Gi¸o viªn thùc hiÖn: §µo ThÞ HuyÒn
Ngµy 25 -11- 2010

Kiểm tra bài cũ:
1, Bài thơ “ Tỏ lòng” viết về đề tài gì?
A. Chiến tranh.
B. Tình yêu
C. Thiên nhiên.

D. Chí làm trai. Đ
2, Dòng nào sau đây giải nghĩa đúng cho từ “ công danh”?
A. Chiến công và danh lợi.
B. Công lao và danh tiếng.
C. Sự nghiệp và danh tiếng
D. Công của và danh vị.

Đ

3, Cách diễn đạt của câu thơ thứ hai: “Ba quân khí
mạnh nuốt trôi trâu” có ý nghĩa gì?
A. Diễn tả sự chân thực sự đông đảo và căm hờn của
đoàn quân.
B. Nói phóng đại về sức mạnh và sự nghiệp của đội quân
chính nghĩa.
C. Đề cao vai trò và tư thế của vị tướng lĩnh trước ba
quân.
D. Vừa cụ thể hóa sức mạnh vật chất vừa khái quát hóa
sức mạnh tinh thần của đội quân.
4, Nghệ thuật biểu đạt của bài thơ là:
A.Cô đọng, hàm súc.
B. Hình ảnh giàu sức biểu cảm.

C. Giọng điệu hào hùng
D. Cả A, B, C.

(“Baûo kính caûnh giôùi” – baøi soá 43)
Nguyeãn Traõi

I. Giôùi thieäu chung:
1.Taùc giaû Nguyeãn Traõi:

(1380-1442)

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Tập thơ: “Quốc âm thi tập”:
-

Đây là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn
Gồm: 254 bài
Người anh hùng với lí
Nội dung:
tưởng nhân nghĩa, yêu

Vẻ đẹp con người
Nguyễn Trãi

nước, thương dân.

Nhà thơ với tình yêu
thiên nhiên, quê hương,
con người, cuộc sống.

- Nghệ thuật: sáng tạo trong thể thơ Nôm Đường luật –
xen câu lục ngôn với câu thơ thất ngôn
 Đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của thơ
ca Tiếng Việt.

- Boá cuïc:
Goàm 4 phaàn:
+ Voâ ñeà
+ Moân thì leänh
+ Moân hoa moäc
+ Moân caàm thuù
b.Baøi thô “Caûnh ngaøy heø”:
- Xuaát xöù: Baøi soá 43 muïc
“Baûo kính caûnh giôùi”
(Göông baùu raên mình), phaàn
Voâ ñeà, taäp thô “Quoác aâm thi
taäp”.
- Thể loại: thất ngôn bát cú
Đường luật, xen câu lục ngôn
- Hoàn cảnh sáng tác: ước đoán khoảng 1438 – 1439 ,
lúc tác giả về ở ẩn ở Côn Sơn

3, Đọc- chú thích.

Cảnh ngày hè.
(Nguyễn Trãi)
Rồi (1)// hóng mát // thưở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn // tán rợp giương(2).
Thạch lựu hiên // còn phun thức đỏ(3),
Hồng liên trì // đã tiễn mùi hương(4).
Lao xao chợ cá // làng ngư phủ(5),
Dắng dỏi cầm ve // lầu tịch dương(6).
Dẽ có Ngu cầm // đàn một tiếng(7),
Dân giàu đủ // khắp đòi(8) phương.

II. Phân tích văn bản:
1. Bố cục.
Cảnh ngày hè.
(Nguyễn Trãi)
Rồi (1)// hóng mát // thưở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn // tán rợp giương(2).
Thạch lựu hiên // còn phun thức đỏ(3),
Hồng liên trì // đã tiễn mùi hương(4).
Lao xao chợ cá // làng ngư phủ(5),
Dắng dỏi cầm ve // lầu tịch dương(6).
Dẽ có Ngu cầm // đàn một tiếng(7),
Dân giàu đủ // khắp đòi(8) phương.

Cảnh ngày
hè

Mong
ước
của Nguyễn
Trãi

II. Phân tích văn bản:
1. Bố cục.
2. Phân tích.
a, Cảnh ngày hè.
* Câu1 : Rồi //hóng mát //thưở ngày trường
-Số chữ: 6
-Ngắt nhịp: 1/2/3  tự do, thong thả.
- Hoàn cảnh:

+ rồi: nhàn nhã, rỗi rãi.
+ Việc làm: hóng mát

+ ngày trường: ngày dài

Hoàn cảnh lí tưởng
để làm thơ, yêu đời
và say đắm cảnh
thiên nhiên

Hoeø luïc ñuøn ñuøn taùn rôïp giöông

Thaïch löïu hieân coøn phun thöùc ñoû

Hoàng lieân trì ñaõ tieãn muøi höông

*Câu 2,3,4:
- Chi tiết, hình ảnh:
đùn đùn

+ Hoè lục

tán rợp giương
+ Thạch lựu: phun thức đỏ
bËt ra, tu«n trµo

+Hồng liên:

màu

tiễn mùi hương

Đầy, dư thừa

Ngát, nức

 động từ, tính từ, từ láy

dồn dập tuôn ra
toả rộng ra, vươn cao.

Thạch lựu hiên // còn phun thức đỏ(3),
Hồng liên trì // đã tiễn mùi hương(4).
Ngắt nhịp ¾:
- Không theo nhịp thơ Đường luật, gợi
sự chú ý của người đọc, làm nổi bật
cảnh vật hơn trong ngày hè.
Lối đối ngẫu

 Bút pháp tả thực: hình ảnh gần gũi, giản dị, chân
thực với sự kết hợp của màu sắc, hương thơm
Thiên nhiên trong thơ ca trung đại: tùng, cúc, trúc, mai

 sáng tạo của nhà thơ.

Cảnh vật thiên nhiên sinh động, đang ứa
căng, tràn đầy sức sống.
 Cảm nhận: thị giác, khứu giác, trí tưởng
tượng phong phú
 tinh tế, nhạy bén, sâu sắc.
Yêu thiên nhiên, yêu đời + tâm hồn nghệ sĩ

*Câu 5,6.
-Âm thanh:
+ lao xao chợ cá
+ dắng dỏi cầm ve
đảo ngữ, từ láy tượng
thanh, so sánh, đối ngẫu

Cảnh chợ cá.

-Dắng dỏi: tiếng ve inh ỏi
-Lao xao: đông vui, nhộn
nhịp, sôi động.

 Gợi cuộc sống con
người yên vui, no đủ
 Gợi niềm vui rộn rã
trong lòng tác giả
Không khí rộn ràng,
nhộn nhịp của chiều hè
nơi làng quê.

-Thời gian: lầu tịch dương
 cuối ngày

 Tuy là buổi chiều nhưng cuộc sống vẫn
chiềulại.
bảng
lảng vật
bónghiện
hoàng
hôn
chưaTrời
ngừng
Cảnh
lên
tràn
đầy Tiếng
sức sống,
tươi
vui.dồn
ốc xaấm
đưaáp,
vẳng
trống
( “Chiều hôm nhớ nhà” – Bà Huyện Thanh
Quan)

Tình yêu cuộc sống.

Em hãy viết một đoạn
khoảng 6 – 10 dòng )
những đặc sắc về nội
nghệ thuật của 6 câu thơ

văn ( từ
tổng kết
dung và
đầu

b, Mong ước của Nguyễn Trãi.
- Câu 7: “Ngu cầm”: đàn của vua Thuấn.
- Câu 8:
+ Số chữ: 6  phá cách – nhịp 3/3 chắc khỏe,
+ Đối câu 1 – 8
+ Âm điệu: đột ngột, ngắn gọn, súc tích  sự dồn nén
cảm xúc
+ Điểm kết tụ: người dân
 Ước mong nhân dân tất cả các nơi được sống yên
vui, giàu có, ấm no, hạnh phúc.

 Tấm lòng yêu thương sâu sắc, cao cả.
Tư tưởng nhân nghĩa : thẩm mĩ + nhân
văn

III, Tổng kết:
1, Nghệ thuật:
+ Cách tân so với thơ Đường.
+ Từ ngữ: giản dị, quen thuộc với danh từ, động từ, tính từ
giàu sức biểu cảm.

+ Sự gắn kết hài hòa của bức tranh thiên nhiên và cuộc sống.
2, Nội dung:
+ Vẻ đẹp cuộc sống: giản dị, thanh cao
+ Tấm lòng ưu ái với dân với nước, tâm hồn yêu
thiên nhiên, yêu cuộc sống
 Giá trị nhân văn cao đẹp.

IV. Luyện tập củng cố:
Bài tập1: Trắc nghiệm
1, Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ được miêu tả ở
phương diện nào?
A. Âm thanh.
C. Màu sắc.
B. Hương vị
D. Cả A, B, C.
Đ
2, Cảnh sắc thiên nhiên trong bài thơ là?
A. Buổi sáng hè nhẹ nhàng, tươi tắn.
B. Buổi trưa hè nồng nàn rực rỡ.
C. Buổi chiều hè sinh động, tràn đầy sức sống.
D. Một đêm hè thanh tĩnh, bình yên.

Đ

5, Vẻ đẹp nghệ thuật của bài thơ là:
A. Tả cảnh ngụ tình.
C. Các cặp đối chỉnh.
B. Sử dụng từ láy.
D. Cả A, B, C.

Đ

2. Bài tập 2: SGK

+ Qua söï keát hôïp giöõa maøu saéc, aâm thanh, höông vò
cuûa caûnh vaät ngaøy heø
+ Qua söï caûm nhaän tinh teá cuûa nhieàu giaùc quan
+ Söû duïng nhieàu ñoäng töø, tính töø maïnh
Thieân nhieân ngaøy heø hieän leân sinh ñoäng,
ñeïp ñeõ, traøn ñaày söùc soáng
Tình yeâu thieân nhieân, yeâu con ngöôøi vaø
cuoäc soáng; taám loøng yeâu nöôùc, thöông daân tha
thieát cuûa nhaø thô.

Dặn dò:
- Học thuộc bài thơ “Cảnh ngày hè”
- Cảm nhận được vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên
và cuộc sống con người, tâm hồn gắn bó với
thiên nhiên cuộc sống, con người của nhà thơ
-Soạn bài: Tóm tắt Văn bản tự sự
. Đọc lại văn bản: “Truyện An Dương Vương và Mị
Châu – Trọng Thủy”, Chuyện người con gái Nam
Xương.
. Xem lại kiến thức về văn bản tự sự, cách tóm
tắt văn bản tự sự, nhân vật văn học ( nhân vật
chính, nhân vật phụ...)

Chóc c¸c em søc kháe vµ ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh
tÝch trong häc tËp !
Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!