Cho đoạn văn sau:
(1) Mưa ! (2)Lại mưa !(3) Từ trong nhà, Hòa tỏ ra ngán ngẩm. (4)Những lúc như thế, cô lại nhớ nhà và nhớ về những kỉ niệm thời thơ ấu. (5)Thật vui biết bao! (6) Ngày ấy , Hòa cùng các bạn chơi rất nhiều trò chơi thú vị. (7) Nhảy dây. (8) Kéo co. (9) Chơi trốn tìm…
Cho đoạn trích sau:
“ (1)Sớm. (2)Chúng tôi tụ hội ở góc sân.(3)Toàn chuyện trẻ em.(4) Râm ran.
(5)Các…các…các…
(6)Một con bồ các kêu váng lên. (7)Cái con này cứ vừa bay vừa kêu như bị ai đuổi đánh.”
( Trích “ Lao xao”- Duy Khán )
Các câu có cấu tạo bình thường :
2)Chúng tôi tụ hội ở góc sân.
CN VN
6)Một con bồ các kêu váng lên.
CN VN

7)Cái con này cứ vừa bay vừa kêu như bị ai đuổi đánh.”
CN VN
Cho đoạn văn sau:
(1) Mưa ! (2)Lại mưa !(3) Từ trong nhà, Hòa tỏ ra ngán ngẩm. (4)Những lúc như thế, cô lại nhớ nhà và nhớ về những kỉ niệm thời thơ ấu. (5)Thật vui biết bao! (6) Ngày ấy , Hòa cùng các bạn chơi rất nhiều trò chơi thú vị. (7) Nhảy dây. (8) Kéo co. (9) Chơi trốn tìm…
Các câu còn lại trong đoạn trích :
(1)Sớm.
(3)Toàn chuyện trẻ em.
(4) Râm ran.
(5)Các…các…các…
Toàn chuyện trẻ em.
Câu rút gọn( thành phần rút gọn là C-V: Chúng tôi nói.)
(1)Sớm!
(4)Râm ran.
(5) Các…các…các…
Tiết 85
Tiếng Việt
CÂU ĐẶC BIỆT
1. Tìm hiểu ví dụ.
VD 1 : Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình. Em tôi bước vào lớp.
( Khánh Hoài)
A. Đó là câu bình thường có đủ chủ ngữ- vị ngữ.
B. Đó là câu rút gọn, lược bỏ chủ ngữ, vị ngữ.
C. Đó là câu không thể có chủ ngữ, vị ngữ.
-> Cấu tạo gồm 1 thán từ “ Ôi ” + CDT “Em Thủy ”.
Câu đặc biệt
* Kết luận 1: Câu đặc biệt là câu không cấu tạo theo mô hình CN -VN.
Tiết 85: CÂU ĐẶC BIỆT
I. Thế nào là câu đặc biệt?
C
(1)Sớm!
(4)Râm ran.
(5) Các…các…các…
Câu đặc biệt
“ Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Bình thường lắm chẳng có gì đáng kể đâu.”
1. Tìm câu đặc biệt và câu rút gọn trong đoạn trích trên?
2. Phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt?
VD 2: Đọc đoạn trích sau :
Thảo luận nhóm: 8 phút
(HĐ cá nhân: 3 phút, HĐ nhóm: 5 phút)
b.VD 2:
Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Bình thường lắm chẳng có gì đáng kể đâu.”
1. Tìm câu đặc biệt và câu rút gọn trong đoạn trích sau?
2. Phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt?
Tiết 85: CÂU ĐẶC BIỆT
Câu đặc biệt:….....................
Câu rút gọn:…………..........
Phân biệt :
Câu rút gọn Câu đặc biệt








1. Tìm hiểu ví dụ:
b. VD 2:
Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Bình thường lắm chẳng có gì đáng kể đâu
Câu đặc biệt: Lá ơi!
Câu rút gọn :
+ Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
+ Bình thường lắm chẳng có gì đáng kể đâu.
-> Kết luận 2 : Phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt.
2. Ghi nhớ :
- Khái niệm câu đặc biệt: Kết luận 1
- Phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt: Kết luận 2
Tiết 85: CÂU ĐẶC BIỆT
I. Thế nào là câu đặc biệt?
1. Tìm hiểu ví dụ:
a. VD 1 : Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình. Em tôi bước vào lớp.
( Khánh Hoài)
-> Cấu tạo gồm 1 thán từ “ Ôi ” + CDT “Em Thủy ”.
 Câu đặc biệt -> Kết luận 1: Câu đặc biệt là câu không cấu tạo theo mô hình CN -VN.
Tiết 85: CÂU ĐẶC BIỆT
I. Thế nào là câu đặc biệt?
II. Tác dụng của câu đặc biệt
1. Tìm hiểu ví dụ.
2. Ghi nhớ: Câu đặc biệt thường dùng để:
Xác định thời gian nơi chốn diễn ra sự việc, hiện tượng .
Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.
Bộc lộ cảm xúc.
Gọi đáp.
Tiết 85: CÂU ĐẶC BIỆT
II. Tác dụng của câu đặc biệt
Xác định câu đặc biệt trong các ví dụ sau và nêu tác dụng của chúng?
b. Sài Gòn. Mùa xuân 1975.
c. Than ôi! Thời oanh liệt nay
còn đâu?
d. Anh ơi! Bao giờ áo anh có
rách, anh tìm về chỗ em, em vá
cho, anh nhé.
Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.
Xác định thời gian, nơi chốn
Bộc lộ cảm xúc
Gọi đáp
a. Chửi. Kêu. Đấm. Đá.Thụi. Bịch. Cẳng chân. Cẳng tay.
Câu đặc biệt
III. Luyện tập
Bài tập 1 + Bài tập 2:
Xác định câu đặc biệt, câu rút gọn và nêu tác dụng của nó?
Thảo luận: Cặp đôi
Thời gian: 3 phút
Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng, dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong giương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, truyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh)
b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu. Ba giây ... Bốn giây .. . Năm giây ... Lâu quá!
(Vũ Tú Nam)
c) Sóng ầm ập đập vào những tảng đá lớn ven bờ. Gió biển thổi lồng lộng. Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu. Một hồi còi.

(Nguyễn Trí Huân)
Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng, dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong giương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, truyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh)

Câu rút gọn :
- Có khi được trưng bày trong tủ kính…
Nhưng cũng …..
Nghĩa là….
=> Làm cho câu văn ngắn gọn , tránh lặp lại những nội dung đã xuất hiện ở các câu trước .
b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu. Ba giây ... Bốn giây .. . Năm giây ... Lâu quá!
(Vũ Tú Nam)
Câu đặc biệt:
- Ba giây…
Bốn giây...
Năm giây…
Lâu quá!
=> Xác định thời gian( câu 2,3,4)
=> Bộc lộ cảm xúc ( câu 5)
c) Sóng ầm ập đập vào những tảng đá lớn ven bờ. Gió biển thổi lồng lộng. Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu. Một hồi còi.

(Nguyễn Trí Huân)
Câu đặc biệt: Một hồi còi.
=> Thông báo sự xuất hiện của hiện tượng- âm thanh 1 hồi còi.
Bài tập 3: Viết đoạn văn ngắn tả cảnh quê hương em, trong đó có một vài câu đặc biệt.
Gợi ý:
- Hình thức:
+ Phương thức biểu đạt: Biểu cảm, miêu tả.
+ Độ dài: 5 –> 7 câu
+ Có sử dụng một vài câu đặc biệt.
- Nội dung: Cảnh quê hương em.
Hoạt động vận dụng
Mỗi cặp thực hiện một đoạn hội thoại, đề tài tự chọn, có sử dụng câu đặc biệt và nêu tác dụng của nó.

3