BÀI 10
QUYỀN TỰ DO KINH
DOANH VÀ NGHĨA VỤ
NỘP THUẾ

? Em hãy cho biết các hình ảnh trên đề cập đến những hoạt động
kinh tế nào? Khi tham gia vào các hoạt động kinh tế đó, mọi người
có quyền và nghĩa vụ gì?

TH

Hành vi

Nhận xét hành vi

1

 

 

2

 

 

TH

Hành vi

1 Anh T đã mở rộng kinh  
doanh và bán thêm rượu, bia,
thuốc lá mà không đăng ký
bổ sung các mặt hàng này
vào giấy phép kinh doanh

Tích 

Nhận xét hành vi

 Tích

Anh T đã vi phạm quy định về  
quyền tự do kinh doanh vì không
tuân thủ giấy phép kinh doanh đã
đăng ký. Theo Luật Đầu tư năm
2020, cần phải đăng ký bổ sung
hoặc xin phép khi mở rộng kinh
doanh thêm các mặt hàng khác
không có trong giấy phép ban đầu

TH

Hành vi

Tích
Nhận xét hành vi
 Tích
 
Bà D đã vi phạm quy định về kinh  
2 Bà D bán thêm các  
doanh thuốc chữa bệnh theo Luật
loại thuốc không rõ
Đầu
tư
năm
2020,
kinh
doanh
các
nguồn gốc, xuất xứ
sản phẩm không rõ nguồn gốc,
bên cạnh các loại
xuất xứ, có nguy cơ gây hại cho
thuốc chữa bệnh
sức khỏe của người tiêu dùng. Vi
được nhập từ các
phạm này là nghiêm trọng vì liên
quan trực tiếp đến sức khỏe và
công ty có uy tín.
tính mạng của người sử dụng
thuốc.

Điều 33 Hiến pháp năm 2013 quy định:
“Mọi người có quyền tự do kinh doanh
trong những ngành nghề mà pháp luật
không cấm”. Tài sản hợp pháp của cá nhân,
tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được
pháp luật bảo hộ

Luật doanh nghiệp 2020 (Quyền của doanh nghiệp)
1. Tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm.
2. Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ
động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; chủ động
điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh.
3. Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng
vốn.
4. Tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng.
5. Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu.
6. Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật
về lao động.

Luật doanh nghiệp 2020 (Quyền của doanh nghiệp)
7. Chủ động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả
kinh doanh và khả năng cạnh tranh; được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
8. Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp.
9. Từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn
lực không theo quy định của pháp luật.
10. Khiếu nại, tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.
11. Quyền khác theo quy định của pháp luật.

1. Quy định cơ bản của pháp luật về quyền tự do kinh doanh.
Pháp luật nước ta quy định quyền tự do kinh doanh của mọi người bao
gồm:
- Tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.
Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện thì việc kinh doanh
được thực hiện sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của ngành, nghề
đó.
- Lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh, có quyền quyết định quy mô
kinh doanh phù hợp với điều kiện và khả năng của mình.
- Tự chủ kinh doanh, được tự mình lựa chọn và quyết định hình thức,
cách thức huy động vốn; tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và kí
kết hợp đồng trong kinh doanh.
Nghãi vụ của người kinh doanh đưuọc thực hiện theo quy định của
Pháp luật và sự quản lí của nhà nước.

? Thuế là gì? Vai trò của thuế?
- Thuế là một phần trong thu nhập mà công dân và
tổ chức kinh tế có nghĩa vụ nộp vào ngân sách nhà
nước để chi têu cho những công việc chung. (như
an ninh, quốc phòng, nhà lương cho công chức
nhà nước, xây dựng trường học, bệnh viện, làm
đường…)
- Thuế có tác dụng ổn định thị trường, điều chỉnh
cơ cấu kinh tế, góp phần đảm bảo phát triển kinh
tế theo định hướng của nhà nước.

Nhóm 1,2: Nghiên cứu tình huống 1
Nhóm 3,4: Nghiên cứu tình huống 2

? Em hãy nêu hành vi của mỗi
chủ thể trong tình huống
1(nhóm 1,2) , tình huống 2
(nhóm 3,4)? Nhận xét hành vi
của mỗi chủ thể và cho biết
hành vi đó vi phạm quy định
nào trong pháp luật về nghĩa vụ
nộp thuế? Vì sao?

TH

Hành vi

Nhận xét

Lí do

1

Chị N có thu nhập rất cao từ nhiều
nguồn khác nhau nhưng không
thực hiện việc kê khai và quyết
toán thuế thu nhập cá nhân trong
nhiều năm liền.

Hành vi này của chị N vi Chị N không thực hiện kê khai và quyết
phạm Điều 47 của Hiến toán thuế thu nhập cá nhân, vi phạm các
pháp năm 2013 và Điều quy định về nghĩa vụ nộp thuế và có thể
17 của Luật Quản lý thuế bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách
năm 2019.
nhiệm hình sự nếu mức độ vi phạm
 
nghiêm trọng.
 

2

Ông H và ông M, giám đốc công ty
A và công ty B, đã thỏa thuận trốn
thuế bằng cách ghi giá trị trên hóa
đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh
toán thực tế của hàng hóa.

Hành vi này của ông H và Việc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá
ông M vi phạm Điều 17 trị thực tế nhằm mục đích trốn thuế là
của Luật Quản lý thuế hành vi gian lận thuế, vi phạm nghiêm
năm 2019.
trọng các quy định của pháp luật về nghĩa
 
vụ nộp thuế. Hành vi này có thể bị xử lý
hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự
và bồi thường thiệt hại.
 

2. Quy định cơ bản của pháp luật về nghĩa vụ nộp thuế
Pháp luật Việt Nam quy định:
- Nộp thuế là nghĩa vụ của mọi người
- Mọi người cần thực hiện việc đăng kí thuế, sử dụng mã số
thuế theo quy định của pháp luật; khai thuế chính xác, trung
thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn; chịu trách
nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ
của hồ sơ thuế.

Bài tập 1/sgk-62
A. Không đồng tình. Mặc dù mọi người có quyền kinh doanh, nhưng không phải tất cả các mặt
hàng đều được phép kinh doanh tự do. Một số mặt hàng có thể bị cấm hoặc yêu cầu giấy phép,
ví dụ như vũ khí, ma túy, và hàng hóa gây nguy hiểm cho sức khỏe và môi trường.
B. Không đồng tình. Mọi người có quyền lựa chọn hình thức kinh doanh, nhưng cũng cần có
khả năng thay đổi hình thức kinh doanh nếu cần thiết để phù hợp với điều kiện thực tế hoặc
yêu cầu của pháp luật.

C. Đồng tình. Đúng, khi kinh doanh ngành nghề có điều kiện, cần phải tuân thủ các quy định
của pháp luật để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp và an toàn.

D. Không đồng tình. Trốn thuế không chỉ bị xử lý bằng việc nộp đủ số tiền thiếu, mà còn có
thể bị phạt tiền, phạt hành chính, hoặc các hình thức xử lý khác tùy theo mức độ vi phạm và
quy định của pháp luật.

E. Đồng tình. Theo quy định của pháp luật, mọi người có thu nhập đều phải nộp thuế thu
nhập cá nhân, nhưng mức thuế và mức thu nhập chịu thuế có thể khác nhau tùy vào quy định
của từng quốc gia.

G. Không đồng tình. Kinh doanh trực tuyến vẫn cần phải đăng ký kinh doanh theo quy định
của pháp luật. Việc đăng ký giúp hợp pháp hóa hoạt động kinh doanh và đảm bảo các nghĩa
vụ thuế và pháp lý khác.

Bài tập 2,3/sgk-62,63

Các nhóm trong tổ 1 thực hiện Bài tập 2, tình huống a.
Các nhóm trong tổ 2 thực hiện Bài tập 2, tình huống b.
Các nhóm trong tổ 3 thực hiện Bài tập 2, tình huống c.
Các nhóm trong tổ 4 thực hiện Bài tập 3.
Thời gian thảo luận và viết ra bảng phụ là 5 phút.

Bài tập 4/sgk-63

Xây dựng kịch bản, giải quyết tình huống theo bài
tập số 4, có thể phát triển nội dung của tình huống
nhưng phải đảm bảo yêu cầu của bài.
Chia lớp thành 3 nhóm để hoàn thành sản phẩm
Thời gian trình bày sản phẩm không quá 4 phút.

Tiêu chí

1
Nội dung giải Hoàn toàn lạc đề
quyết
tình
huống
Hình
thức - Dài dòng
giải
quyết - cách nói không phù
tình huống hợp, khó hiểu, không thu
hút.
- Sự kết hợp giữa các
thành viên trong quá
trình sắm vai không phù
hợp.
Quản lí thời Thời gian trình bày kéo
gian
dài so với thời gian quy
định (vượt quá 3 phút trở
lên)

Các mức độ

Đánh giá
2
3
4
 
Nội dung có một vài Nội dung giải quyết phù Nội dung giải quyết phù  
chỗ chưa phù hợp với hợp với chủ đề nhưng hợp với chủ đề, có sự vận
tình huống, thiếu nhiều chưa có sự vận dung linh dung linh hoạt, sáng tạo
thông tin
hoạt, sáng tạo
- Trình bày nhiều chỗ Trình bày rõ ràng, ngắn - cách giải quyết tình  
chưa rõ ràng, ngắn gọn, gọn xong cách diễn chưa huống rõ ràng, sử dụng
dễ hiểu.
truyền cảm, hấp dẫn.
câu từ phù hợp, dễ hiểu
- cách thể hiện chưa hấp - Đã biết kết hợp giữa các đối với người nghe.
dẫn.
thành viên trong quá trình - cách diễn truyền cảm,
- Sự kết hợp giữa các sắm vai nhưng chưa nhịp hấp dẫn.
thành viên trong quá nhàng.
- Có sự kết hợp nhuần
trình sắm vai khá rời
nhuyễn gữa các thành
rạc.
viên.
Thời gian trình bày khá Thời gian trình bày vượt Trình bày đảm bảo thời  
chậm so với thời gian quá không đáng kể
gian quy định
quy định (vượt quá (30s đến 1p)
khoảng 2 phút)

Nhóm được đánh giá là đạt khi đạt 2/4 tiêu chí đạt mức độ 3,4
Nhóm được đánh giá chưa đạt khi 2/4 tiêu chí đạt mức 1,2