B. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
BÀI: 26
CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
1. Cảm ứng ở ĐV có hệ TK dạng lưới
2. Cảm ứng ở ĐV có hệ TK dạng chuỗi hạch
3. Cảm ứng ở ĐV có hệ TK dạng ống
BÀI 26: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Chim Sẻ xù lông giúp giữ ấm cơ thể
Cảm ứng ở động vật là gì?
Khí hậu trở lạnh
Mèo nằm co rúm lại
I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT:
I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT:
Khái niệm:

() Cảm ứng ở động vật là khả năng tiếp nhận kích thích và phản ứng lại (trả lời) các kích thích từ môi trường sống, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.
Ở động vật có tổ chức thần kinh, phản xạ được xem là một dạng điển hình của cảm ứng.
- Phản xạ là phản ứng của cơ thể thông qua HTK để trả lời lại kích thích bên ngoài hoặc bên trong cơ thể.
- Một cung phản xạ gồm các bộ phận:
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích (thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm).
+ Đường dẫn truyền vào (đường cảm giá
+ Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin để quyết định hình thức và mức độ phản ứng. (HTK).
+ Bộ phận thực hiện phản ứng (cơ, tuyến…)
+ Đường dẫn truyền ra (đường vận động).
()
HỆ TK ỐNG
HỆ TK LƯỚI
HỆ TK HẠCH
HỆ TK CHUỖI
TIẾN HOÁ CỦA HỆ THẦN KINH Ở ĐỘNG VẬT
CHƯA CÓ HỆ TK
Amip tránh ánh sáng
II. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH
Quan sát hình bên và đọc thông tin ở SGK mục II. Hoàn thành bảng sau :
Động vật đơn bào: trùng Amíp, trùng roi
Chuyển động cả cơ thể hoặc co rút chất nguyên sinh
II. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH
1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới:
Động vật có cơ thể đối xứng tỏa tròn, thuộc ngành ruột khoang: Thủy tức
Các tế bào thần kinh nằm rãi rác trong cơ thể và liên hệ với nhau qua các sợi thần kinh mạng lưới tế bào thần kinh.
Bằng cách co toàn bộ cơ thể  phản ứng nhanh kịp thời nhưng chưa thật chính xác, Vì vậy mà phản ứng tiêu tốn nhiều năng lượng.
III. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH
Tiêu tốn năng lượng
Tốn nhiều năng lượng
2/ Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch:
III. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH
Động vật có cơ thể đối xứng 2 bên thuộc ngành giun dẹp, giun tròn, chân khớp.
Các tế bào TK tập trung lại tạo thành các hạch thần kinh, các hạch thần kinh được nối với nhau bởi các dây thần kinh và tạo thành chuỗi hạch thần kinh nằm dọc theo chiều dài cơ thể
Theo nguyên tắc phản xạ  nên phản ứng chính xác hơn và tiêu tốn ít năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới.
III. CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH
1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch:
Tiêu tốn năng lượng
Tốn ít năng lượng
CỦNG CỐ
X
X
X
X
X
X
() - Gặp ở động vật có xương sống
- Có nguồn gốc từ lá phôi ngoài
- Số lượng tế bào thần kinh lớn và tập trung lại thành một ống ở phía lưng
- Gồm có 2 phần:
+ Thần kinh trung ương
+ Thần kinh ngoại biên
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
a. Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống:
Thần kinh trung ương
Não
Tuỷ sống
Thần kinh ngoại biên
Bao gồm:
Dây thần kinh não
Dây thần kinh tuỷ
Các hạch thần kinh
Nối giữa trung ương TK với cơ quan thụ cảm và cơ quan phản ứng
() Thần kinh trung ương gồm:
+ Não có 5 phần (bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não và hành não), được bảo vệ trong hộp sọ.
+ Tuỷ sống nằm trong cột sống.
Thần kinh ngoại biên gồm dây thần kinh và hạch thần kinh.

- Hệ thần kinh dạng ống có cấu tạo phức tạp và hoàn thiện dần nên các hoạt động của động vật ngày càng hoàn thiện và chính xác hơn.
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
a. Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống:
() Hoạt động của động vật có hệ thần kinh dạng ống theo nguyên tắc phản xạ.
b) Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống
Phản xạ ở động vật có hệ thần kinh dạng ống gồm 2 loại:
+ Phản xạ có điều kiện
+ Phản xạ không có điều kiện.
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
b) Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống
- Bẩm sinh, có tính chất bền vững.
- Di truyền, mang tính chủng loại.

- Số lượng hạn chế.

- Chỉ có một số ít tế bào thần kinh nhất định tham gia, thường là do tủy sống diều khiển.
- Hình thành trong quá trình sống, không bền vững, dễ mất.
Không di truyền, mang tính cá thể.


- Số lượng không hạn chế.

- Có sự tham gia của nhiều tế bào thần kinh, đặc biệt là có sự tham gia của vỏ não.
→ Cùng với sự tiến hóa của hệ thần kinh dạng ống, thì số lượng các phản xạ ngày càng nhiều, đặc biệt là các phản xạ có điều kiện ngày càng tăng. Nhờ đó động vật thích nghi tốt hơn với môi trường
CỦNG CỐ
X
X
X
X
X
X