đám khí hay hơi có khả năng phát ra ánh sáng đơn sắc nào thì cũng có khả năng hấp thụ ánh sáng đơn sắc đó.
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
2. Quang phổ vạch hấp thụ:
1. Quang phổ vạch phát xạ:
5. Phép phân tích quang phổ:
-Là phương pháp vật lí dùng để xác định thành phần hóa học của một chất (hay hợp chất), dựa vào việc nghiên cứu quang phổ của ánh sáng do chất ấy phát ra hoặc hấp thụ
Ưu điểm:
-Định tính: đơn giản cho kết quả nhanh và có thể xác định được sự có mặt của nhiều nguyên tố cùng lúc
-Định lượng: rất nhạy, có thể phát hiện những nồng độ rất nhỏ.
- Có khả năng phân tích từ xa cho ta biết thành phần hóa học, nhiệt độ, tốc độ chuyển động của các vật ở rất xa: mặt trời, các thiên thể…

MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
3. Quang phổ vạch phát xạ:
4. Quang phổ vạch hấp thụ:
Để thu được quang phổ vạch hấp thụ thì
Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải bằng nhiệt độ của nguồn sáng trắng.
Áp suất của đám khí hấp thụ phải rất lớn.
Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải lớn hơn nhiệt độ của nguồn sáng trắng.
Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải nhỏ hơn nhiệt độ của nguồn sáng trắng.
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
BÀI TẬP 1
Phát biểu nào sau đây là không đúng?
Quang phổ vạch phát xạ là những dải màu biến đổi liên tục nằm trên một nền tối.
Quang phổ vạch phát xạ là một hệ thống các vạch màu nằm riêng rẽ trên một nền tối.
Mỗi nguyên tố hóa học ở trạng thái khí hay hơi ở áp suất thấp được kích thích phát sáng có một quang phổ vạch phát xạ đặc trưng.
Quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau thì khác nhau về số lượng vạch màu, màu sắc vạch, vị trí và độ sáng tỉ đối của các vạch quang phổ.
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
BÀI TẬP 2
Phép phân tích quang phổ là
A. Phép phân tích thành phần cấu tạo của một chất dựa trên việc nghiên cứu quang phổ do nó phát ra.
B. Phép đo nhiệt độ của một vật dựa trên quang phổ do vật phát ra.
C. Phép phân tích một chùm sáng nhờ hiện tượng tán sắc.
D. Phép đo vận tốc và bước sóng của ánh sáng từ quang phổ thu được.
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
BÀI TẬP 3
Tìm phát biểu sai về quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau
Khác nhau về số lượng các vạch quang phổ
Khác nhau về bề rộng các vạch quang phổ
Khác nhau về màu sắc các vạch và vị trí các vạch màu
Khác nhau về độ sáng tỉ đối của các vạch quang phổ
MÁY QUANG PHỔ - CÁC LOẠI QUANG PHỔ
BÀI TẬP