Câu hỏi: Quá trình giải bài toán trên máy
tính gồm mấy bước? Hãy kể tên các bước đó.
Trả lời:

Quá trình giải bài toán trên máy tính
gồm 3 bước:
- Xác định bài toán
- Mô tả thuật toán
- Viết chương trình

Hãy kể tên các công việc
mà các em thường làm?

1. Hoạt động phụ thuộc vào điều kiện
2. Điều kiện và phép so sánh
3. Cấu trúc rẽ nhanh
4. Câu lệnh điều kiện

Bài 6

1. Hoạt động phụ thuộc vào điều kiện
Nếu em bị ốm, em sẽ không tập thể dục buổi sáng.
điều kiện

hoạt động phụ thuộc điều kiện

Nếu trời không mưa vào ngày chủ nhật, thì Long đi đá
bóng
bóng; ngược lại Long ở nhà.

“Nếu” gặp đèn đỏ

Thì phải dừng lại

Hãy quan sát ví dụ sau đây:
+ Xác định điều kiện, kết quả và hoạt động
tiếp theo

Vd1: Nếu trời mưa thì em sẽ không tập thể dục buổi sáng. 
Vd2: Nếu em bị bệnh thì em sẽ không đi học 
Vd3: Nếu tổng tiền mua sách lớn hơn 100.000đ thì được giảm giá 30%.
Vd4: Nếu gặp đèn đỏ thì phải dừng lại

Điều kiện

Kiểm tra

Kết quả

Hoạt động tiếp
theo

vd1

Đúng

Không tập thể
dục buổi sáng

vd2

Sai

Em đi học.

Trời mưa
Em bị bệnh
Tổng tiền lớn hơn
vd3100000đ.
hoặc bằng

Gặpvd4
đèn đỏ

120.0000

Đúng

Giảm giá 30%.

80.000

Sai

Không giảm giá

Nhìn thấy biển báo
màu xanh

Sai

Đi tiếp

MỘT SỐ VÍ DỤ TRONG TIN HỌC

Nếu chọn đúng thì chương trình dừng lại, chọn sai
chương trình chạy tiếp
“Nếu” nhấn Alt + F4, sẽ thoát khỏi chương trình.
Nếu X>5 thì in giá trị của X ra màn hình

Hãy cho biết kết quả của các bài tập sau:

a) 7 > 2
b) 7 < 2
c)7 == 2

Đúng
Sai
Sai

2. Điều kiện và phép so sánh
Phép so sánh cho kết quả đúng có
nghĩa là điều kiện được thỏa mãn;
ngược lại, điều kiện không thỏa mãn.

Ví dụ: Nhập 2 số a và b, in ra màn hình số
có giá trị lớn hơn.

Mô tả thuật toán:
Bước 1: Nhập 2 số a và b
Bước 2: Nếu a > b, in giá trị biến a ra
màn hình ngược lại, in giá trị biến b ra
màn hình.

Ví dụ: Nhập 2 số a và b, in ra màn hình số
có giá trị lớn hơn.

Mô tả thuật toán:
Bước 1: Nhập 2 số a và b
Bước 2: Nếu a > b, in giá trị biến a ra
màn hình ngược lại, in giá trị biến b ra
màn hình.
Điều kiện

a > b?

Kết quả

Hoạt động

Đúng In ra màn hình giá trị của a
In ra màn hình giá trị của b
Sai

À! Nếu
Ừm,
để tớngàyNày, ngày mai
cậu có đi học
mai
mưa
thì
nghĩ đã.
nhóm không?
tớ nghỉ, nếu
không
mưa
Nếu ngày
thì mai
tớ đến
mưanhà
cậuthì
học
tớ nhé.
nghỉ.

3. Cấu trúc rẽ nhánh
Nếu … thì

Nếu …thì…
Ngược lại … thì
…

Các mệnh đề có dạng trên gọi là:

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH.

Ví dụ 2: Một hiệu sách thực hiện đợt khuyến mãi lớn với
nội dung như sau: nếu mua sách với tổng số tiền ít nhất là
100.000 đồng, khách hàng sẽ được giảm 30% tổng số tiền
phải thanh toán.

Mô tả thuật toán:
Bước 1: Tính tổng số tiền T khách hàng đã mua sách.
Bước 2: Nếu T ≥ 100000, số tiền phải thanh toán là
70% x T.
Bước 3: in hóa đơn

Nếu T ≥ 100000, số tiền phải thanh toán là 70% x T

Cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu

Nếu <điều kiện> thì ;
Sơ đồ khối cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu:

Điều kiện?
Đ

Câu lệnh 1
Câu lệnh

S

Nếu T ≥ 100000, số tiền phải thanh toán là 70% x T
Sơ đồ khối cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu:

kiện?
TĐiều
>= 100000
Đ

Câu lệnh 1
70%*T
InCâu
hóalệnh
đơn

S

Ví dụ 3: Nếu mua sách với tổng số tiền từ 100.000
đồng trở lên, khách hàng sẽ được giảm 30% tổng
số tiền phải thanh toán. Ngược lại, những khách
hàng mua với tổng số tiền không đến 100.000 đồng
sẽ chỉ giảm 10%.
Mô tả thuật toán:
Bước 1: Tính tổng số tiền T khách hàng đã mua sách.
Bước 2: Nếu T ≥ 100000, số tiền phải thanh toán là
70% x T;
Ngược lại, số tiền phải thanh toán là 90% x T.
Bước 3: in hóa đơn

Cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ

Nếu <điều kiện> thì ngược lại ;

 Sơ đồ khối cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ:

Điều kiện?
Đúng
Câu lệnh 1
Câu lệnh

Sai
Câu lệnh 2

Nếu T ≥ 100000, số tiền phải thanh toán là 70% x T;
Ngược lại, số tiền phải thanh toán là 90% x T.

Điều kiện?
T>=100000
Đúng
70%
* T1
Câu
lệnh
InCâu
hóalệnh
đơn

Sai
Câu
lệnh
30%
* T2

Cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu
Nếu <điều kiện> thì ;
Cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ
Nếu <điều kiện> thì
ngược lại ;
 Lưu ý: Cấu trúc rẽ nhánh cho phép thay đổi
thứ tự thực hiện tuần tự các bước trong thuật
toán, giúp cho việc lập trình được linh hoạt
hơn.

Trong ngôn ngữ lập trình, các cấu
trúc rẽ nhánh được thể hiện bằng
câu lệnh điều kiện

4. Câu lệnh điều kiện
 Câu lệnh điều kiện dạng thiếu trong python là:

If <điều kiện> :

Điều kiện: là biểu thức logic chứa phép so sánh
Câu lệnh: là câu lệnh đơn, hoặc câu lệnh ghép.

4. Câu lệnh điều kiện
 Câu lệnh điều kiện dạng thiếu trong python là:

If <điều kiện> :

 Ý nghĩa của câu lệnh điều kiện dạng thiếu:
Khi gặp câu lệnh điều kiện này, chương trình sẽ kiểm tra
điều kiện. Nếu điều kiện được thỏa mãn, chương trình sẽ
thực hiện câu lệnh sau (:) Ngược lại, câu lệnh đó bị bỏ qua

VD5: Viết chương trình yêu cầu người dùng nhập
một số không lớn hơn 5 từ bàn phím, chương trình
sẽ kiểm tra tính hợp lệ, nếu khồn hợp lệ sẽ thông báo
lỗi.
Mô tả thuật toán
Bước 1: Nhập số a;
Bước 2: nếu a > 5 thì thông báo lỗi ;
Câu lệnh:
a = eval(input('nhap so a:'))
If a > 5:
print('So da nhap khong hop le!')

VD5: Viết chương trình yêu cầu người dùng nhập
một số không lớn hơn 5 từ bàn phím, chương trình
sẽ kiểm tra tính hợp lệ, nếu khồn hợp lệ sẽ thông báo
lỗi.
Chương trình:

Ví dụ: Nhập 2 số a và b, in ra màn hình số
có giá trị lớn hơn.
Mô tả thuật toán:
Bước 1: Nhập số a và b ;
Bước 2: Nếu a > b thì in ra màn hình giá trị của a.
Bước 3: Nếu b > a thì in ra màn hình giá trị của b.
Bước 4: Kết thúc.

Chương trình:

 Câu lệnh điều kiện dạng đủ trong python là:

If <điều kiện> :

else:
< Câu lệnh 2>
 Ý nghĩa các câu lệnh của cấu trúc dạng đủ:
Khi gặp câu lệnh điều kiện này, chương trình sẽ
kiểm tra điều kiện. Nếu điều kiện được thỏa mãn,
chương trình sẽ thực hiện câu lệnh 1.
Trong trường hợp ngược lại, sẽ thực hiện câu lệnh 2

Ví dụ: Nhập 2 số a và b, in ra màn hình số
có giá trị lớn hơn.
Mô tả thuật toán:
Bước 1: Nhập số a và b ;
Bước 2: Nếu a > b thì in ra màn hình giá trị của a
Ngược lại in ra màn hình giá trị của b.
Bước 4: Kết thúc.

Chương trình:

Ở đây sau câu lệnh if a>b có 2 lệnh: Lệnh

ghép

Ví dụ 6: Viết chương trình tính kết quả của a chia cho b, với
a và b là hai số bất kì. Phép tính chỉ thực hiện được khi b ≠
0. Chương trình sẽ kiểm tra giá trị của b. Nếu b ≠ 0 thì thực
hiện phép chia; nếu b = 0 sẽ thông báo lỗi.
Thuật toán

Nếu b ≠ 0 thì tính kết quả x = a/b
ngược lại thì thông báo lỗi

Câu lệnh:
If b != 0:
x:=a/b
else: print('mau so bang 0, khong chia duoc');

Em hãy viết chương trình của bài toán trên

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4, 5, 6,7
trang 40, 41 sách giáo khoa .