Bài 8. Các quốc gia Ấn và văn hoá truyền thống Ấn Độ

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Trịnh Mạnh Hà (trang riêng)
Ngày gửi: 12h:38' 30-10-2008
Dung lượng: 16.0 MB
Số lượt tải: 23
Nguồn:
Người gửi: Trịnh Mạnh Hà (trang riêng)
Ngày gửi: 12h:38' 30-10-2008
Dung lượng: 16.0 MB
Số lượt tải: 23
Số lượt thích:
0 người
1. Th?i kì các qu?c gia d?u tiên
- Vì sao m?t s? nhà nu?c d?u tiên l?i hình thành bên c?nh luu v?c sơng H?ng? Nu?c nào m?nh nh?t ?
Do di?u ki?n thu?n l?i, 1.500 nam TCN ? d?ng b?ng sơng H?ng dã hình thành m?t s? nu?c, thu?ng x?y ra tranh giành ?nh hu?ng, nhung m?nh nh?t là nu?c Ma-ga-da.
1. Thời kỳ các quốc gia đầu tiên
- 1500 năm (TCN) các quốc gia cổ đã hình thành trên lưu vực sông Hằng.
- 500 năm (TCN) quốc gia mạnh nhất là Magađa
Vua đầu tiên là Bim-bi-sa-ra
Vua kiệt xuất là A-sô-ka
Vua Asoca (Thế kỷ thứ III)
- Quá trình hình thành và phát tri?n c?a nhà nu?c Ma-ga-da nhu th? nào ? Vai trị c?a vua A-sơ-ca ?
- Vua m? nu?c là Bim-bi-sa-ra, nhung ki?t xu?t nh?t d?i vua th? 11 là A-sơ-ca (th? k? III TCN)(vua A-D?c) dã cĩ cơng:
.Dánh d?p các nu?c nh? th?ng nh?t lãnh th?.
.Cĩ cơng truy?n bá d?o Ph?t.
.Cho d?ng nhi?u "c?t A-sơ-ca" (nay là qu?c huy ?n D?).
C?t dá Asơka
Đế quốc A-sô-ca
A-sô-ka
Di tích c?t dá A-sơ-ca
2. Th?i kì vuong tri?u Gúp-ta và s? phát tri?n c?a van hố truy?n th?ng ?n D?.
Nhĩm 1: Quá trình hình thành vuong tri?u Gúp-ta ? Th?i gian t?n t?i ? Vai trị v? m?t chính tr? c?a vuong tri?u này ?
Nhĩm 2: Di?m n?i b?t trong van hố ?n D? du?i th?i Gúp-ta ? N?i dung c? th? ?
Nhĩm 3: Van hố ?n D? th?i Gúp-ta dã ?nh hu?ng nhu th? nào d?n l?ch s? lồi ngu?i và ?nh hu?ng ra bên ngồi nhu th? nào ?
2. Thời kỳ vương triều Gúp-ta và sự phát triển văn hóa truyền thống ?n Độ
Vương triều Gúp-ta
- Người thành lập: Gúp-ta.
- Tồn tại 150 năm-9 đời vua
Vai trò chính trị:
- Thống nhất Bắc ?n
- Làm chủ Trung ?n
Vai trò văn hóa
- Định hình, phát triển văn hóa truyền thống ?n Độ
Gúp-ta
2. Thời kì vương triều Gúp-ta và sự phát triển của văn hoá truyền thống Ấn Độ.
Nổi bật là vương triều Gúp-ta (319-467).
Hậu Gúp-ta (467-606).
Vương triều Hac-sa (606-647).
Từ thế kỉ IV đến VII là sự định hình và phát triển văn hoá truyền thống Ấn Độ.
a. Vương triều Gúp-ta:
Cuối thế kỷ III (TCN) ?n Độ rơi vào khủng hoảng chia cắt
Tiến trình lịch sử
1500
500
TK III
0
IV
VII
Ma-ga-đa
A-sô-ca
Gúp-ta
Tiểu vương quốc
Khủng hoảng
Phát triển
b. V? van hố du?i th?i Gúp-ta :
+Van hố là gì ?
Van hố: Là nh?ng giá tr? v?t ch?t (van hố v?t th?) và tinh th?n (van hố phi v?t th?) do con ngu?i sáng t?o ra trong l?ch s?.
b. Về văn hoá dưới thời Gúp-ta :
+ Đạo Phật: Do thái tử Sit-Đat-Ta nhờ tu thiền giác ngộ, ông tự xưng là buhđa( Bụt-Phật ) và được các đệ tử suy tôn là Thích Ca Mâu Ni. Ông chủ trương không phân biệt đẳng cấp, tin luật nhân quả (bánh xe luân hồi nay là biểu tượng quốc kì Ấn Độ) và tu sửa tâm tánh để trở thành người tốt.
+ Kiến trúc Phật giáo phát triển (chùa Hang, tượng Phật bằng đá).
Vai trò của đạo Phật ?
Thái t? Sit - Dat - Ta là m?t ngu?i thơng minh van võ song tồn.
Do nhìn th?y c?nh già b?nh ch?t và c?nh phân bi?t d?ng c?p xã h?i nên Thái t? Sit - Dat - Ta t? b? cung di?n di tu tìm chân lý.
Nh? tu thi?n d?nh nên Thái t? giác ng? du?c suy tơn là Thích Ca Mâu Ni, ch? truong khơng phân bi?t d?ng c?p, ph?i tin lu?t nhân qu? và s?a tâm cho t?t d? thay d?i s? m?nh.
B?n cùng th?i v?i d?c Ph?t Thích Ca M?u Ni là Bim-bi-sa-ra, d?n th?i vua A-sơ-ca vì chán c?nh chi?n tranh nên ơng theo d?o Ph?t và cĩ cơng truy?n bá d?o Ph?t kh?p noi, cho d?ng nhi?u c?t Asơca.
Bánh xe luân h?i cĩ ý nghia con ngu?i ph?i qua sanh lão b?nh t?, ph?i tin lu?t nhân qu? và luơn làm di?u t?t d? thay d?i s? m?nh.
Qu?c kì và qu?c huy ?n D?
Van hố v?t th? c?a ?n D? : Chùa Hang
Van hố v?t th? c?a ?n D? : Chùa Hang và d?u tích bàn chân Ph?t
Kiến trúc:
- Chùa hang A-gian-ta
- Đền thờ thần
Chùa hang A-gian-ta
Đạo Ấn Độ (còn gọi là đạo Hin-đu hay Bà La Môn)
thờ những vị thần nào ?
+ Đạo Ấn Độ (Hin-đu hay Bà La Môn) : tôn giáo cổ xưa thờ 4 vị thần chính là Brama (Sáng tạo), Siva (Huỷ diệt), Visnu (Bảo hộ) và thần Inđra (Sấm sét), chủ trương phân biệt đẳng cấp và con người không thay đổi được số mệnh.
+ Nhiều ngôi đền bằng đá có phong cách nghệ thuật rất độc đáo.
Van hố v?t th? c?a ?n D? :
Ngơi d?n và tín d? d?o Bà La Mơn
Brahma
Thần Shiva (thần ác)
Vishnu
Shiva
Chữ viết của người Ấn Độ ra đời như thế nào ?
Văn học cổ điển Ấn Độ mang tinh thần và triết lý của tôn giáo nào ?
+ Văn học cổ điển Ấn Độ (văn học Hin-đu) mang tinh thần và triết lý Bà La Môn rất phát triển.
+ Chữ viết : từ chữ viết cổ brahmi đã nâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ sanskrit (chữ phạn).
Chữ Brahmi
Thời Gúp-ta đã có những công trình văn hoá nào có giá trị vĩnh cữu của lịch sử loài người ?
Những công trình kiến trúc điêu khắc (vật chất), những tác phẩm văn học (tinh thần) làm cho nền văn hoá Ấn Độ có giá trị vĩnh cửu.
c. Di sản văn hoá truyền
thống Ân Độ :
Đồ trang sức
Hàng tơ lụa
Thảm
Ngh? thu?t Ph?t giáo
Ngh? thu?t Hindu
Van hố v?t th? c?a ?n D? -Cơng trình ki?n trúc diêu kh?c
Van hố phi v?t th? c?a ?n D?
Vu di?u truy?n th?ng ?n D?
V an hố phi v?t th? c?a ?n D?
Âm nh?c truy?n th?ng ?n D?
Van hố phi v?t th? c?a ?n D? - L? h?i truy?n th?ng
Lu?c d? ?n D? & Dơng Nam Á
Văn hoá truyền thống Ấn Độ đã được truyền bá sang các nước nào có ảnh hưởng rõ nét nhất ?
d. ?nh hu?ng
van hố ?n D?
Ngu?i ?n D? dã mang van hố truy?n th?ng ?n D? truy?n bá ra bên ngồi.
Các nu?c Dơng Nam Á cĩ ?nh hu?ng rõ nét nh?t.
Vi?t Nam cung ?nh hu?ng c?a van hố ?n D? nhu tháp Chàm, d?o Ph?t, d?o Hin-du.
THÁP CHÀM NINH THU?N- VI?T NAM
THÁP CHÀM NINH THU?N- VI?T NAM
Tháp Th?t Lu?ng ? Viêng Chan - Lào
Ch? vi?t Lào
Chùa vàng My-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
D?N ANGCO VÁT - CAMPUCHIA
D?N ANGCO VÁT - CAMPUCHIA
D?N ANG CO - THOM CAMPUCHIA
D?n Borobudur - Indơnêsia
D?n Borobudur - Indơnêsia
Ngơi chùa ? Bang C?c - Thái Lan
Khái ni?m : Van hố là gì ?
Van hố: Là nh?ng giá tr? v?t ch?t
(van hố v?t th?) và tinh th?n (van hố phi v?t
th?) do con ngu?i sáng t?o ra trong l?ch s?.
Hai con sơng du?c coi là kh?i ngu?n c?a n?n van hố ?n D? là :
A- Sơng ?n và Hồng Hà.
B- Sơng Ti-gro và sơng O-pho-rát.
C - Sơng Nin và Ti-gro.
D - Sơng ?n và sơng H?ng.
Bài t?p 1
D
2.Kho?ng 500 nam TCN, qu?c gia d?u tiên c?a ?n D? du?c ra d?i là :
A - Vuong tri?u A-sơ-ca.
B - Vuong tri?u Gúp-ta.
C - Nu?c Ma-ga-da.
D - T?t c? d?u sai.
C
3.Ơng vua d?u tiên du?c coi là b?n c?a Ph?t t? là :
A - A-Sơ-ca.
B - Gúp-ta.
C - Bim-bi-sa-ra.
D - A-co-ba.
C
4.Ơng vua ki?t xu?t, n?i ti?ng b?t nh?t trong l?ch s? ?n D? là :
A - Bra-ma.
B - Hác-sa.
C - A-Co-ba.
D - A-sơ-ca.
D
5.Sau khi A-sơ-ca m?t, ?n D? dã:
A - Phát tri?n ph?n th?nh.
B - Bu?c vào th?i kì chia r?, kh?ng
ho?ng kéo dài.
C - B? A-r?p xâm lu?c.
D - Th?ng nh?t tồn b? d?t nu?c.
B
6.?n D? bu?c vào th?i kì phát tri?n cao du?i th?i :
A - Vuong tri?u Hác-sa.
B - Vuong tri?u Gúp-ta.
C - Vuong tri?u Mơ-gơn.
D - Vuong tri?u H?i giáo Dê-li.
B
7.Vuong tri?u Hác-sa t?n t?i trong kho?ng th?i gian :
A - Nam 606-647.
B - Nam 606-645.
C - Nam 610-647.
D - Nam 609-645.
A
8.Vuong tri?u Gúp-ta t?n t?i v?i:
A - 8 d?i vua, 100 nam.
B - 15 d?i vua, 205 nam.
C - 7 d?i vua, 160 nam.
D - 9 d?i vua, 150 nam.
D
9.Ph?t t? du?c sinh ra ? thành ph? :
A - Dê-li.
B - Sa-la-va.
C - Pa-la-va.
D - Ka-pi-la-va-xtu.
D
10.Ph?t giáo du?c truy?n bá m?nh m? du?i th?i vua :
A - Sa Gia-han.
B - Hác-sa.
C - A-la-út-din.
D - A-sơ-ca.
D
11.Ch? vi?t c? nh?t c?a ?n D? là
A - Ch? Brahmi.
B - Ch? Ph?n.
C - Ch? tu?ng ý.
D - Ch? hình nêm.
A
Bài t?p v? nhà:
Vì sao ?n D? du?c coi là m?t trong nh?ng trung tâm van minh c?a nhân lo?i ?
- Vì sao m?t s? nhà nu?c d?u tiên l?i hình thành bên c?nh luu v?c sơng H?ng? Nu?c nào m?nh nh?t ?
Do di?u ki?n thu?n l?i, 1.500 nam TCN ? d?ng b?ng sơng H?ng dã hình thành m?t s? nu?c, thu?ng x?y ra tranh giành ?nh hu?ng, nhung m?nh nh?t là nu?c Ma-ga-da.
1. Thời kỳ các quốc gia đầu tiên
- 1500 năm (TCN) các quốc gia cổ đã hình thành trên lưu vực sông Hằng.
- 500 năm (TCN) quốc gia mạnh nhất là Magađa
Vua đầu tiên là Bim-bi-sa-ra
Vua kiệt xuất là A-sô-ka
Vua Asoca (Thế kỷ thứ III)
- Quá trình hình thành và phát tri?n c?a nhà nu?c Ma-ga-da nhu th? nào ? Vai trị c?a vua A-sơ-ca ?
- Vua m? nu?c là Bim-bi-sa-ra, nhung ki?t xu?t nh?t d?i vua th? 11 là A-sơ-ca (th? k? III TCN)(vua A-D?c) dã cĩ cơng:
.Dánh d?p các nu?c nh? th?ng nh?t lãnh th?.
.Cĩ cơng truy?n bá d?o Ph?t.
.Cho d?ng nhi?u "c?t A-sơ-ca" (nay là qu?c huy ?n D?).
C?t dá Asơka
Đế quốc A-sô-ca
A-sô-ka
Di tích c?t dá A-sơ-ca
2. Th?i kì vuong tri?u Gúp-ta và s? phát tri?n c?a van hố truy?n th?ng ?n D?.
Nhĩm 1: Quá trình hình thành vuong tri?u Gúp-ta ? Th?i gian t?n t?i ? Vai trị v? m?t chính tr? c?a vuong tri?u này ?
Nhĩm 2: Di?m n?i b?t trong van hố ?n D? du?i th?i Gúp-ta ? N?i dung c? th? ?
Nhĩm 3: Van hố ?n D? th?i Gúp-ta dã ?nh hu?ng nhu th? nào d?n l?ch s? lồi ngu?i và ?nh hu?ng ra bên ngồi nhu th? nào ?
2. Thời kỳ vương triều Gúp-ta và sự phát triển văn hóa truyền thống ?n Độ
Vương triều Gúp-ta
- Người thành lập: Gúp-ta.
- Tồn tại 150 năm-9 đời vua
Vai trò chính trị:
- Thống nhất Bắc ?n
- Làm chủ Trung ?n
Vai trò văn hóa
- Định hình, phát triển văn hóa truyền thống ?n Độ
Gúp-ta
2. Thời kì vương triều Gúp-ta và sự phát triển của văn hoá truyền thống Ấn Độ.
Nổi bật là vương triều Gúp-ta (319-467).
Hậu Gúp-ta (467-606).
Vương triều Hac-sa (606-647).
Từ thế kỉ IV đến VII là sự định hình và phát triển văn hoá truyền thống Ấn Độ.
a. Vương triều Gúp-ta:
Cuối thế kỷ III (TCN) ?n Độ rơi vào khủng hoảng chia cắt
Tiến trình lịch sử
1500
500
TK III
0
IV
VII
Ma-ga-đa
A-sô-ca
Gúp-ta
Tiểu vương quốc
Khủng hoảng
Phát triển
b. V? van hố du?i th?i Gúp-ta :
+Van hố là gì ?
Van hố: Là nh?ng giá tr? v?t ch?t (van hố v?t th?) và tinh th?n (van hố phi v?t th?) do con ngu?i sáng t?o ra trong l?ch s?.
b. Về văn hoá dưới thời Gúp-ta :
+ Đạo Phật: Do thái tử Sit-Đat-Ta nhờ tu thiền giác ngộ, ông tự xưng là buhđa( Bụt-Phật ) và được các đệ tử suy tôn là Thích Ca Mâu Ni. Ông chủ trương không phân biệt đẳng cấp, tin luật nhân quả (bánh xe luân hồi nay là biểu tượng quốc kì Ấn Độ) và tu sửa tâm tánh để trở thành người tốt.
+ Kiến trúc Phật giáo phát triển (chùa Hang, tượng Phật bằng đá).
Vai trò của đạo Phật ?
Thái t? Sit - Dat - Ta là m?t ngu?i thơng minh van võ song tồn.
Do nhìn th?y c?nh già b?nh ch?t và c?nh phân bi?t d?ng c?p xã h?i nên Thái t? Sit - Dat - Ta t? b? cung di?n di tu tìm chân lý.
Nh? tu thi?n d?nh nên Thái t? giác ng? du?c suy tơn là Thích Ca Mâu Ni, ch? truong khơng phân bi?t d?ng c?p, ph?i tin lu?t nhân qu? và s?a tâm cho t?t d? thay d?i s? m?nh.
B?n cùng th?i v?i d?c Ph?t Thích Ca M?u Ni là Bim-bi-sa-ra, d?n th?i vua A-sơ-ca vì chán c?nh chi?n tranh nên ơng theo d?o Ph?t và cĩ cơng truy?n bá d?o Ph?t kh?p noi, cho d?ng nhi?u c?t Asơca.
Bánh xe luân h?i cĩ ý nghia con ngu?i ph?i qua sanh lão b?nh t?, ph?i tin lu?t nhân qu? và luơn làm di?u t?t d? thay d?i s? m?nh.
Qu?c kì và qu?c huy ?n D?
Van hố v?t th? c?a ?n D? : Chùa Hang
Van hố v?t th? c?a ?n D? : Chùa Hang và d?u tích bàn chân Ph?t
Kiến trúc:
- Chùa hang A-gian-ta
- Đền thờ thần
Chùa hang A-gian-ta
Đạo Ấn Độ (còn gọi là đạo Hin-đu hay Bà La Môn)
thờ những vị thần nào ?
+ Đạo Ấn Độ (Hin-đu hay Bà La Môn) : tôn giáo cổ xưa thờ 4 vị thần chính là Brama (Sáng tạo), Siva (Huỷ diệt), Visnu (Bảo hộ) và thần Inđra (Sấm sét), chủ trương phân biệt đẳng cấp và con người không thay đổi được số mệnh.
+ Nhiều ngôi đền bằng đá có phong cách nghệ thuật rất độc đáo.
Van hố v?t th? c?a ?n D? :
Ngơi d?n và tín d? d?o Bà La Mơn
Brahma
Thần Shiva (thần ác)
Vishnu
Shiva
Chữ viết của người Ấn Độ ra đời như thế nào ?
Văn học cổ điển Ấn Độ mang tinh thần và triết lý của tôn giáo nào ?
+ Văn học cổ điển Ấn Độ (văn học Hin-đu) mang tinh thần và triết lý Bà La Môn rất phát triển.
+ Chữ viết : từ chữ viết cổ brahmi đã nâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ sanskrit (chữ phạn).
Chữ Brahmi
Thời Gúp-ta đã có những công trình văn hoá nào có giá trị vĩnh cữu của lịch sử loài người ?
Những công trình kiến trúc điêu khắc (vật chất), những tác phẩm văn học (tinh thần) làm cho nền văn hoá Ấn Độ có giá trị vĩnh cửu.
c. Di sản văn hoá truyền
thống Ân Độ :
Đồ trang sức
Hàng tơ lụa
Thảm
Ngh? thu?t Ph?t giáo
Ngh? thu?t Hindu
Van hố v?t th? c?a ?n D? -Cơng trình ki?n trúc diêu kh?c
Van hố phi v?t th? c?a ?n D?
Vu di?u truy?n th?ng ?n D?
V an hố phi v?t th? c?a ?n D?
Âm nh?c truy?n th?ng ?n D?
Van hố phi v?t th? c?a ?n D? - L? h?i truy?n th?ng
Lu?c d? ?n D? & Dơng Nam Á
Văn hoá truyền thống Ấn Độ đã được truyền bá sang các nước nào có ảnh hưởng rõ nét nhất ?
d. ?nh hu?ng
van hố ?n D?
Ngu?i ?n D? dã mang van hố truy?n th?ng ?n D? truy?n bá ra bên ngồi.
Các nu?c Dơng Nam Á cĩ ?nh hu?ng rõ nét nh?t.
Vi?t Nam cung ?nh hu?ng c?a van hố ?n D? nhu tháp Chàm, d?o Ph?t, d?o Hin-du.
THÁP CHÀM NINH THU?N- VI?T NAM
THÁP CHÀM NINH THU?N- VI?T NAM
Tháp Th?t Lu?ng ? Viêng Chan - Lào
Ch? vi?t Lào
Chùa vàng My-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
Tồn c?nh dơ th? c? Pa-gan ? Mi-an-ma
D?N ANGCO VÁT - CAMPUCHIA
D?N ANGCO VÁT - CAMPUCHIA
D?N ANG CO - THOM CAMPUCHIA
D?n Borobudur - Indơnêsia
D?n Borobudur - Indơnêsia
Ngơi chùa ? Bang C?c - Thái Lan
Khái ni?m : Van hố là gì ?
Van hố: Là nh?ng giá tr? v?t ch?t
(van hố v?t th?) và tinh th?n (van hố phi v?t
th?) do con ngu?i sáng t?o ra trong l?ch s?.
Hai con sơng du?c coi là kh?i ngu?n c?a n?n van hố ?n D? là :
A- Sơng ?n và Hồng Hà.
B- Sơng Ti-gro và sơng O-pho-rát.
C - Sơng Nin và Ti-gro.
D - Sơng ?n và sơng H?ng.
Bài t?p 1
D
2.Kho?ng 500 nam TCN, qu?c gia d?u tiên c?a ?n D? du?c ra d?i là :
A - Vuong tri?u A-sơ-ca.
B - Vuong tri?u Gúp-ta.
C - Nu?c Ma-ga-da.
D - T?t c? d?u sai.
C
3.Ơng vua d?u tiên du?c coi là b?n c?a Ph?t t? là :
A - A-Sơ-ca.
B - Gúp-ta.
C - Bim-bi-sa-ra.
D - A-co-ba.
C
4.Ơng vua ki?t xu?t, n?i ti?ng b?t nh?t trong l?ch s? ?n D? là :
A - Bra-ma.
B - Hác-sa.
C - A-Co-ba.
D - A-sơ-ca.
D
5.Sau khi A-sơ-ca m?t, ?n D? dã:
A - Phát tri?n ph?n th?nh.
B - Bu?c vào th?i kì chia r?, kh?ng
ho?ng kéo dài.
C - B? A-r?p xâm lu?c.
D - Th?ng nh?t tồn b? d?t nu?c.
B
6.?n D? bu?c vào th?i kì phát tri?n cao du?i th?i :
A - Vuong tri?u Hác-sa.
B - Vuong tri?u Gúp-ta.
C - Vuong tri?u Mơ-gơn.
D - Vuong tri?u H?i giáo Dê-li.
B
7.Vuong tri?u Hác-sa t?n t?i trong kho?ng th?i gian :
A - Nam 606-647.
B - Nam 606-645.
C - Nam 610-647.
D - Nam 609-645.
A
8.Vuong tri?u Gúp-ta t?n t?i v?i:
A - 8 d?i vua, 100 nam.
B - 15 d?i vua, 205 nam.
C - 7 d?i vua, 160 nam.
D - 9 d?i vua, 150 nam.
D
9.Ph?t t? du?c sinh ra ? thành ph? :
A - Dê-li.
B - Sa-la-va.
C - Pa-la-va.
D - Ka-pi-la-va-xtu.
D
10.Ph?t giáo du?c truy?n bá m?nh m? du?i th?i vua :
A - Sa Gia-han.
B - Hác-sa.
C - A-la-út-din.
D - A-sơ-ca.
D
11.Ch? vi?t c? nh?t c?a ?n D? là
A - Ch? Brahmi.
B - Ch? Ph?n.
C - Ch? tu?ng ý.
D - Ch? hình nêm.
A
Bài t?p v? nhà:
Vì sao ?n D? du?c coi là m?t trong nh?ng trung tâm van minh c?a nhân lo?i ?
 







Các ý kiến mới nhất