Luyện từ và câu

Khởi động

Xác định chủ ngữ ,vị ngữ trong câu :

a/ Đồng làng vương chút heo may.
CN

VN

(Câu đơn )

b/ Mầm cây tỉnh giấc ,vườn đầy tiếng chim.
CN

VN

CN

VN

(Câu ghép )

Luyện từ và câu
CÂU GHÉP

I. Nhận xét
Ñoïc ñoaïn vaên sau vaø traû lôøi caâu hoûi:
Moãi laàn dôøi nhaø ñi, bao giôø con khæ
cuõng nhaûy phoùc leân ngoài treân löng con choù
to. Heã con choù ñi chaäm, con khæ caáu hai tai
choù giaät giaät. Con choù chaïy saûi thì khæ goø
löng nhö ngöôøi phi ngöïa. Choù chaïy thong
thaû, khæ buoâng thoõng hai tay, ngoài nguùc nga
nguùc ngaéc.
Đoàn Giỏi

1.Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn trên
rồi xác định chủ ngữ , vị ngữ trong từng câu.
2.Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp :
a)Câu đơn (Câu do một cụm chủ ngữ , vị ngữ
tạo thành).
b) Câu ghép( Câu do nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ
bình đẳng với nhau tạo thành).
3.Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ trong
các câu ghép nói trên thành một câu đơn được
không ? Vì sao ?

I. Nhaän xeùt:
* Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn.
Moãi laàn dôøi nhaø ñi, bao giôø con khæ cuõng
1

nhaûy phoùc leân ngoài treân löng con choù to. Heã con
2

choù ñi chaäm, con khæ caáu hai tai choù giaät giaät.
3

Con choù chaïy saûi thì khæ goø löng nhö ngöôøi phi
ngöïa . Choù chaïy thong thaû, khæ buoâng thoõng hai
4

tay, ngoài nguùc nga nguùc ngaéc .

1:Gạch một gạch (-) dưới bộ phận chủ ngữ ,gạch hai gạch (=)dưới bộ
phận vị ngữ trong mỗi cấu sau .

Câaâu 1:Moãi laàn dôøi nhaø ñi, bao giôø con khæ cuõng nhaûy phoùc leân ngoài treân löng con choù t
Caâu 2: Heã con choùù ñi chaäm, con khæ caáu hai tai con choù giaät giaät.
Caâu 3: Con choù chaïy saûi thì con khæ goø löng nhö ngöôøi phi ngöïa.
Caâu 4: Choù chaïy thong thaû, khæ buoâng thoõng hai tay, ngoài nguùc nga nguùc ngaéc.

2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp:
a) Câu đơn ( Câu do một cụm
chủ ngữ - vị ngữ tạo thành )
b) Câu ghép ( Câu do nhiều cụm
chủ ngữ - vị ngữ bình đẳng với
nhau tạo thành )

Câu số ………………………….
Câu số ………………………………

3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ-vị ngữ trong các câu ghép nói trên
thành một câu đơn được không ?Ghi lời giải thích vào chỗ chấm .
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………

*Xác định chủ ngữ -vị ngữ trong từng câu
1. Moãi laàn dôøi nhaø ñi, bao giôø con khæ cuõng nhaûy phoùc leân
CN

VN

ngoài treân löng con choù to.

2. Heã con choùù ñi chaäm, con khæ caáu hai tai con choù giaät giaät.
CN

Veá 1

VN

CN

Veá 2

VN

3. Con choù chaïy saûi thì con khæ goø löng nhö ngöôøi phi ngöïa.
CN

VN

Veá 1

CN

Veá 2

VN

4. Choù chaïy thong thaû, khæ buoâng thoõng hai tay, ngoài nguùc
VN

CN

Veá 1

.nga nguùc ngaéc

CN

Veá 2

VN

2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp:
Câu đơn (Câu do một cụm
chủ ngữ - vị ngữ tạo thành)

C©u ghÐp (C©u do nhiÒu côm
chủ ngữ - vị ngữ bình ®¼ng
víi nhau t¹o thµnh)

Câu số ………………
1

Câu số ………………
2, 3 và 4

* C©u ghÐp do nhiÒu vÕ c©u t¹o thµnh.
* Mçi vÕ c©u ghÐp cã cÊu t¹o nh­ư mét c©u ®¬n.

3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ
trong các câu ghép nói trên thành một câu
I- NhËn xÐt:
đơn được không? Vì sao?
* Không thể tách mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ
trong các câu ghép nói trên thành một câu
đơn được .Vì mỗi vế câu ghép
thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với ý
những vế câu khác .Tách mỗi vế câu thành 1
câu đơn sẽ tạo nên một chuỗi câu rời rạc ,
không gắn kết với nhau về nghĩa.

I- Nhận xÐt:

I- NhËn xÐt:

* Câu ghép là câu do nhiều vế câu tạo
thành.

* Mçi vÕ c©u ghÐp cã cÊu t¹o nh­mét
c©u ®¬n.

* Mỗi vế câu ghép thể hiện một ý
có quan hệ chặt chẽ với ý những vế
câu khác .

Ghi nhớ

Caâu gheùp laø caâu do nhieàu veá caâu gheùp laïi.
Moãi veá caâu gheùp thöôøng coù caáu taïo gioáng
moät caâu ñôn (coù ñuû chuû ngöõ, vò ngöõ) vaø theå
hieän moät yù coù quan heä chaët cheõ vôùi yù cuûa
nhöõng veá caâu khaùc.

I- Nhận xét
II- Ghi nhớ

Caâu gheùp laø caâu do nhieàu veá caâu gheùp laïi.
Moãi veá caâu gheùp thöôøng coù caáu taïo gioáng
moät caâu ñôn (coù ñuû chuû ngöõ, vò ngöõ) vaø theå
hieän moät yù coù quan heä chaët cheõ vôùi yù cuûa
nhöõng veá caâu khaùc.
III- Luyện tập

III- LUYEÄN TAÄP

1. Tìm caâu gheùp trong ñoaïn vaên döôùi ñaây. Xaùc ñònh
caùc veá caâu trong töøng caâu gheùp.
Bieån luoân thay ñoåi maøu tuøy theo saéc maây trôøi.
Trôøi xanh thaúm, bieån cuõng thaúm xanh, nhö daâng
cao leân, chaéc nòch. Trôøi raûi maây traéng nhaït, bieån
mô maøng dòu hôi söông. Trôøi aâm u maây möa, bieån
xaùm xòt, naëng neà. Trôøi aàm aàm doâng gioù, bieån ñuïc
ngaàu, giaän döõ… Bieån nhieàu khi raát ñeïp, ai cuõng thaáy
nhö theá. Nhöng veû ñeïp cuûa bieån, veû ñeïp kì dieäu
muoân maøu muoân saéc aáy phaàn raùt lôùn laø do maây, trôøi
vaø aùnh saùng taïo neân.
Theo VUÕ TUÙ NAM

I. a, Đọc các câu văn đã được đánh số thứ tự.Ghi dấu x
Vào ô trống trước những câu là câu ghép :
1.Biển luôn thay đổi màu tùy vào sắc mây trời .
x 2. Trôøi xanh thaúm ,bieån cuõng thaúm xanh,nhö daâng cao
leân chaéc nòch .
x 3. Trôøi raûi maây traéng nhaït, bieån maøng dòu hôi söông.
x 4. Trôøi aâm u maây möa, bieån xaùm xòt, naëng neà.
x 5. Trôøi aàm aàm doâng gioù, bieån ñuïc ngaàu, giaän döõ…
x 6.Biển nhiều khi rất đẹp, ai cũng thấy như thế .

7.Nhöng veû ñeïp cuûa bieån ,veû ñeïp kì dieäu muoân maøu muoân
saéc aáy phaàn raát lôùn laø do maây ,trôøi vaø aùnh saùng taïo neân .
b,Đánh dấu gạch chéo (/)Để xác định các vế câu
trong từng câu ghép em vừa tìm được

1. Trôøi xanh thaúm, bieån cuõng thaúm xanh, nhö daâng
CN

Veá 1

CN

VN

VN

Veá 2

cao leân, chaéc nòch.

2. Trôøi raûi maây traéng nhaït, bieån maøng dòu hôi söông.
CN

VN

Veá 1

CN

VN

Veá 2

3. Trôøi aâm u maây möa, bieån xaùm xòt, naëng neà.
CN

Veá 1

VN

CN

Veá 2

VN

4. Trôøi aàm aàm doâng gioù, bieån ñuïc ngaàu, giaän döõ…
CN

VN

CN

Veá 2

Veá 1

VN

5.Biển nhiều khi rất đẹp, ai cũng thấy như
CN

thế .

Veá 1

VN

CN

Veá 2

VN

2. Coù theå taùch moãi veá caâu gheùp vöøa tìm ñöôïc
ôû baøi taäp 1 thaønh moät caâu ñôn ñöôïc khoâng?
Vì sao?
* Không thể tách mỗi vế câu ghép vừa tìm
được ở bài tập 1 thành một câu đơn được.Vì
mỗi vế câu ghép thể hiện một ý có quan hệ
chặt chẽ với ý những vế câu khác .

3. Theâm moät veá caâu vaøo choã troáng ñeå taïo thaønh
caâu gheùp.
traêm hoa ñua nô.û
a) Muøa xuaân ñaõ veà, …………………………………
söông tan daàn.
b) Maët trôøi moïc, ………………………………
c) Trong truyeän coå tích Caây kheá, ngöôøi em
ngöôø
i
anh
tham
lam,
löôø
i
bieá
n
g.
chaêm chæ, hieàn laønh, coøn
neân em veà nhaø
………………………………………………
muoän.
d) Vì trôøi möa to ………………………………………………

Trò chơi
Ai đúng – Ai nhanh

Xếp các câu sau vào nhóm thích hợp (Chỉ ghi số của câu
vào phần kết quả )rồi dán phiếu ghi kết quả lên bảng .
Câu số 1: Mình học ,bạn cũng học .
Câu số 2: Con mèo nhảy làm đổ lọ hoa .
Câu số 3: Thầy giáo vào lớp , chúng em đứng dậy
chào
. 4 : Anh bộ đội vai đeo súng .
Câu số
Câu số 5: Vì trời mưa nên đường rất lầy lội .
Nhóm
1:
Câu
đơn

Gồm các câu số :
…………………………………………….
2 , 4

Nhóm 2:
Câu
ghép
…Gồm các câu số :
………………………………………….
1 , 3 , 5