CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC NGỮ VĂN 8
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Biện pháp tu từ “Nói giảm nói tránh” là gì?
Câu 2: Xác định biện pháp nói giảm nói tránh trong câu thơ sau và cho biết tác dụng?

Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.
(Tây Tiến, Quang Dũng)
KIỂM TRA BÀI CŨ
Trả lời:
Câu 1: Nói giảm, nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục,thiếu lịch sự
Câu 2: Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

=> Tác dụng: Tránh gây cảm giác đau buồn

CÂU GHÉP
Tuần 11
(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. (4) Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. (5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. (7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Tôi đi học , Thanh Tịnh)
CÂU GHÉP
ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
1. Ví dụ SGK/111:
Xét cấu tạo ngữ pháp của câu văn (2):
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như

mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
CN
VN
C1
V1
C2
V2
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi

âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
TN
CN
VN
7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
C1
V1
C2
V2
C3
V3
TN
(5)
(2)
(7)
CÂU GHÉP
ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
- Là loại câu do hai hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa lẫn nhau tạo thành.
- Mỗi cụm C-V là một vế câu.
Ghi nhớ (sgk-112)

(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có
những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu
trường.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và

ngày nay tôi không nhớ hết.

(4) Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
(6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
(Tôi đi học , Thanh Tịnh)
CÂU GHÉP
ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
C1
V1
C1
C1
V1
C1
C1
C1
V1
V1
V1
V1
(1) Các vế câu nối bằng quan hệ từ “và” (Chỉ ý đồng thời)
(3) Các vế câu nối bằng:
quan hệ từ “vì” (Chỉ nguyên nhân)
quan hệ từ “và” (đồng thời)
và
và
vì
2. VD (SGK-112):
Nếu trời mưa thì tôi sẽ nghỉ học.


b1)Tôi chưa đi đón nó đã về rồi. b2)Ai làm người ấy chịu.


c) Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi , vài giây sau , tôi đuổi kịp.

d) Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất : lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay.

e) Cốm không phải thức quà của người vội ; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
=>Cặp quan hệ từ (giả thiết-kết luận): “Nếu...thì...”
=> cặp phó từ “chưa - đã”, bằng cặp đại từ, chỉ từ “ai - ấy”
=> dấu phẩy (,)
=> dấu hai chấm (:)
=> dấu chấm phẩy (;)
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Đặt câu ghép với mỗi cặp từ hô ứng dưới đây:
... vừa ... đã...

... đâu... đấy...

...càng...càng...
Bài tập nhanh: bài tập 4/114
Tôi vừa về nó đã đi rồi.
Rau nào sâu đấy.
Tôi càng đánh nó càng lì ra.
Qua phân tích một số cách nối vế câu nêu ở trên, em thấy có bao nhiêu cách nối các vế trong câu ghép?
Có 2 cách nối: dùng từ có tác dụng nối và không dùng từ nối.
Có hai cách nối:
Dùng từ có tác dụng nối:
- Nối bằng một quan hệ từ.
- Nối bằng một cặp quan hệ từ.
- Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
2. Không dùng từ nối:
- Dùng dấu phẩy,
- Dấu hai chấm,
- Dấu chấm phẩy.

*Ghi nhớ 2:(sgk-112)
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
CÂU GHÉP
LUYỆN TẬP
Tiết 43
Bài tập 1/113 Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây. Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?
a) – Dần buông chị ra, đi con! Dần ngoan lắm nhỉ! U van Dần, u lạy Dần! Dần hãy để cho chị đi với u, đừng giữ chị nữa. Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới được về với Dần chứ! Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế, Dần có thương không. Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lí vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
III/ Luyện tập
CÂU GHÉP
Bài tập 1/112
b) Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng. Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà căn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
CÂU GHÉP
III/ Luyện tập
c) Rồi hai con mắt long lạnh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi. Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay.
Bài tập 2+ 3 Đặt câu ghép với mỗi cặp quan hệ từ và chuyển thành những câu ghép mới bằng cách bỏ bớt 1 quan hệ từ hoặc đảo lại trật tự các vế câu.
a) Vì................nên..................


b) Nếu............thì..................


c) Tuy.........nhưng....................
Vì trời mưa to nên đường rất trơn.
Nếu Hoa chăm học thì bạn sẽ đạt học sinh giỏi.
=> Trời mưa to nên đường rất trơn.
=> Hoa sẽ đạt học sinh giỏi nếu bạn chăm học.
Tuy nhà xa nhưng Hải vẫn đi học đúng giờ.
=> Đường rất trơn vì trời mưa to.
=>Hải vẫn đi học đúng giờ tuy nhà xa.
Bài vừa học : “Câu ghép”
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
Bài mới: Ôn tập kiểm tra giữa kì.
“ Xem lại nội dung các văn bản trong phần tiết ôn tập truyện kí Việt Nam”: các bài tiếng Việt đã học từ tuần 1 đến tuần 11; phân môn tập làm văn xem lại cách làm bài văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Bài học kết thúc, chào các em!
Bài cũ: “Câu ghép”
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
- Xác định, gặch chân các thành phần, các bộ phận của các câu ghép sau:
a) Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng. (Ca dao)
b) Dù ai rào dậu ngăn sân, lòng ta vẫn vững là dân cụ Hồ (Theo Tố Hữu – “Ta đi tới”)
c) Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng. (Nguyễn Bính – “Xuân về”).
d) Cải chửa ra cây, cà mới nụ. (Nguyễn Khuyến,Bạn đến chơi nhà)