TRƯỜNG ĐẠI HỌC SP.TPHCM
KHOA ĐỊA LÍ
LỚP: ĐỊA 1A
BÀI THUYẾT TRÌNH ĐỊA CHẤT ĐẠI CƯƠNG


Các quá trình địa chất của biển và đại dương
I-Các tác nhân hình thành bờ biển
1- sóng biển
Là một hình thức dao động của nước biển theo chiều
thẳng đứng,nhưng lại cho người ta cảm giác là nước dao động theo chiều ngang từ ngoài khơi xô vào bờ.
Nguyên nhân:là do gió ,động đất ,núi lửa nhưng chủ yếu là do gió.


Quyõ ñaïo chuyeån ñoäng cuûa caùc phaân töû nöôùc
Hình ảnh Sóng biển xô vào Bờ
Sóng biển xô vào bờ
2-Thủy triều
Là hiện tượng nước biển lên xuống theo chu kì và biên độ nhất định.Hiện tượng này có những đặc điểm của một dao động sóng.
Nguyên nhân: chủ yếu là do lực hút của Mặt trăng,Mặt trời lên trái đất theo lực vạn vật hấp dẫn của Newton
Thủy triều đã xuống
Thủy triều lên ở TPHCM
Thủy triều gây ngập
trạm xe buýt
Thủy triều lên gây ngập đường
3-Dòng Biển
Là sự dịch chuyển thành các dòng chảy lớn trong các đại dương
Dòng biển nóng thường phát sinh ở hai bên xích đạo
Dòng biển lạnh xuất phát từ vĩ tuyến 30-400 thuộc khu vực gần bờ phía đông của các đại dương rồi chảy về phía xích đạo.
Hướng chảy của vòng hoàn lưu lớn ở bán cầu bắc theo chiều kim đồng hồ,ở bán cầu nam thì ngược lại .
đồ các dòng hải lưu ở Biển Đông
Các
Dòng
Hải
Lưu
ở
Biển
Đông
Hải lưu Đông Greenland Ở Bắc Băng Dương
Hải lưu Gulf Stream có màu da cam và vàng trong bản đồ nhiệt độ nước Đại Tây Dương này.
Nguồn: NASA
II –Những thành phần địa chất cơ bản của đáy biển và đại dương
1-Rìa lục địa
Là phần ngập nước chiếm khoảng 20%diện tích đáy biển và đại dương ,tương ứng với 73,6tr km2
Thành phần,cấu trúc địa chất vỏ lục địa gồm 3 lớp:trầm tích, granit,badan
Căn cứ vào độ sâu được chia ra :
a-Thềm lục địa
b-Sườn lục địa
Bản đồ rìa lục địa
Rìa lục địa châu âu
2-Thềm lục địa
Là phần địa hình thấp của lục địa bị chìm ngập dưới mực nước biển tạo thành dải viền quanh lục địa chiều rộng thay đổi từ vài trăm đến 1500km
Độ sâu từ125-200m,có nơi đạt đến 500m,trung bình 132m ,được chia làm 2 phần :Thềm lục địa phía trong phân bố sát đường bờ biển có giới hạn dưới ở độ sâu 100-130m.
Thềm lục địa phía ngoài:nằm tiếp giáp thềm lục địa phía trong mở rộng ra phía biển với độ sâu ranh giới dưới ở độ sâu 500m.
3-Sườn lục địa
là một vách khổng lồ có ranh giới trên tương ứng với riềm ngoài của thềm lục địa
Sườn lục địa có cấu tạo là vỏ lục địa song bề dày lớp granit mỏng hơn ở thềm lục địa
Bề mặt sườn lục địa có độ dốc trung bình từ 7-150 ,cục bộ có nơi đạt đến 30-500
Sơ đồ địa hình bờ biển
4-Đới chuyển tiếp
Chiềm khoảng 32triệu km2 . Tại đây người ta thấy 2 kiểu vỏ lục địa & đại dương ,địa hình phân dị mạnh với các máng nước biển sâu nằm kề bên các gờ nâng cao ,hoạt động núi lửa động đất rất phát triển.
Sự hội tụ giữa hai mảng thạch quyển dẫn tới 3 kiểu đới chuyển tiếp:
Kiểu thứ nhất ,khi hai mảng vỏ đại dương hút chìm dưới rìa mảng vỏ lục địa có quá trình tách giãn.
Kiểu thứ 2,mảng thạch quyển vỏ lục địa chờm lên mảng vỏ đại dương
Kiểu thứ 3 mảng thạch quyển vỏ đại dương chờm và trượt trên mảng vỏ lục địa
5-Lòng đại dương
Chieám khoảng 200tr km2 độ sâu trung bình là 3000-4000m cấu tạo bởi vỏ đại dương điển hình với 3 lớp trầm tích,bazan,dưới cùng là lớp đại dương.
Địa hình lòng đại dương rất đa dạng gồm :
Đồng bằng biển thẳm có độ sâu trung bình 5000m
Các cao nguyên chúng là sản phẩm của các hoạt động kiến tạo do quá trình nâng cao dạng khối mở rộng ở lòng đại dương
6-Sống núi đại dương
Là những dãy núi đại dương nhô cao trên mực địa hình bằng phẳng với chiều cao trung bình vài km.
Căn cứ vào hình thái đỉnh và sườn sống giữa đại dương chia làm 2 kiểu :
Kiểu sống núi đại tây dương có địa hình phân cắt phức tạp trên toàn bộ bề mặt .Dọc trục sống núi đại dương có thung lũng hẹp với sườn dốc đứng gọi là thung lũng rift với chiều rộng khoảng 20-30km hai bên sườn là những hệ thống sống núi hẹp với các đỉnh núi lửa.
Kiểu sống núi đông thái bình dương: bề mặt dọc sống núi có dạng gò ,tách biệt nhau độ cao không quá 300m và không có thung Lũng rift .ở trục sống núi hai bên sườn của sống núi bị phân cắt mạnh với các dãy núi hẹp,giữa là các lõm sụt
dãy núi giữa Đại Tây Dương, ...
Sống ở vùng biển Đông Nam Á
III-Các dạng địa hình bờ biển
1-Các dạng địa hình mài mòn :những nơi bờ biển chịu tác động của sóng thì được gọi là bờ mài mòn
2-Các dạng địa hình bồi tụ
Các dạng địa hình bồi tụ ở bờ biển rất đa dạng về hình thái và kích thước .sự đa dạng này có nhiều nguyên nhânnhư hướng chuyển động của sóng tới bờ ,hình thái bờ biển cấu tạo và độ sâu của đáy bờ ,khối lượng vật liệu tích tụ ,sự thay đổi khí hậu ,chuyển động kiến tạo
Trong số này hướng chuyển động sóng tới bờ là vai trò chính với hai trường hợp vuông góc với bờ & chéo góc với bờ.
IV-Các quá trình hình thành địa hình
1-Quá trình nội sinh
Các quá trình nội sinh diễn ra ở biển -đại dương thường có cường độ lớn và phân bố rộng
Vận động thẳng đứng dẫn tới các đới nâng cao kéo dài có thể đạt tới hàng ngàn km,chiều rộng đạt tới hàng trăm km và các rãnh kéo dài nằm kề.
Dọc theo các đới nâng cao hình thành các sống núi đại dương ,với hệ thống đứt gãy sâu ,dạng dịa hào phát triển
Quá trình phun trào diễn ra liên tục theo các đứt gãy dọc trên "sống núi đại dương"và dọc rìa các máng biển sâu hoặc riêng rẽ dạng núi lửa ở đáy đại dương.quá trình động đất diễn ra dọc các sống núi đại dương,các máng biển sâu..

2-Quá trình ngoại sinh
Trong nước biển và đại dương chứa một lượng rất lớn các sản phẩm vụn vô cơ kích thước khác nhau cùng các hợp chất hóa học các muối hòa tan .
Chúng là sản phẩm phá hủy khoáng vật ,đá ở lục địa được sông băng hà đưa tới hoặc do sóng ,dòng biển phá hủy bờ biển
Dưới tác dụng phân dị vật lí ,hóa học chúng lắng đọng hình thành các dạng địa hình tích tụ ở đáy biển và đại dương
V-Tác dụng địa chất của biển & các dạng địa hình liên quan
1-xâm thực :các tác nhân của quá trình xâm thực là sóng,thủy triều,hải lưu.
a- quá trình xâm thực của Sóng: Sóng là tác nhân quan trọng trong quá trình xâm thựccủa biển và đại dương .Là một trong những yếu tố hình thành các dạng địa hình bờ Biển.Tốc độ phá hủy của sóng phụ thuộc vào cương độ của sóng độ dốc của bờ biển và đáy biển,các đặc diểm về thế nằm ,độ cứng,kiến trúc và cấu tạo của đất đá ở bờ biển

Bờ biển Phan Thiết bị xâm thựcdo sóng biển
HANG TIEÀN ÔÛ KIEÂN GIANG
Haøm eách ôû bôø bieån Bình Thuaän
B-quá trình phá hủy của thủy triều

Thủy triều phá hủy các đá ven bờ do sự nâng hạ mức nước biển có tính chu kì.
C- Quá trình phá hủy của các dòng hải lưu
Đối với các dòng hải lưu trên mặt sự phá hủy bờ phụ thuộc vào tốc độ dòng chảy ,độ cứng cấu tạo của đá hiện tượng tự quay của trái đất
các dòng biển ven bờ chảy theo hướng gần với hướng kinh tuyên ở BBC thì bờ bên phải bị phá hủy mạnh hơn bờ bên trái ,còn ở NBC thì ngược lại.
Còn các dòng biển chảy theo hướng vĩ tuyến thì ở BBC bờ bắc bị phá hủy mạnh hơn bờ nam còn NBC thì ngược lại

2-Quá trình vận chuyển

Các vật liệu ở biển và đại dương được vận chuyển theo 2 phương thức là phương thức hóa học và cơ học
Các tác nhân vận chuyển chủ yếu là sóng biển,dòng thủy triều,dòng hải lưu,dòng ven bờ.tùy nơi mà các nhân nào là chính
Các vật liệu ở gần bờ do sóng vận chuyển theo 2 cách:
Di chuyển ngang
Di chuyển dọc
3-Qúa trình tích tụ
Quá trình tích tụ ở thềm lục địa có 3 nguồn ngốc
Nguồn gốc vô cơ:dưới ảnh hưởng của sóng,thủy triều,dòng ven bờ .các tích tụ vô cơ thường tạo nên ở ven bờ các dạng địa hình như bãi biển,doi cát.
Được hình thành do quá trình phân dị các vật liệu theo kích thước,tỷ trọng ,thành phần là các mảnh vụn đá do bị phá hủy ở ven bờ và được phân bố theo quy luật gần bờ là hạt thô xa bờ là hạt mịn.
Nguồn gốc hóa học :được hình thành do quá trình ngưng keo hoặc kết quả của các dung dịch mang từ lục địa ra biển các hợp chất hóa học như:nacl,kcl..tích tụ có nguồn gốc hóa học được hình thành trong các vùng vịnh.
Nguồn gốc hữu cơ:được hình thành do quá trình sinh sống và hoạt động của sinh vât như san hô,nhóm trùng thoi.
Quá trình trầm tích ở sườn lục địa
Do nằm xa lục địa ,độ sâu lớn nên ở đây chủ yếu là các tích tụ hạt mịn với các loại bùn có màu sắc riêng .
Vì thế các màu sắc này thường được dùng để chỉ tên gọi của chúng như bùn lam, bùn lục, bùn vôi
Quá trình trầm tích ở đáy biển:cũng tương tự như ở sườn lục địa ở đây chủ yếu là các tích tu hạt rất mịn với các hạt bùn sau bùn trùng cầu,bùn chân cánh ,.ngoài ra còn có các tích tụ vô cơ như sét màu đỏ.
THE END
Tài liệu tham khảo
Địa chất đại cương.. Châu Hồng Thắng
Địa hình bề mặt trái đất...Phùng Ngọc Đĩnh
Địa lí 10.. Nhà Xuất Bản Giáo dục
Website: Goole.com.vn
http://upload.wikimedia.org
www.clip.vn
Noâng Höõu thoaïi
Lí Thò Nöông
Noâng Quoác thaønh
Löông Thò Muøi
Nhóm thuyết trình