Tập làm văn:
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
GV: Lưu Thị Mỹ Lực
KHỞI ĐỘNG
RUNG CHUÔNG VÀNG
Khi làm bài văn miêu tả, người viết có thể sử dụng những giác quan nào?
A.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác
B.Thị giác, vị giác, khứu giác, xúc giác
C.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác, vị giác
C.Thị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác, vị giác
HẾT
GIỜ
Em hãy điền từ còn thiếu vào chỗ chấm.
Vẽ lại bằng lời nói, những đặc điểm nổi bật của cảnh, của người, của vật để giúp người nghe, người đọc hình dung được các đối tượng ấy gọi là………………….
HẾT
GIỜ
Đáp án
Miêu tả
Cấu tạo của bài văn kể chuyện gồm có ba phần: Mở đầu - diễn biến - kết thúc, theo em đúng hay sai?
HẾT
GIỜ
Đúng
Sai
KHÁM PHÁ
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
I.Nhận xét
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:
Thứ sáu ngày 10 tháng 12 năm 2021
Tập làm văn
Cái cối tân
Cái cối tân
Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào, tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken vào nhau. Vậy nên, người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào xà nhà. Đẩy đi kéo lại cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quang cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào như mưa. U vốc ra một nắm, tải ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lỏi vài hạt thóc. U gật đầu nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất đấy!” Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù vui cả xóm...
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh đi…”
Theo Duy Khán
Ngày xưa, cách đây hơn bốn chục năm, ở nông thôn chưa có điện, chưa có máy xay xát như hiện nay nên người ta dùng cối xay tre để xay lúa. Hiện nay, một số gia đình nông thôn ở miền Bắc và miền Trung vẫn còn chiếc cối xay bằng tre giống như thế này.
I.Nhận xét
Bài văn tả cái gì?
1.Đọc bài văn và trả lời câu hỏi:
B�i van t? c�i c?i xay g?o b?ng tre.
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Tập làm văn
I/ Nhận xét
Bài văn được chia làm mấy đoạn?
Bài văn được chia làm 4 đoạn.
Đoạn 1: Cái cối xinh xinh . . . gian nhà trống.
Đoạn 2: U gọi nó là cái cối tân . . . cối kêu ù ù.
Đoạn 3: Chọn được ngày lành . . . vui cả xóm.
Đoạn 4: Cái cối xay . . .theo dõi từng bước anh đi.
 Giới thiệu về cái cối xay.
 Tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà.
Mở bài:(Đoạn 1) Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.
Kết bài: ( Đoạn 4) Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi - cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn chén, cái giường nứa,...-tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói: “ Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh đi...”
b) Tìm các phần mở bài, kết bài. Mỗi phần ấy nói lên đều gì ?
Thứ sáu ngày 10 tháng 12 năm 2021
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
c) Các phần mở bài, kết bài đó giống với những cách mở
bài, kết bài nào đã học ?
Giống kiểu mở bài trực tiếp và kết bài mở rộng
trong văn kể chuyện.
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Phần mở bài dùng giới thiệu đồ vật được miêu tả. Phần kết bài thường nói đến tình cảm, sự gắn bó thân thiết của người với đồ vật đó hay ích lợi của đồ vật ấy.
Thế nào là mở bài trực tiếp?
Mở bài trực tiếp là giới thiệu ngay đồ vật sẽ tả là cái cối tân.
Thế nào là kết bài mở rộng?
Kết bài mở rộng là bình luận thêm về đồ vật.
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Phần thân bài tả hình dáng cái cối theo trình tự từ bộ phận
lớn đến bộ phận nhỏ, từ ngoài vào trong, từ phần chính đến
phần phụ, cái vành, hai cái tai, hàng răng côi, cần cối, đầu
cần, cái chốt, dây thừng buộc cần và tả công dụng của cái
cối: dùng đẻ xay lúa, tiếng cối làm vui cả xóm.
Đoạn 1.
dây thừng
cần cối
đầu cần
cái chốt
Tả hình dáng cái cối.
cái vành
cái áo
hai cái tai
lỗ tai
hàm răng cối
dăm cối
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
d. Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Đoạn 2.
Tả công dụng của cái cối.
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Tả hình dáng cái cối.
Tả công dụng của cái cối.
Đoạn 2:
Đoạn 3:
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Thân bài
Hình dáng
Công dụng
Cái vành
Cái áo
Lỗ tai
Hai cái tai
Tiếng cối làm vui cả xóm
Hàm răng cối
Cái cần
Xay lúa
Cái chốt
Đầu cần
Dăm cối
Dây thừng buộc cối
1. cái vành
2. cái áo
3. cái tai
4. lỗ tai
8. cái chốt
5. hàm răng
6. cần cối
7. đầu cần
9. dây thừng
Những hình ảnh so sánh
- Chật như nêm cối.
- Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh.
Những hình ảnh nhân hóa
- Tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng.
Tất cả chúng nó đều cất tiếng nói.
Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào ?
Trong khi miêu tả cái cối, tác giả đã dùng những hình ảnh so sánh nhân hóa thật xinh động: chật như nêm cối, cái chốt bằng tre mà rắn như đanh, cái tai tỉnh táo để nghe ngóng, cái cối xay, cái võng đay, cái chiếu manh, cá mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, giường nứa, … tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói … Tác giả đã quan sát cái cối xay gạo bằng tre rất tỷ mỷ, tinh tế bằng nhiều giác quan. Nhờ sự quan sát tỉ mỉ, tinh tế ấy với cách sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ so sánh và nhân hóa trong bài làm cho bài văn miêu tả cái cối xay gạo chân thực mà sinh động.
Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken vào nhau. Vậy nên người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào xà nhà. Đẩy đi kéo lại, cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quanh cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào như mưa. U vốc ra một nắm, tãi ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lõi một vài hạt thóc. U gật đầu nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất đấy !” Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù vui cả xóm.
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh đi…”
Mở bài
Kết bài
1. Bài văn: Cái cối tân

Thân
bài
Thân
bài
Tả bao quát đồ vật và tả
các đặc điểm của cái cối.
Tả công dụng của cái cối.
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Mở bài( Đoạn 1) - Giới thiệu ngay đồ vật được miêu tả là cái cối. (Mở bài trực tiếp)
Kết bài( Đoạn 4) - Nêu phần kết bài có bình luận thêm về tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà. (Kết bài mở rộng)
Thân bài( Đoạn 2) - Tả đặc điểm hình dáng cái cối.
( Đoạn 3) - Tả công dụng của cái cối.
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
I.Nhận xét
Bài: Cái cối tân
2. Theo em, khi tả một đồ vật, ta cần tả những gì ?
Khi miêu tả
Tả bao quát toàn bộ đồ vật.
Tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.
Thể hiện tình cảm với đồ vật.
Thứ sáu ngày 10 tháng 12 năm 2021
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Muốn tả đồ vật tinh tế, tỉ mỉ phải tả bao quát toàn bộ đồ vật, rồi tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật, không nên tả hết mọi chi tiết, mọi bộ phận vì như vậy sẽ lan man, dài dòng.
So sánh
Nhân hóa
Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện pháp nào ?
Chật như nêm cối.

- Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh.
- Tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng.
Tất cả chúng nó đều cất tiếng nói.
Mắt
Tai
Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những giác quan nào ?
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Bài
văn
miêu
tả
đồ vật
Mở bài
Thân bài
Kết bài
Trực tiếp hoặc gián tiếp
Tả bao quát đồ vật
Tả các đặc điểm nổi
bật và công dụng của
đồ vật.
Mở rộng hoặc
Không mở rộng
II. Ghi nhớ:
II. Ghi nhớ:
1. Bài văn miêu tả đồ vật có ba phần là mở bài, thân bài và kết bài.
2. Có thể mở bài theo kiểu trực tiếp hay gián tiếp và kết bài theo kiểu mở rộng hoặc không mở rộng.
3.Trong phần thân bài, trước hết, nên tả bao quát toàn bộ đồ vật rồi tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.
LUYỆN TẬP
III -Luyện tập
Ở phần thân bài tả cái trống trường, một bạn học sinh đã viết:
Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng chễm chệ trên một cái giá gỗ kê ở trước phòng bảo vệ. Mình anh ta được ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu. Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong, nom rất hùng dũng. Hai đầu trống bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ, căng rất phẳng.
Sáng sáng đi học tới gần trường, tôi nghe thấy tiếng ồm ồm giục giã “Tùng! Tùng! Tùng!” là chúng tôi rảo bước cho kịp giờ vào học.Vào những lúc tập thể dục, anh trống lại “cầm càng” cho chúng tôi theo nhịp “Cắc, tùng! Cắc, tùng!”đều đặn. Khi anh ta “xả hơi” một hồi dài là lúc chúng tôi cũng được “xả hơi” sau một buổi học.
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Tập làm văn
a. Tìm câu văn tả bao quát cái trống.
b. Nêu tên những bộ phận của cái trống được miêu tả.
c. Tìm những từ ngữ tả hình dáng, âm thanh của cái trống.
d. Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành bài văn hoàn chỉnh
Hình dáng:
Tròn như cái chum.
Mình anh ta được ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu.
Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong, nom rất hùng dũng.
Hai đầu bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ, căng rất phẳng.
Âm thanh:
- Tiếng trống ồm ồm giục giã “Tùng ! Tùng ! Tùng !”.
Trống “cầm càng” theo nhịp “Cắc, tùng ! Cắc, tùng !” đều đặn. Giục trẻ rảo bước tới trường.
- Trống “xả hơi” một hồi dài.
Mình trống
Ngang lưng trống
Hai đầu trống
b) Tên những
bộ phận của
cái trống được miêu tả.
a) Câu văn tả bao quát cái trống.
Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng chễm chệ trên một cái giá gỗ kê trước phòng bảo vệ.
c) Những từ ngữ tả hình dáng và âm thanh của trống.
Mình trống
Ngang lưng trống
Đầu trống
Mở bài trực tiếp
d) Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành bài văn hoàn
chỉnh.
Cái trống có mặt ở ngôi trường em không biết đã bao năm rồi. Thầy bảo: “ít nhất cũng trên chục năm rồi”. Thế mà trống vẫn còn tốt, vẫn còn sang sảng gọi chúng em nhanh chân vào lớp mỗi ngày.
Mở bài gián tiếp
Kỉ niệm của những ngày đầu đi học là kỉ niệm mà mỗi người không bao giờ quên. Kỉ niệm ấy luôn gắn với những đồ vật và con người. Nhớ những ngày đầu đi học, tôi luôn nhớ tới chếc trống trường tôi, nhớ những âm thanh rộn rã, náo nức của nó.
Những ngày đầu cắp sách đến trường, có một đồ vật gây cho tôi ấn tượng nhất, đó là chiếc trống trường.
Kết bài mở rộng:
Tạm biệt anh trống. Ngày mai anh nhớ "tùng, tùng, tùng, ..." gọi chúng tôi đến trường nhé!
Kết bài không mở rộng:
Trống trường đã trở thành người bạn đồng hành với chúng em. Mai đây, khi lớn lên, dù có đi đến bất cứ nơi nào của Tổ quốc song tiếng trống trường mãi mãi vẫn bập bùng bao kỉ niệm.
Rồi mai đây, chúng tôi sẽ phải rời xa mái trường tiểu học Kim Hoa B thân thương nhưng âm thanh thôi thúc, rộn ràng của tiếng trống trường thưở ấu thơ vẫn vang vọng mãi trong tâm trí tôi.
Ví dụ: Mở bài
Anh chàng trống là người bạn thân thiết nhất với tôi trong những năm cắp sách đến trường.
Hoặc
Ở trường, cái gì đối với tôi cũng gắn bó thân thương nhưng có lẽ anh chàng trống là người bạn mà tôi yêu quý nhất.

Ví dụ: Kết bài:
Tạm biệt anh trống, đám học trò chúng tôi ra về.
Hoặc:
Kì nghỉ hè đã đến rồi, phải chia tay với anh trống tôi buồn lắm. Tôi mong mỏi ngày tựu trường đến nhanh để gặp lại anh trống, người bạn thân yêu của tôi.
CẤU TẠO BÀI VĂN MIÊU TẢ ĐỒ VẬT
THÂN BÀI
KẾT BÀI
Giới thiệu đồ vật sẽ tả
MB theo kiểu trực tiếp
MB theo kiểu gián tiếp
Tả những bộ phận
có đặc điểm nổi bật
Tả bao quát
KB theo kiểu mở rộng
Nêu cảm nghĩ hoặc tình cảm
KB theo kiểu không mở rộng
MỞ BÀI
Củng cố

Tiết học kết thúc
Chúc các em chăm ngoan học giỏi.