CÂN BẰNG TỰ
NHIÊN VÀ BẢO VỆ
MÔI TRƯỜNG – p2

II. BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
1. Tác động của con người đối với môi
trường

Quan sát hình
42.3 và cho
biết con người
đã tác động
đến môi
trường bằng
những cách
nào qua các
thời kì.

- Thời kì nguyên
thủy:
khai
thác
thiên nhiên thông
qua hình thức hái
lượm và săn bắn.
Tác động đáng kể
của con người đối
với môi trường là
con người biết dùng
lửa để nấu nướng
thức ăn, sưởi ấm và
xua đuổi thú dữ,…
làm cho nhiều cánh

- Thời kì xã hội nông
nghiệp: Hoạt động
trồng trọt và chăn
nuôi ở thời kì này đã
dẫn tới việc chặt
phá và đốt rừng lấy
đất canh tác, chăn
thả gia súc và định
cư.
Hoạt động cày xới
đất canh tác góp
phần làm thay đổi
đất và tầng nước
mặt, dẫn tới nhiều

- Thời kì xã hội công
nghiệp: Máy móc ra đời
đã tác động mạnh mẽ
đến môi trường sống;
nền nông nghiệp cơ
giới hóa tạo ra nhiều
vùng trồng trọt lớn;
công
nghiệp
khai
khoáng phát triển đã
phá đi rất nhiều diện
tích rừng trên Trái Đất.
Đô thị hóa ngày càng
tăng đã lấy đi nhiều
vùng đất rừng tự nhiên
và đất trồng trọt. Bên

Câu hỏi 5 trang 195 KHTN 8: Việc phá hủy rừng đã
gây ra những hậu quả gì cho môi trường tự nhiên?

Trả lời:
Hậu quả của việc phá hủy rừng đối với môi trường tự
nhiên:
- Làm mất đi nguồn thức ăn, nơi ở của nhiều sinh vật
→ Làm phá hủy và suy thoái các hệ sinh thái tự
nhiên, làm mất đa dạng sinh học.
- Làm gia tăng lượng khí CO2 trong không khí → Gây
ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính dẫn đến biến đổi
khí hậu với hàng loạt các thảm họa môi trường nặng
nề như lũ lụt, hạn hán,…

- Một số hoạt động của con người như đốt nương
làm rẫy, khai thác khoáng sản, phá rừng, gây ô
nhiễm… làm phá hủy và suy thoái các hệ sinh thái
tự nhiên, mất đa dạng sinh học, gây ra lũ lụt, hạn
hán,…
- Bên cạnh đó, con người cũng có nhiều hoạt động
tích cực để bảo vệ và cải tạo môi trường:
+ bảo vệ các loài sinh vật,
+ trồng cây gây rừng,
+ sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên,
+ hạn chế gây ô nhiễm môi trường,
+ thực hiện các chính sách về dân số,…

2. Ô nhiễm môi trường
Câu hỏi 6 trang 195 KHTN 8: Nêu một số nguyên nhân gây
ô nhiễm môi trường.
Trả lời:
Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường:
- Do khí thải từ quá trình đốt cháy nhiên liệu trong sản xuất
công nghiệp và giao thông vận tải; quá trình đun nấu trong
các hộ gia đình; do cháy rừng.
- Do lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật: thuốc trừ sâu, diệt
cỏ, diệt nấm bệnh,…
- Do các chất phóng xạ từ các nhà máy điện nguyên tử; từ
các vụ thử vũ khí hạt nhân.
- Do chất thải không được thu gom và xử lí đúng cách tạo
môi trường cho các vi sinh vật gây bệnh phát triển.
- Do quá trình xây dựng, sinh hoạt, khai thác,… thải ra các

Câu hỏi 7 trang 196 KHTN 8: Hiện tượng cháy rừng đã tác
động như thế nào đến môi trường?

- Gây ô nhiễm môi trường không khí: Khói bụi, khí
thải từ cháy rừng gây ô nhiễm môi trường không khí.
- Làm mất đi môi trường sống và tính mạng của
nhiều loài sinh vật dẫn đến mất đa dạng sinh học.
- Làm giảm độ che phủ của rừng dẫn đến nhiều hậu
quả môi trường lâu dài khác như: thoái hóa, xói mòn
đất; suy giảm nguồn nước ngầm; gia tăng hiện
tượng hiệu ứng nhà kính;….

Nêu thêm một số biện pháp làm giảm thiểu ô nhiễm môi
trường.

- Phục hồi rừng và trồng nhiều cây xanh.
- Hạn chế phát triển dân số quá nhanh.
- Sử dụng các vật liệu thay thế thân thiện với môi
trường.
- Đi bộ hoặc sử dụng xe đạp thay thế cho xe máy, ô
tô khi có thể.
- Xây dựng hệ thống xử lí chất thải chăn nuôi.
- Đưa ra các giải pháp cưỡng chế hành chính, xử lý
hình sự đủ tính răn đe đối với các hành vi gây ô
nhiễm môi trường.
- Tuyên truyền và giáo dục để nâng cao hiểu biết và

Thực hành trang 196 KHTN 8: Lập kế hoạch và tiến
hành tìm hiểu tình trạng ô nhiễm môi trường (đất,
nước, không khí) ở địa phương em. Viết báo cáo thu
hoạch theo các hướng dẫn sau:
• Tên môi trường.
• Ảnh chụp hiện trạng ô nhiễm.
• Chỉ ra các tác nhân gây ô nhiễm.
• Đề xuất một số biện pháp hạn chế tình trạng ô
nhiễm.
Trả lời:
* Gợi ý báo cáo thu hoạch:
• Tên môi trường: Môi trường nước.
• Ảnh chụp hiện trạng ô nhiễm:

3. Biến đổi khí hậu
- Biến đổi khí hậu là những thay đổi của các yếu tố
khí hậu vượt ra khỏi trạng tháng trung bình đã được
duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là
vài thập kỉ hoặc dài hơn.
- Một số biện pháp chủ yếu nhằm thích ứng với biến
đổi khí hậu như: hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa
thạch, hạn chế nạn phá rừng, hạn chế sự gia tăng
dân số, sử dụng năng lượng mới, sử dụng công nghệ
mới.

Luyện tập 2 trang 197 KHTN 8: Nêu ý nghĩa của
hoạt động trồng rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc.

- Giúp hạn chế sự gia tăng hàm lượng khí
carbon dioxide trong không khí, từ đó giúp
hạn chế tình trạng biến đổi khí hậu.
- Đảm bảo nguồn cung cấp thức ăn, nơi ở cho
nhiều loài sinh vật, từ đó giúp bảo vệ đa dạng
sinh học.
- Giúp bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên đất,
nước sạch,…
- Giúp cung cấp đủ nguyên, nhiên liệu cho quá

Vận dụng 1 trang 197 KHTN 8: Tại sao các loài sinh
vật ngoại lai như: ốc bươu vàng, rùa tai đỏ, tôm
hùm đất,… có thể gây mất cân bằng tự nhiên và gây
ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp.

- Các loài sinh vật ngoại lai sinh sản nhanh,
thích nghi nhanh với những thay đổi của môi
trường dẫn đến tình trạng cạnh tranh nguồn
thức ăn và môi trường sống với sinh vật bản
địa.
- Nhiều loài sinh vật ngoại lai sử dụng các cây
nông nghiệp hoặc các loài sinh vật bản địa
làm thức ăn dẫn tới thiệt hại trong sản xuất

Vận dụng 2 trang 197 KHTN 8: Nêu những biện
pháp địa phương em đã áp dụng để cải tạo môi
trường tự nhiên.
- Tăng cường trồng và bảo vệ rừng.
- Thực hiện các biện pháp chống xói mòn, khô hạn, ngập
úng và chống mặn cho đất,… đồng thời nâng cao độ màu
mỡ cho đất.
- Sử dụng tiết kiệm nguồn nước; tăng cường biện pháp cải
tạo các nguồn nước bị ô nhiễm;…
- Bảo vệ các loài sinh vật đặc biệt là những loài đang có
nguy cơ tuyệt chủng.
- Sử dụng các loại năng lượng sạch như năng lượng mặt
trời, năng lượng gió,…
- Hạn chế làm phát sinh rác thải bằng cách tiết kiệm hoặc

Vận dụng 3 trang 197 KHTN 8: Nêu các biện pháp thích
ứng với biến đổi khí hậu ở địa phương em.
- Thông tin nhanh, chính xác trong dự báo, cảnh báo
bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, rét đậm, rét hại, lũ lụt
và nắng nóng,…, đồng thời, đẩy mạnh các biện pháp
phòng chống thiên tai nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại
về người và của.
- Đầu tư hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu: quy
hoạch các khu dân cư để thích ứng với biến đổi khí hậu;
nâng cấp hệ thống đê điều, các công trình thủy lợi;…
- Chuyển giao và áp dụng công nghệ trong sản xuất để
thích ứng với biến đổi khí hậu: Một số giống cây trồng,
vật nuôi và các quy trình sản xuất thích ứng biến đổi
khí hậu đã được chuyển giao và áp dụng.