Các thao tác nghị luận
Lớp 10A6
Khái niệm
Các thao tác nghị luận
cụ thể
Luyện tập
Nội Dung
I
Khái niệm
I. Khái niệm
3
4
Thao tác là chỉ việc thực hiện những động tác theo trình tự và yêu cầu kỹ thuật nhất định.
Thao tác sử dụng trong văn nghị luận, khi viết bài văn nghị luận.
VD: phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch.
Để triển khai một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc người nghe, cần sử dụng các thao tác nghị luận phù hợp.
Thao tác 
nghị luận
1
2
II
Các thao tác nghị luận
cụ thể
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
1. ễn l?i cỏc thao tỏc: phõn tớch, t?ng h?p, di?n d?ch, quy n?p
a. Di?n t? dỳng v�o b?ng h? th?ng khỏi ni?m:
Tổng hợp
Phân tích
Quy nạp
Diễn dịch
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
1. Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp
b. Cách thức triển khai các thao tác nghị luận:
VD1:Trong lời tựa Trích diễm thi tập, Hoàng Đức Lương nhận định: “Thơ văn không lưu truyền hết ở đời là vì nhiều lí do”. Tiếp đó, ông lần lượt trình bày bốn lí do khiến thơ văn thời xưa đã không thể truyền lại đầy đủ được. Anh/chị thấy, ở trường hợp cụ thể này, tác giả đã sử dụng thao tác phân tích hay diễn dịch? Sử dụng thao tác đó có tác dụng gì?
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
1. Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp
b. Cách thức triển khai các thao tác nghị luận:
VD1:Tựa trích diễm thi tập ( Hoàng Đức Lương)







Thao tác phân tích: chia vấn đề lớn thành 4 vấn đề nhỏ - 4 lí do để làm rõ.
Thơ văn không lưu truyền được hết
ở đời là vì nhiều lí do
Thơ văn hay nhưng
khó, kén người
Thưởng thức
Người có học thì
không có thời gian
hoặc không để ý
đến việc biên tập
Người yêu thích thì
tài lực kém cỏi,
Ngại khó, không
kiên trì
Chính sách in ấn
lưu hành bị hạn chế
Bởi lệnh vua
II. Các thao tác nghị luận cụ thể

VD2: Dựa vào kết quả tìm hiểu trên, hãy nhận xét và đánh giá về cách sử dụng thao tác nghị luận trong lập luận sau:
1. ễn l?i cỏc thao tỏc: phõn tớch, t?ng h?p, di?n d?ch, quy n?p
b. Cỏch th?c tri?n khai cỏc thao tỏc ngh? lu?n:
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, nguyên khí thịnh thì thế nước
mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp. Vì
vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng
nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên.
(Thân Nhân Trung, Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất,
niên hiệu đại Bảo thứ ba)
Từ câu 1 sang câu thứ 2, tác giả sử dụng thao tác phân tích để xem xét hai mặt của mối quan hệ giữa hiền tài và đất nước.
Từ câu 2 sang câu 3 sử dụng thao tác diễn dịch. Tác giả dựa vào luận điểm “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” để suy ra: phải coi trọng bồi đắp nguyên khí, xây dựng nhân tài.
2. Các thao tác nghị luận cụ thể
Phân biệt
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
1. ễn l?i cỏc thao tỏc: phõn tớch, t?ng h?p, di?n d?ch, quy n?p
c. Nh?n di?n v� phõn tớch cỏc thao tỏc trong cỏc VD sau:
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
1. ễn l?i cỏc thao tỏc: phõn tớch, t?ng h?p, di?n d?ch, quy n?p
c. Nh?n di?n v� phõn tớch cỏc thao tỏc trong cỏc VD:
2. Các thao tác nghị luận cụ thể
Phân biệt
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
d. Phân tích các nhận định: Những nhận định nêu dưới đây đúng hay không đúng? Vì sao?
=>Mỗi thao tác có một vai trò, ưu thế riêng; cần phải hiểu yêu cầu vận dụng các thao tác phù hợp với từng vấn đề nghị luận.
Thao tác diễn dịch có khả năng giúp ta rút ra chân lí mới từ các chân lí đã biết.
Thao tác quy nạp luôn luôn đưa lại cho ta những kết luận chắc chắn và xác thực.

Tổng hợp không chỉ là thao tác đối lập với thao tác phân tích mà còn là sự tiếp tục và hoàn thành của quá trình phân tích.

 Đúng với điều kiện tiền đề để diễn dịch phải chân thực và cách suy luận khi diễn dịch phải chính xác, từ đó kết luận rút ra sẽ mang tính tất yếu, không thể bác bỏ, cũng không cần phải chứng minh.
Đúng. Vì phải có quá trình tổng hợp sau khi phân tích thì công việc xem xét, tìm hiểu một sự vật, hiện tượng mới thực sự hoàn thành.
Chưa chính xác. Vì chừng nào sự quy nạp còn chưa đầy đủ (chưa xét toàn bộ các trường hợp riêng) thì chừng đó, mối liên hệ giữa tiền đề và kết luận còn chưa chắc chắn, tính xác thực của kết luận còn phải chờ thực tiễn chứng minh. 
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
* Phõn tớch ng? li?u:
a. VD1:
Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (xem trong SGK), sau khi dẫ ra những tấm gương của sự cống hiến, hi sinh cho kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết:
"Những cử chỉ cao quý đó tuy khác nhau nơi việc làm, những đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước".
Tác giả phải dùng thao tác nào để có thể nhận rõ sự khác nhau và giống nhau? Câu văn trên được viết nhằm nhấn mạnh đến sự khác nhau hay giống nhau?
2. Thao tỏc so sỏnh
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
* Phõn tớch ng? li?u:
b,VD2: Đoạn “Bàn về việc so sánh đức nhà Lý và nhà Lê ” trong Đại Việt sử kí của Lê Văn Hưu (xem SGK) có cùng mục đích nhấn mạnh sự khác nhau (hoặc giống nhau) như đoạn trên không?
Có người hỏi Lê Đại Hành với Lí Thái Tổ ai hơn?
Trả lời rằng: về mặt dẹp gian bên trong, đánh giặc bên ngoài để làm mạnh nước Việt ta và ra uy với người Tống thì công của Lí Thái Tổ không bằng Lê Đại Hành gian nan khó nhọc. Về mặt ân uy rõ rệt, lòng người vui vẻ suy tôn, làm cho vận nước lâu dài, để phúc lại cho con cháu thì Đại Hành không biết lo xa bằng Lí Thái Tổ. Thế thì Lí Thái Tổ hơn.
Từ đó suy ra thao tác so sánh gồm mấy loại chính?
2. Thao tỏc so sỏnh
II. Các thao tác nghị luận cụ thể
*Phõn tớch ng? li?u:
2. Thao tỏc so sỏnh
c, VD3: Có người hoài nghi tác dụng của so sánh, vì "mọi so sánh đều khập khiễng". Anh (chị) có tán thành ý kiến đó không? Vì sao? Theo anh/chị, để có thể so sánh đúng cách thì ta cần phải chú ý những điều gì? Hãy chọn những câu trả lời đúng trong số các câu sau:
THANK YOU!
Summary of the work of the minimalist Nordic wind work of the minimalist Nordic wind Summary of the work of the minimalist Nordic wind Summary of the work of the minimalist
respondent：× × × Advisor：× × ×