Thứ sáu ngày 24 tháng 3 năm 2023

Luyện từ và câu

Khởi động

1. Thế nào là câu khiến?
Câu khiến là câu dùng để nêu yêu cầu,
đề nghị, mong muốn... của người nói, người
viết với người khác.
2. Em hãy đặt một câu khiến?

Khám phá

I. Nhận xét
Cho câu kể sau đây:
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
Hãy chuyển câu kể thành câu khiến bằng những cách sau:
- Thêm hãy , đừng, chớ nên, phải,...vào trước một động từ.

- Thêm đi, thôi, nào,... vào cuối câu.
- Thêm đề nghị, xin mong,... vào đầu câu.
- Thay đổi giọng điệu.

I. Nhận xét
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
ĐT
Nhà
vua
Nhà
vua
Nhà
vua

hoàn gươm
lại cho Long
Vương.
hoàn gươm
lại cho Long
Vương.
hoàn gươm
lại cho Long
Vương.

- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.(!)

I. Nhận xét
- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.
ĐT
Nhà
vua
Nhà
vua
Đề nghị,
Nhà
(Xin,
vua
Mong,)

hãy,
(đừng, chớ,
nên, phải,
…)

hoàn gươm
lại cho Long
Vương.
hoàn gươm
lại cho Long
Vương.
hoàn gươm
lại cho Long
Vương.

đi, (thôi,
nào, ...)

- Nhà vua hoàn gươm lại cho Long Vương.(!)

I. Nhận xét

Có mấy cách để đặt câu
khiến?
Đó là những cách nào?

I. Nhận xét

Có
bốn
cách
để
đặt
câu
khiến

1. Thêm các từ hãy, đừng, chớ, nên
phải, ... vào trước động từ.
2. Thêm các từ nên, đi, thôi, nào, ...
vào cuối câu.
3. Thêm các từ đề nghị, xin, mong, ...
vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu
khiến.

II. Ghi nhớ
Muốn đặt câu khiến có thể dùng một trong các
cách sau:
1. Thêm các từ hãy, đừng, chớ, nên phải ... vào
trước động từ.
2. Thêm các từ nên, đi, thôi, nào, ...vào cuối câu.
3. Thêm các từ đề nghị, xin, mong, ...vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu khiến.

Luyện tập

Bài 1. Chuyển các câu kể sau thành câu khiến, rồi viết
vào dòng trống ở cột phải:

Câu kể
Nam đi học.
Thanh đi lao động.
Ngân chăm chỉ.
Giang phấn đấu học
giỏi.

Câu khiến
M: - Nam đi học đi!
- Nam phải đi học!
- Nam hãy đi học đi!
- Đề nghị Nam đi học!

Bài 1. Chuyển các câu kể sau thành câu khiến, rồi viết
vào dòng trống ở cột phải:

Câu kể
Nam đi học.

Thanh đi lao động.

Câu khiến
M: - Nam đi học đi!
- Nam phải đi học!
- Nam hãy đi học đi!
- Đề nghị Nam đi học!
- Thanh phải đi lao động!
- Thanh nên đi lao động!
- Thanh đi lao động thôi nào!
- Đề nghị Thanh đi lao động!

Bài 1. Chuyển các câu kể sau thành câu khiến, rồi viết
vào dòng trống ở cột phải:

Câu kể
Ngân chăm chỉ.

Giang phấn đấu học
giỏi.

Câu khiến
- Ngân phải chăm chỉ!
- Ngân chăm chỉ nào!
- Mong Ngân hãy chăm chỉ!
Giang phải phấn đấu học giỏi
Giang hãy phấn đấu học giỏi!
Giang phấn đấu học giỏi đi!
Mong Giang phấn đấu học giỏi!

Bài 2. Đặt câu khiến phù hợp với các tình huống sau:
a. Vào giờ kiểm tra, chẳng may bút của em bị hỏng.
Em biết bạn em có hai bút. Hãy nói với bạn một câu để
mượn bút.
……………………………………………………………..
b. Em gọi điện thoại cho bạn, gặp người ở đầu dây
bên kia là bố của bạn. Hãy nói một câu với bác ấy để
bác chuyển máy cho em nói chuyện với bạn em.
……………………………………………………..............
c. Em đang tìm nhà bạn bỗng gặp một chú từ một nhà
gần đấy bước ra. Hãy nói một câu nhờ chú ấy chỉ
đường.
……………………………………………………………...

Bài 3. Đặt câu khiến theo những yêu cầu dưới đây. Nêu
rõ mỗi tình huống có thể dùng mỗi câu khiến ấy.
Yêu cầu
Câu khiến
Tình huống
M: Hãy giúp mình
Em không giải được bài
giải bài toán này với! toán, nhờ bạn giúp.
Câu khiến có
hãy ở trước
động từ
Câu khiến có đi
hoặc nào ở sau
động từ
Câu khiến có
xin hoặc mong ở
trước chủ ngữ

Bài 3. Đặt câu khiến theo những yêu cầu dưới đây. Nêu
rõ mỗi tình huống có thể dùng mỗi câu khiến ấy.
Yêu cầu
Câu khiến
Tình huống
M: Hãy giúp mình
Em không giải được bài
giải bài toán này với! toán, nhờ bạn giúp.
Câu khiến có
hãy ở trước
động từ
Câu khiến có đi
hoặc nào ở sau
động từ
Câu khiến có
xin hoặc mong ở
trước chủ ngữ

Cậu hãy giúp mình
Khi em không giải
giải bài toán này nhé! được bài toán, nhờ bạn
giúp.
Chúng mình cùng đá Khi em muốn rủ bạn
cầu nào!
cùng đá cầu.
Xin mẹ hãy tha lỗi
cho con!

Khi em có lỗi và muốn
xin lỗi mẹ.

Bài 3. Đặt câu khiến theo những yêu cầu dưới đây. Nêu
rõ mỗi tình huống có thể dùng mỗi câu khiến ấy.
Yêu cầu
Câu khiến
Tình huống
M: Hãy giúp mình
Em không giải được bài
giải bài toán này với! toán, nhờ bạn giúp.
Câu khiến có
hãy ở trước
động từ
Câu khiến có đi
hoặc nào ở sau
động từ
Câu khiến có
xin hoặc mong ở
trước chủ ngữ

Cậu hãy giúp mình
Khi em không giải
giải bài toán này nhé! được bài toán, nhờ bạn
giúp.
Chúng mình cùng đá Khi em muốn rủ bạn
cầu nào!
cùng đá cầu.
Xin mẹ hãy tha lỗi
cho con!

Khi em có lỗi và muốn
xin lỗi mẹ.

Giáo viên: Trần Công
Hiến

Tạm biệt các em,
hẹn gặp lại!