Lực tác dụng lên vật sẽ làm quay vật khi lực tác dụng vào
vật có giá không song song và không cắt trục quay.

-HS
Khi tiến
thanhhành
nhựa đang
nằm yên dọc
trụ thép,
móc
lực kế vào một lỗ của thanh
thí nghiệm
theotheo
hướng
dẫn
sgk
nhựa và kéo nhẹ lực kế sang trái như hình 18.2, sau đó kéo sang phải. Ta thấy thanh
nhựa quay quanh vị trí cố định gắn trục thép (1). (Các em tự đọc giá trị của lực kế).
- Đưa thanh nhựa về vị trí nằm thẳng đứng dọc theo trụ thép, móc lực kế vào một lỗ
của thanh nhựa, kéo nhẹ lực kế thẳng xuống dưới, song song với thanh nhựa. Ta
thấy thanh nhựa không chuyển động. (Các em tự đọc giá trị của lực kế).
Kết luận: Lực làm thanh nhựa quay quanh trục thép khi lực tác dụng vào vật có giá
không song song và không cắt trục quay.

Cần phải kéo nhẹ lực kế trong khi thực
hiện các thao tác thí nghiệm để chỉ làm cho
thanh nhựa (2) chuyển động, tránh làm xê
dịch trụ thép (4) hoặc chuyển động của vật
khác không mong muốn xảy ra.

Yêu cầu hs đọc nội dung phần II và trả lời câu hỏi sau:
1.Tác
dụng
quay
một vào
vật phụ
thuộc
độ lớn
1.Tác
dụng
làmlàm
quay
củacủa
lựclực
phụlên
thuộc
những
yếuvào
tố nào?
của
lực làm
và khoảng
cáchđặc
từ trục
quay
đến
giá củalực,
lực.muốn có
2. Tác
dụng
quay được
trưng
bằng
mômen
2. Mômen
lực sẽ
ra táclàm
dụng
làmlớn
quay
trong
mômen
lực lớn
để lớn
gâyđể
ra gây
tác dụng
quay
thìlớn
có những
cácnào?
trường hợp: Lực tác dụng lớn hoặc cánh tay đòn lớn
cách
hoặc cả lực và cánh tay đòn lớn.

a. Tăng độ lớn của lực.
Trường hợp nắp lọ quá chặt, ta cần tăng
lực tác dụng vào nắp để làm nó quay và
mở được.

b. Tăng khoảng cách từ trục quay đến giá
của lực.
Trường hợp ốc quá chặt, người thợ sửa chữa
thường phải dùng thêm một đoạn ống thép
để nối dài thêm cán của chiếc cờ - lê giúp
tháo ốc ra dễ hơn.

c. Tăng đồng thời cả độ lớn của lực và khoảng
cách từ trục quay đến giá của lực.
Trong trường hợp cần kéo một vật nặng ở dưới hố
lên nếu ta tăng đồng thời cả lực kéo và khoảng
cách từ trục quay tới giá của lực thì sẽ đưa vật lên
được dễ dàng hơn.

Tay người tác
dụng lực có
giá
song
song
hoặc
cắt trục quay
thì sẽ làm
cánh
cửa
không quay.

a.
- Vật chịu lực tác dụng làm quay là đai ốc.
- Lực làm quay vật là lực do tay tác dụng vào cờ - lê.
b. Việc dùng thêm một đoạn ống thép để nối dài thêm
cán của chiếc cờ - lê để làm tăng khoảng cách từ trục
quay đến giá của lực giúp tăng mômen lực và làm đai
ốc tháo ra được dễ hơn.

2. Hình 18.6 là ảnh chiếc kìm cán dài dùng để cắt sắt (hình 18.6 a) và
dao xén giấy (hình 18.6b). Trong mỗi hình, nêu rõ bộ phận nào của dụng
cụ sẽ quay được khi chịu lực tác dụng.