Cảnh khuya
Rằm tháng giêng
Hồ Chí Minh
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng của những người lính vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
I. Tác giả
Hồ Chí Minh
(1890-1969)
Anh hùng giải phóng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại của đất nước Việt Nam.
Danh nhân văn hóa thế giới, là nhà văn, nhà thơ lớn của Việt Nam, có nhiều tác phẩm chính luận, truyện kí và thơ...
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng của những người lính vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
II. TÁC PHẨM
3. Bố cục: 2 phần
- P1: 2 câu thơ đầu: Vẻ đẹp của thiên nhiên
- P2: 2 câu thơ cuối: Tâm trạng của nhà thơ.
4. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + miêu tả
1. Hoàn cảnh sáng tác: được viết ở chiến khu Việt Bắc trong những ngày đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ( 1946-1954).

2. Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng của những người lính vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Cảnh khuya
Vẻ đẹp thiên nhiên:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”
=> Từ ngữ gợi tả, so sánh, điệp từ.
=> Cảnh đêm trăng ở núi rừng Việt Bắc đẹp lung linh, sống động, huyền ảo và hữu tình.

2. Tâm trạng của nhà thơ
“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
- Trằn trọc không ngủ được, vì:
+ Rung động trước vẻ đẹp của đêm trăng
+ Lo nỗi nước nhà
=> điệp ngữ, so sánh
=> Tình yêu thiên nhiên hòa quyện với tình yêu đất nước
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng của những người lính vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
2. Hai câu thơ cuối
Giữa dòng bàn bạc việc quân
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền
=>Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, tính từ
=> Hình ảnh con người hòa trong cảnh sắc thiên nhiên mang sức thanh xuân trong niềm lạc quan cách mạng.
=> Thể hiện lòng yêu nước sâu nặng, phong thái ung dung, lạc quan và bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh.
1. Hai câu thơ đầu
Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân
=> Tính từ, từ láy, điệp từ
=> Khung cảnh đêm rằm tháng giêng bát ngát, sáng sủa, trong trẻo và tràn đầy sức sống của mùa xuân.
=>Bác là người có tâm hồn thi sĩ, yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp.
Rằm tháng giêng
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng của những người lính vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
TỔNG KẾT
1/Nghệ thuật:
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật; tả cảnh ngụ tình, từ ngữ gợi tả gợi cảm vừa cổ điển vừa hiện đại. Hình ảnh thơ lung linh, kì ảo.
2/Nội dung:
Vẻ đẹp của đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc thơ mộng, huyền ảo, đầy sức sống.
Vẻ đẹp tâm hồn Bác: tha thiết yêu thiên nhiên, tha thiết với đất nước; tinh thần lạc quan cách mạng sáng ngời.
IV.Luyện tập
1/So sánh hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng”
ĐIỂM CHUNG
Đều được sáng tác ở Việt Bắc những năm đầu chống Pháp.
Đều làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt.
Đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc.
Đều bộc lộ tâm hồn yêu thiên nhiên, lòng yêu nước, phong thái ung dung, tự tại, sự kết hợp giữa tâm hồn nghệ sĩ và chiến sĩ của Bác.
ĐIỂM RIÊNG
Bài Cảnh khuya
Viết bằng tiếng Việt
Cảnh trăng rừng lồng vào vòm cây hoa lá nhiều tầng, nhiều đường nét. Nhà thơ một mình ngắm trăng
Bài Rằm tháng giêng
-Viết bằng tiếng Hán
- Cảnh trăng trên sông nước, không gian bát ngát, tràn đầy sắc xuân. Nhà thơ cùng đồng chí của mình bàn việc quân.
2/ Điền những cụm từ miêu tả trăng: trăng theo, trăng xưa, trăng vào cửa sổ, trăng nhòm, vào những câu thơ sau:
Dòng sông lặng ngắt như tờ
Sao đưa thuyền chạy thuyền chờ ……………
(Đi thuyền trên sông Đáy)
2/ ……………………..đòi thơ
Việc quân đang bận xin chờ hôm sau
( Tin thắng trận).
3/ Kháng chiến thành công ta trở lại
……….....hạc cũ với xuân này
( Cảnh rừng Việt Bắc).
4/ Việc quân việc nước bàn xong
Gối khuya ngon giấc bên song ………………
(Đối trăng).
trăng theo
Trăng xư­a
trăng nhòm
Trăng vào cửa sổ