Banner-baigiang-1090_logo1
Banner-baigiang-1090_logo2

Tìm kiếm theo tiêu đề

Tìm kiếm Google

Quảng cáo

Hướng dẫn sử dụng thư viện

Hỗ trợ kĩ thuật

Liên hệ quảng cáo

  • (024) 66 745 632
  • 036 286 0000
  • contact@bachkim.vn

Bài 20. Câu cầu khiến

Wait
  • Begin_button
  • Prev_button
  • Play_button
  • Stop_button
  • Next_button
  • End_button
  • 0 / 0
  • Loading_status
Tham khảo cùng nội dung: Bài giảng, Giáo án, E-learning, Bài mẫu, Sách giáo khoa, ...
Nhấn vào đây để tải về
Báo tài liệu có sai sót
Nhắn tin cho tác giả
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lâm Thị Ngọc
Ngày gửi: 23h:35' 11-05-2014
Dung lượng: 2.0 MB
Số lượt tải: 419
Số lượt thích: 0 người
CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ TIẾT DẠY
Giáo viên thực hiện: Lâm Thị Ngọc
Tổ Văn-Sử
Trường THCS Vân Hán
KIỂM TRA BÀI CŨ




TIẾT 82
CÂU CẦU KHIẾN
NGỮ VĂN 8
I. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG
1. XÉT VÍ DỤ:
a. Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời:
-Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.
( Ông lão đánh cá và con cá vàng )
b. Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ:
- Đi thôi con.
( Theo Khánh Hoài,Cuộc chia tay của những con búp bê )
a. Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất
phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời:
- Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.
( Ông lão đánh cá và con cá vàng )
b. Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ:
- Đi thôi con.
( Theo Khánh Hoài,Cuộc chia tay của những con búp bê )
Trong những đoạn trích sau câu nào là câu cầu khiến ?
Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cầu khiến ?
Các câu cầu khiến trong đoạn trích dùng để làm gì?
-Thôi đừng lo lắng.  Khuyên bảo
- Cứ về đi .  Yêu cầu
- Đi thôi con.  Yêu cầu
Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để làm gì,khác với câu “Mở cửa.” trong (a) ở chỗ nào?

-Anh làm gì đấy?
- Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá.

b. Đang ngồi viết thư, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:
- Mở cửa !
- Cách đọc câu “ Mở cửa !” trong (b) có khác cách đọc câu “Mở cửa.”trong (a) không ?
2. Xét ví dụ 2:
Câu “Mở cửa” trong câu ( a) dùng để trả lời câu hỏi
Anh làm gì đấy ?
“ Mở cửa ! ” trong câu (b) dùng để ra lệnh, yêu cầu mở cửa .
- Khác với câu “Mở cửa” trong câu (a) ở chỗ dùng ngữ điệu để đề nghị, yêu cầu, ra lệnh.


*Ví dụ 1a/30.
- Thôi đừng lo lắng. (khuyên bảo)
- Cứ về đi. (yêu cầu)
*Ví dụ 1b/30.
- Đi thôi con. (yêu cầu)
*Ví dụ 2b/31.
- Mở cửa! (đề nghị, ra lệnh, yêu cầu)


Câu cầu khiến




I. Đặc điểm hình thức và chức năng :
Câu câu khiến là câu có những từ cầu khiến như: hãy, đừng,chớ,…đi, thôi, nào,…hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị , khuyên bảo,…
Khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.
* Ghi nhớ : sgk/31
* Bài tập nhanh:
a. Tiến lên! Chiến sĩ, đồng bào.
Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn.
(Hồ Chí Minh)
b. Đừng hút thuốc nữa nhé.

Xác định chức năng của các câu cầu khiến sau:
a) Xung phong!
b) Xin đừng đổ rác!
c) Đề nghị mọi người giữ trật tự.
d) Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.
(Ca dao)






* Bài tập nhanh: Xác định chức năng của các câu cầu khiến sau:
a) Xung phong!
b) Xin đừng đổ rác!
c) Đề nghị mọi người giữ trật tự.

d) Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.
(Ca dao)

(yêu cầu)
(đề nghị)
(khuyên bảo)
(ra lệnh)
II. Luyện tập :
1.Bài tập 1:

Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu sau đây là câu cầu khiến ?
a. Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương .
( Bánh chưng, bánh giầy )
b. Ông giáo hút thuốc đi .
( Nam Cao , Lão Hạc )
c.Nay chúng ta đừng làm gì nữa,thử xem lão Miệng có
sống được không .
( Chân ,Tay,Tai ,Mắt,Miệng )



*Bài tập 1. Em có nhận xét gì về chủ ngữ trong những câu trên?
a) lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.
(Bánh chưng, bánh giầy)
b) Ông giáo hút trước .
(Nam Cao, Lão Hạc)
c) Nay chúng ta làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không.
(Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)
*Gợi ý: - Đặc điểm hình thức cho ta biết những câu trên là câu cầu khiến:
a) Có từ: “hãy”; b) Có từ: "đi”; c) Có từ: “đừng”.
- Chủ ngữ trong ba câu trên đều chỉ người đối thoại (hay người tiếp nhận câu nói) hoặc một nhóm người trong đó có người đối thoại, nhưng có đặc điểm khác nhau:
+ Trong (a) : vắng chủ ngữ, đó là: Lang Liêu.
+ Trong (b) : chủ ngữ là: “ông giáo” ngôi thứ hai số ít.
+ Trong (c): chủ ngữ là: “chúng ta”, ngôi thứ nhất số nhiều ( dạng ngôi gộp: có người đối thoại).
Hãy
đi
đừng


*Bài tập 1. Thử thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các câu sau thay đổi như thế nào. (Thảo luận)
a) "Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương."

(Không thay đổi về nghĩa mà làm cho đối tượng tiếp nhận được thể hiện rõ hơn, lời yêu cầu nhẹ nhàng hơn, tình cảm hơn)

b) "Ông giáo hút trước đi."
(Ý nghĩa cầu khiến dường như mạnh hơn, câu nói kém lịch sự hơn)

c) "Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không."

( Thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu; đối với câu thứ hai, trong số những người tiếp nhận lời đề nghị, không có người nói.)
/ "Con hãy lấy
gạo làm bánh mà lễ Tiên vương."
/ "Hút trước đi."
/ "Nay các anh đừng làm gì nữa, thử xem lão
Miệng có sống được không."
Trong những đoạn trích sau ,câu nào là câu cầu khiến?Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó ?
2. Bài tập 2:
Vắng CN
a. Thôi,im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi .Đào tổ nông thì cho chết !
b. Ông Đốc tươi cười nhẫn nại nhìn chúng tôi:
- Các em đừng khóc.
Trưa nay các em được về nhà cơ mà.Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa .
c. Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt.Một hôm, đi đò qua sông,
anh chàng khát nước bèn cúi xuống,lấy tay vục nước sông uống.
Chẳng may quá đà,anh ta lộn cổ xuống sông.Một người ngồi cạnh thấy thế,vội giơ tay ra,hét lên:
- Đưa tay cho tôi mau!
Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia . Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại nói :
- Cầm lấy tay tôi này!
Tức thì,anh ta cố ngoi lên,nắm chặt lấy tay người nọ và được cứu thoát .

*Bài tâp 2. Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu.
a) "Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy ."
- Có từ ngữ cầu khiến: đi - vắng chủ ngữ.
b) "Các em khóc."
- Có từ ngữ cầu khiến: đừng - có chủ ngữ (Ngôi thứ hai số nhiều)
c) "Đưa tay cho tôi mau!"; "Cầm lấy tay tôi này!"
- Không có từ ngữ cầu khiến, chỉ có ngữ điệu cầu khiến, vắng chủ ngữ.
đi
đừng

3. Bài tập 3:
So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau :
a. Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột !

b.Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
Vắng CN

a) Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!
b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)


- Trong câu (a) vắng chủ ngữ.
- Còn trong câu (b) có chủ ngữ, ngôi thứ hai số ít. Nhờ có chủ ngữ trong (b) ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn tình cảm của người nói đối với người nghe.
THẢO LUẬN NHÓM
Xem bức tranh, hãy viết một đoạn văn hoặc đoạn hội thoại ngắn có sử dụng câu cầu khiến.

- Học bài , làm bài tập 4,5 SGK
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Xem trước bài : Câu cảm thán
CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ ĐÃ VỀ DỰ TIẾT DẠY
 
Gửi ý kiến