CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI MÔN NGỮ VĂN 8
CÂU CẦU KHIẾN
1. Đọc đoạn trích và trả lơi câu hỏi
a) Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời:
- Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.




b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:
- Đi thôi con.

Dấu hiệu: từ cầu khiến “ đừng” “đi”->
Chức năng: Khuyên bảo, yêu cầu
Dấu hiệu: từ cầu khiến “thôi”->
Chức năng: yêu cầu
2. Đọc những câu dẫn trong SGK, trang 30, 31 và trả lời câu hỏi.
Cách đọc câu “Mở cửa!” trong câu (b) khác với cách đọc câu “Mở cửa” trong câu (a) không?
Câu Mở cửa! trong câu (b) dùng để yêu cầu, do đó, sẽ được đọc to và nhanh. Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để làm gì, khác với câu “ Mở cửa” trong (a) ở chỗ nào?
“Mở cửa.” trong câu (a): Ngữ điệu bình thường, trả lời cho câu hỏi
-> Câu trần thuật

“Mở cửa!” trong câu (b): Ngữ điệu nhấn mạnh, đề nghị, ra lệnh. Kết thúc bằng dấu chấm than
-> Câu cầu khiến

Hãy dùng câu câu khiến để khuyên mọi người chung tay đẩy lùi dịch bệnh Corona?
Đặc điểm hình thức và chức năng
Ví dụ
2. Nhận xét:
VD 1. Câu cầu khiến:
- Thôi đừng lo lắng.
- Cứ về đi.
- Đi thôi con.
* Đặc điểm: có từ cầu khiến: đừng, đi, thôi
- Kết thúc bằng dấu chấm
* Chức năng: khuyên bảo, yêu cầu
VD 2. Câu cầu khiến:
Mở cửa!
*Đặc điểm: ngữ điệu cầu khiến, kết thúc bằng dấu chấm than.
* Chức năng: đề nghị, ra lệnh


CÂU CẢM THÁN
I. Đặc điểm hình thức và chức năng
a, Hỡi ơi Lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết…Một người như thế ấy!...Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!...Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng…Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…
b, Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn?
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
- Than ôi!
Tâm trạng buồn, thất vọng của ông giáo
Lời than u uất, trước thực tại, tiếc nuối một thời oanh liệt của con hổ trong vườn bách thú.
I. Đặc điểm hình thức và chức năng:
Ví dụ
2. Nhận xét: Câu cảm thán
-Hỡi ơi lão Hạc!
- Than ôi!
Đặc điểm: - Có từ ngữ cảm thán: hỡi ơi, than ôi.
- Kết thúc bằng dấu chấm than.
 Chức năng:- Dùng bộc lộ trực tiếp cảm xúc.
 
CÂU CẢM THÁN
GHI NHỚ
* Câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi, trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào..., dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.
* Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.
CÂU CẢM THÁN
So sánh đặc điểm hình thức và chức năng các kiểu câu
Có từ nghi vấn
Kết thúc bằng dấu chấm hỏi
Có từ cầu khiến. Kết thúc bằng dấu chấm than, dấu chấm
Có từ cảm thán
Kết thúc bằng dấu chấm than
Dùng để hỏi, cầu khiến, phủ định
Dùng để ra lệnh, yêu cầu, khuyên bảo
Dùng để bộc lộ cảm xúc
Họ hạnh phúc biết chừng nào!
Thương thay số phận những
cánh rừng!
Ồ, hoa Sen đẹp quá!