Chương 4:
CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ TỪ CUỐI THẾ KỈ  XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX.
BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

NỘI DUNG
Quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

I. Quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

Hoạt động cặp đôi:
Dựa vào hình 9.1, 9.2, 9.3 và thông tin trong bài, em hãy mô tả những nét chính về
quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc ở châu Âu và Mỹ.

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

I. Quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

 - Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX, nền kinh tế tư
bản chủ nghĩa phát triển nhanh chóng. Những phát
minh khoa học, kĩ thuật nở rộ tạo chuyển biến lớn
trong sản xuất và đời sống ở Tây Âu và Bắc Mỹ.

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

I. Quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

 - Trong 30 năm cuối thế kỉ XIX, nền kinh tế tư bản chủ
nghĩa phát triển nhanh chóng. Những phát minh khoa học, kĩ
thuật nở rộ đã tạo những chuyển biến lớn trong sản xuất và
đời sống ở Tây Âu và Bắc Mỹ.
 - Các công ti độc quyền lớn ra đời đã lũng đoạn thị trường và
nền kinh tế, chi phối đời sống chính trị, xã hội ở mỗi nước.
 Các nước tư bản đều đẩy mạnh xâm lược, khai thác và bóc
lột thuộc địa
=> Chủ nghĩa đế quốc ra đời.

Em hiểu công ti
độc quyền là như
thế nào?

1

2

Tổ chức độc quyền là liên minh giữa những nhà tư bản lớn để
tập trung vào trong tay một phần lớn (thậm chí toàn bộ) món
hàng của một ngành, cho phép liên minh này phát
huy ảnh hưởng quyết định đến quá trình sản xuất và lưu thông
của lĩnh vực đó

+ Cácten là hình thức đơn vị độc quyền dựa trên sự kí kết hiệp định
giữa các xí nghiệp thành viên để thoả thuận với nhau về giá cả, qui
mô sản lượng, thị trường tiêu thụ, kì hạn thanh toán… Còn việc sản
xuất và tiêu thụ hàng hóa vẫn do bản thân mỗi thành viên thực hiện.
+ Xanhđica là thể loại tổ chức  độc quyền trong đó việc tiêu
thụ hàng hóa do một ban quản trị chung đảm nhiệm, nhưng sản
xuất vẫn là công việc độc lập của mỗi thành viên.
Cácten và xanhđica  bị phá vỡ khi tương quan lực lượng thay đổi. Vì
vậy, một hình thức  độc quyền mới ra đời là tờrớt.
+ Tờrớt thống nhất cả việc sản xuất và tiêu thụ vào tay một ban
quản trị chung, còn các thành viên trở thành các cổ đông.

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

II. Các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ

THẢO LUẬN NHÓM
Hãy nêu những chuyển biến lớn về kinh tế, chính sách đối nội, đối
ngoại của đế quốc ..... trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế
kỉ XX?
Nhóm 1

Anh

Nhóm 2

Pháp

Nhóm 3

Đức

Nhóm 4

Mỹ

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

II. Các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ
1. Anh.

* Kinh tế :

 - Từ vị trí dẫn đầu thế giới về công nghiệp Anh tụt xuống vị trí thứ 3 thế
giới sau Mỹ và Đức
- Anh vẫn đứng đầu thế giới về thương mại và thuộc địa.
- Đầu thế kỉ XX, nhiều công ti độc quyền ra đời thao túng nền kinh tế.

BÀI 9 - CÁC NƯỚC ÂU – MỸ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ XX

II. Các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ
* Kinh tế :
1. Anh.
 - Từ vị trí dẫn đầu thế giới về công nghiệp Anh tụt xuống vị trí thứ 3 thế
giới sau Mỹ và Đức
- Anh vẫn đứng đầu thế giới về thương mại và thuộc địa.
- Đầu thế kỉ XX, nhiều công ti độc quyền ra đời thao túng nền kinh tế.
* Chính sách đối nội:
Anh là nước quân chủ lập hiến. Hai đảng Tự do và Bảo thủ thay nhau nắm
quyền, đều bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản.
* Chính sách đối ngoại:
 Anh tiếp tục đẩy mạnh xâm lược thuộc địa và trở thành nước có nhiều
thuộc địa nhất thế giới.

Hệ thống thuộc địa của Anh

(Đến năm 1914, rộng: 33 triệu Km2 với 400 triệu người), bằng ¼ diện tích và ¼
dân số thế giới

“Chủ nghĩa đế quốc thực dân” là đặc điểm của nước Anh

Hình ảnh về nước Anh cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

Hình ảnh về nước Anh cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

Một dòng motor taxi theo cấp bậc  ở Knightsbridge (1907)

 Giao thông bận rộn ở Piccadilly Circus ở London (1912)

Nội Dung

Nước Anh cuối TK XIX đầu TK XX

Kinh tế

-

Công nghiệp phát triển chậm lại, đứng thứ ba thế giới.
- Xuất hiện các công ti độc quyền
-Chú trọng đầu tư thuộc địa.

Chính trị

-

Đặc điểm

- “Chủ nghĩa đế quốc thực dân"

Chế độ quân chủ lập hiến.
- Tăng cường chiến tranh xâm lược
- Nhiều thuộc địa nhất thế giới.

2. Pháp
* Kinh tế:
- Cuối TK XIX, công nghiệp Pháp từ vị trí thứ 2 tụt xuống thứ 4
(sau Mĩ, Đức, Anh), nông nghiệp sản xuất nhỏ.
-Các công ty độc quyền xuất hiện chi phối nền kinh tế Pháp, đặc biệt
trong lĩnh vực ngân hàng
- Tăng cường xuất khẩu tư bản ra nước ngoài dưới hình thức cho vay
lãi.
* Chính sách đối nội: chế độ cộng hòa (liên tục thay đổi chính
phủ);chính phủ đều bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản, đàn áp nhân
dân.
* Chính sách đối ngoại: tăng cường xâm chiếm và bóc lột thuộc địa.

2. Pháp

Nội Dung
Kinh tế

Chính trị

Đặc điểm

Nước Pháp cuối TK XIX đầu TK XX
Công nghiệp tụt xuống vị trí thứ tư thế giới,nông nghiệp sản
xuất nhỏ
- Xuất hiện các công ti độc quyền
- Chế độ cộng hòa .
- Tăng cường xâm chiếm và bóc lột thuộc địa
-

- “Chủ nghĩa đế quốc cho vay lãi"

3. Đức

* Kinh tế:
-Công nghiệp Đức phát triển nhanh,
đứng đầu châu Âu, thứ 2 trên thế giới
(sau Mĩ).
-Nguyên
Cuối thế
kỉ XIX các công ty độc
nhân:
quyền
ra đờitừ
=>chiến
Chi phối
tế
+ Lợi nhuận
tranh nền
Phápkinh
– Phổ.
Đức
+ Ứng dụng thành tựu khoa học – kĩ
thuật mới nhất.

3. Đức

* Kinh tế:

- Chính phủ Đức truyền

-Công nghiệp Đức phát triển nhanh, đứng đầu châu Âu, thứ 2 trên thế giới
bá bạo lực, đàn áp
(sau Mĩ).
- Cuối thế kỉ XIX các công ty độc quyền ra đời => Chi phối
nềntrào
kinhcông
tế Đức
phong
nhân.

* Đối nội :Đức theo thể chế liên
bang do quý tộc địa chủ và tư sản
độc quyền thống trị.
* Đối ngọai : Thi hành chính sách
phản động và hiếu chiến.

- Giới cầm quyền hung
hãn đòi dùng vũ lực để
chia lại thị trường, chia
lại khu vực ảnh hưởng
trên thế giới.

Toàn bộ quyền lực trong nhà nước Đức nằm trong tay quý tộc địa chủ và
tư sản độc quyền, giới cầm quyền Đức có ý đồ gây chiến tranh để tranh
giành thuộc địa nên đã “quân sự hóa” bộ máy nhà nước bằng cách đưa
các tướng lĩnh quân đội lên nắm chính quyền để chuẩn bị cho cuộc chiến
tranh. Chính quyền đó rất hung hãn trong việc đàn áp nhân dân và tập
trung mọi hoạt động cho việc chuẩn bị chiến tranh để phân chia lại thị
trường thế giới.

 Nước Đức được ví như “Con

hổ đói đến bàn tiệc muộn”

Giai cấp thống trị hiếu chiến âm mưu dùng vũ lực để chia lại thế
giới nên chủ nghĩa đế quốc là “Chủ nghĩa quân phiệt, hiếu chiến”

Nội Dung
Kinh tế

Chính trị

Đặc điểm

Nước Đức cuối TK XIX đầu TK XX
-Công nghiệp phát triển nhanh, đứng đầu châu Âu, thứ 2
trên thế giới (sau Mĩ).
- Xuất hiện các công ti độc quyền
Thể chế liên bang do quý tộc địa chủ và tư sản độc quyền
thống trị
-Thi hành chính sách đối nội, đối ngoại phản động và hiếu
chiến.
- “Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến"
-

d.Mỹ

4. Mỹ
* Kinh tế

-Từ vị trí thứ 4 (sau Anh, Pháp, Đức), Mỹ
vươn lên đứng đầu thế giới về sản xuất công
nghiệp.
- Xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ:
Rốc-phe-lơ (vua dầu mỏ), Mooc-gan (vua
thép), Pho (vua ô tô)
- Nông nghiệp: hiện đại

CÁC ÔNG VUA CÔNG NGHIỆP MỸ

“Vua dầu mỏ”

“Vua thép”

“Vua ô tô”-

J.D.Rốc-phe-lơ (18391937)

J.P.Moóc-gan (18371913)

Henry For (18631947)

4. Mỹ * Kinh tế

-Từ vị trí thứ 4 (sau Anh, Pháp, Đức), Mỹ vươn lên đứng đầu thế giới về sản xuất công
nghiệp.
- Xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ: Rốc-phe-lơ (vua dầu mỏ), Mooc-gan (vua thép),
Pho (vua ô tô)
- Nông nghiệp: hiện đại

* Đối nội: Bảo vệ quyền lợi giai cấp tư sản
* Đối ngoại: Tăng cường bành trướng, tranh giành
thuộc địa.

1. Tại sao vị trí kinh tế Mỹ lại có sự thay đổi
như vậy?
2. Các công ty độc quyền ở Mỹ có sức mạnh như
thế nào?
3. Em biết thêm điều gì về 2 đảng cầm quyền ở Mỹ?

4. Mỹ bành chướng, giành giật thuộc địa ở đâu?
5. Em hãy rút ra đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc
Mỹ?

1

Anh
Pháp
Đức
Mĩ

2
3
4

Cuối thế kỉ XVIII- đầu thế kỉ
XIX

Mĩ
Đức

1. Tại sao vị
trí kinh tế Mỹ
lại có sự thay
đổi như vậy?

Anh
Pháp
Cuối thế kỉ XIX - Đầu thế kỉ
XX

Vị trí công nghiệp các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ

1. Mỹ tiến hành CMCN muộn, thừa hưởng
thành tựu từ Anh, tập trung cải tiến máy móc,
hợp lý hoá sản xuất. Tài nguyên phong phú,
đất nước hoà bình lâu dài…

? Sức mạnh của
các tổ chức độc
quyền ở Mỹ
như thế nào?

Tranh đương thời nói về  quyền lực  của các tổ chức độc quyền ở Mỹ

1. Mỹ tiến hành CMCN muộn, thừa hưởng thành tựu từ Anh, tập
trung cải tiến máy móc, hợp lý hoá sản xuất. Tài nguyên phong phú,
đất nước hoà bình lâu dài…
2. Các công ty độc quyền liên kết chặt chẽ với giới chính trị gia Mỹ
chi phối, khống chế toàn bộ đời sống kinh tế, chính trị, xã hội Mỹ
cuối XIX- đầu XX
3. Cho đến hiện nay, ở Mỹ vẫn duy trì chế độ Cộng hoà, 2 đảng Dân
chủ và Cộng hoà thay nhau cầm quyền…

Tổng thống Mĩ hiện nay Joe Biden

Xác định
trên lược
đồ những
nơi Mỹ
bành
chướng,
giành giật
thuộc
địa?

1. Mỹ tiến hành CMCN muộn, thừa hưởng thành tựu từ Anh, tập trung cải tiến
máy móc, hợp lý hoá sản xuất. Tài nguyên phong phú, đất nước hoà bình lâu
dài…
2. Các công ty độc quyền liên kết chặt chẽ với giới chính trị gia Mỹ chi phối,
khống chế toàn bộ đời sống kinh tế, chính trị, xã hội Mỹ cuối XIX- đầu XX
3. Cho đến hiện nay, ở Mỹ vẫn duy trì chế độ Cộng hoà, 2 đảng Dân chủ và Cộng
hoà thay nhau cầm quyền…
4. Mỹ bành chướng, giành giật thuộc địa ở Châu Á- Thái bình Dương, Phi-lip-pin,
Cu-ba, can thiệp vùng Trung và Nam Mỹ.
5. Đặc điểm: Là xứ sở của các ông vua công nghiệp

Nội Dung
Kinh tế

Nước Mĩ cuối TK XIX đầu TK XX
-Công nghiệp phát triển nhanh, đứng đầu thế giới.
-Xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ: Rốc-phe-lơ (vua
dầu mỏ), Mooc-gan (vua thép), Pho (vua ô tô)
- Nông nghiệp: Hiện đại

Chính trị

- Đề cao vai trò Tổng thống, 2 Đảng - Cộng hòa và Dân chủ
thay nhau cầm quyền.
-Bảo vệ quyền lợi giai cấp tư sản.

Đặc điểm

-Tăng cường bành trướng, tranh giành thuộc địa.
- “Là xứ sở của các ông vua công nghiệp"

Trò chơi:
Thử tài phán đoán
caricatures

When do they do it?
Who are they?
Whatdoisthey
this?
Why
do that?
How are they?
What are they doing?

GIẢI CỨU
RỪNG XANH

POW!

Câu 1: Các nước tư bản có
nhiều thuộc địa là:

Anh và Pháp

Câu 2: Cuối thế kỉ XIX – đầu thế
kỉ XX, quốc gia này được ví như
“con hổ đói đến bàn tiệc muộn”?

Nước Đức

Câu 3: “Xứ sở của các ông vua
công nghiệp” là nước:

Nước Mỹ

Câu 4: Điểm nổi bật trong chính
sách đối ngoại của các nước Anh,
Pháp, Đức, Mỹ là gì?

Đẩy mạnh xâm lược, khai
thác và bóc lột thuộc địa

Câu 5: Chuyển biến quan trọng nhất
về kinh tế của các nước đế quốc cuối
thế kỉ XIX- Đầu thế kỉ XX là gì?

Xuất hiện các công ty độc
quyền

BÀI TẬP
- Quan sát lược
đồ, mô tả tình
trạng kinh tế và
thuộc địa giữa các
nước đế quốc
bằng 1 câu hoàn
chỉnh?
- Tình trạng trên
sẽ dẫn đến hậu
quả gì?

BÀI TẬP
- Tình trạng phát
triển không đồng
đều về kinh tế và
thuộc địa giữa các
nước đế quốc
- Hậu quả: Mâu
thuẫn gay gắt về
vấn đề thị trường
và thuộc địa giữa
các nước làm nảy
sinh các cuộc
chiến tranh giành
giật thuộc địa.