Bài 14:
CÔNG CUỘCXÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
THỜI LÝ (1009 -1225)

1. SỰ THÀNH LẬP NHÀ LÝ
2. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ

Bài 10:

3. TÌNH HÌNH KINH TẾ, XÃ HỘI

4. TÌNH HÌNH XÃ HỘI
5. NHỮNG THÀNH TỰU
VỀGIÁO DỤC VÀ VĂN HÓA

BÀI 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ

1. Sự thành lập nhà Lý:

Nhà Lý ra đời
trong bối cảnh
như thế nào ?

Vua Lê Long Đĩnh và quần thần

Vua Lý Công Uẩn
(Lý Thái Tổ)

Lý Công Uẩn sinh 12-2 năm Giáp
Tuất (974), người châu Cổ Pháp
(Từ Sơn - Bắc Ninh). Thuở nhỏ làm
con nuôi nhà sư Lý Khánh Văn,
theo học ở chùa Lục Tổ của sư Vạn
Hạnh. Sau đó làm quan cho nhà Lê,
giữ đến chức Điện tiền chỉ huy sứ,
chỉ huy cấm quân ở kinh đô Hoa
Lư. Ông là người có học, có đức và
có uy tín nên được triều thần nhà
Lê quý trọng.

Dịch là : “Thành Đại La ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng
cuộn hổ ngồi, chính giữa Nam Bắc Đông Tây, tiện thế núi sau
sông trước.Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao
mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật
hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp đất Việt đó là nơi thắng
địa, thực là chỗ hội tụ quan yếu của bốn phương. Đúng là nơi
thượng đô kinh sư mãi muôn đời.

Chiếu dời đô – Đại Việt sử kí toàn thư

Hoa Lư

Thăng Long

Vùng đất hẹp,
nhiều đồi núi.
Chỉ thích hợp phòng thủ,
bảo vệ đất nước.

→ Vùng đất Thăng
Long có địa thế thuận
lợi hơn vùng đất Hoa
Lư.

Vùng đất rộng,
vừa có núi có sông.
Thích hợp cả phòng thủ,
phát triển đất nước.

Việc dời đô là hết sức
đúng đắn, đã mở ra giai
đoạn mới cho sự phát
triển của đất nước.

Hoa Lư ngày nay

Thăng Long – Hà Nội ngày nay

Bản đồ Kinh thành Thăng Long

Bản đồ Kinh thành Thăng Long

Sách Đại Việt sử ký toàn
thư viết: “Mùa thu, tháng
7, vua dời kinh đô từ
thành Hoa Lư sang kinh
đô lớn là Đại La của Kinh
phủ. Thuyền tạm đỗ ở
dưới thành, có rồng vàng
hiện ra ở bến ngự, vì thế
đổi gọi là thành Thăng
Long”. 

HÌNH ẢNH
VỀ ĐẠI LỄ
NGHÌN NĂM
VĂN HIẾN

Chiếu dời đô được đặt
ở vườn hoa Lí Thái TổBa Đình- Hà Nội

1010-2010

Mỗi chữ cao 2cm 214 chữ đều được mạ vàng

Hoàng Thành Thăng Long
được Unesco công nhận là
di sản văn thế giới nhân
dịp khai mạc Đại lễ nghìn
năm Thăng Long.

Bài 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ

1. Sự thành lập nhà Lý
- Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh mất, Lý Công Uẩn được suy tôn
làm vua. Nhà Lý thành lập.
- Năm 1010 dời đô từ Hoa Lư về Đại La, sau đổi thành Thăng
Long.

Bài 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ

2. Tình hình chính trị

Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt, xây dựng và củng cố
chính quyền từ Trung ương đến địa phương.
Bộ máy
*Trung ương:
VUA
chính
QUAN ĐẠI THẦN

CÁC QUAN VÕ

CÁC QUAN VĂN

* Địa Phương:

quyền
thời Lý.

24 LỘ, PHỦ
HUYỆN
HƯƠNG XÃ

Đó là chính quyền quân chủ
nhưng khoảng cách giữa chính
quyền với dân, giữa vua với dân
chưa phải là xa lắm. Nhà Lý
luôn coi dân là gốc rễ sâu bền.

Luật pháp:
•Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư.
•Bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.
•Nhằm bảo vệ Vua và cung điện, bảo vệ sản xuất
nông nghiệp.

MỘT SỐ ĐIỀU QUY ĐỊNH TRONG BỘ LUẬT HÌNH THƯ

• “Lính bảo vệ và sau này cả hoạn quan không được
tự tiện vào cung cấm. Nếu ai vào sẽ bị tội chết.
Người canh giữ không cẩn thận để người khác vào
sẽ bị tội chết. Cấm dân không được bán con trai,
quan lại không được giấu con trai. Những người
cầm ruộng đất sau 20 năm được chuộc lại. Trả lại
ruộng cho những người đã bỏ không cày cấy,
những người trộm trâu bò xử nặng, những người
biết mà không báo cũng bị xử nặng…”

•Quân đội:
•Gồm cấm quân và quân địa phương.
•Thực hiện chính sách “ Ngụ binh ư
nông”.

Chính sách “Ngụ binh ư nông”

Cấm quân

- Tuyển chọn thanh niên trai
tráng trong cả nước
- Bảo vệ vua và kinh thành.

Quân địa phương

- Tuyển thanh niên trai tráng ở làng
xã đến 18 tuổi.
- Canh phòng ở các phủ.
- Thực hiện chế độ “Ngụ binh ư nông”.

Tượng binh

BỘ BINH

THỦY BINH

Kî binh

VŨ KHÍ

Cung
Nỏ

Máy bắn đá

Noi gương các thế hệ cha anh đi trước thanh niên sẵn
sàng tham gia nghĩa vụ quân sự

* Chính sách đối nội, đối ngoại:
- Củng cố khối đại đoàn kết dân
tộc.
- Đặt quan hệ ngoại giao bình
thường với Tống, Chămpa.
- Kiên quyết bảo vệ lãnh thổ

=>Nhà Lý đề ra những chủ
trương đó vì nhà Lý kiên quyết
tăng cường khối đoàn kết dân
tộc và bảo vệ độc lập chủ quyền
của đất nước.

Tượng vua Lí Công
Uẩn (Lý Thái Tổ) tại
Hồ Hoàn Kiếm, Hà
Nội (dựng năm
2004). 

 Lý Thái Tổ và các vị vua nhà Lý được thờ ở đền Đô, phường Đình
Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh - quê hương của nhà Lý

Bài 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ

2. Tình hình chính trị
- Năm 1054, đổi tên nước là Đại Việt.
- Vua đứng đầu nhà nước. Cả nước chia thành 24 lộ, phủ; dưới là
huyện, hương, xã.
- Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư.
- Quân đội gồm 2 bộ phận: cấm quân và quân địa phương; thi hành
chính sách “ngụ binh ư nông”.
- Thi hành chính sách đoàn kết dân tộc.
- Đối ngoại: giữ hòa hiếu nhưng kiên quyết chống lại âm mưu xâm
lược.

Bài 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI LÍ (1009-1225)

3. Tình hình kinh tế
 * Nông nghiệp:
+ Nông nghiệp được chú trọng và phát triển.
+ Cày ruộng tịch điền
+ “Ngụ binh ư nông”
+ Bảo vệ trâu, bò, khai hoang, đào kênh, đắp đê..
 Kết quả: Nhiều năm mùa màng bội thu

3. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
 * Thủ công nghiệp:
- Khá phát triển với 2 bộ phận:
+ Thủ công nghiệp Nhà nước (Đúc tiền, chế tạo vũ khí, làm phẩm
phục triều đình)
+ Thủ công nghiệp nhân dân (Đúc đồng, làm giấy, dệt vải, làm
gốm...)

Bài 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI LÍ (1009-1225)

3. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
* Thủ công nghiệp:
 * Thương nghiệp:
- Nhiều chợ được hình thành ở các địa phương
- Buôn bán với nước ngoài (Nhà Tống) khá phát triển, cảng Vân Đồn trở
thành cảng biển buôn bán sầm uất.

 4. Tình hình xã hội
- Xã hội phân hóa rõ rệt hơn, cụ thể như sau:
+ Bộ phận thống trị:

Quý tộc (Vua, Quan Lại)
Địa chủ
Nông dân
Thợ thủ công

+ Bộ phận bị thống trị:

Thương nhân
Nô tì

5. Thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục
 a. Tôn giáo

- Phật giáo trở thành Quốc giáo của nước ta.
- Nho giáo bắt đầu có vai trò quan trọng trong xã hội, Đạo giáo
khá thịnh hành.

5. Thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục

 b. Văn học, nghệ thuật

- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển.

Một số tác phẩm văn học chữ Hán thời Lý

5. Thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục

b. Văn học, nghệ thuật

- Văn học chữ Hán bước đầu
phát triển.
- Các loại hình văn hóa dân
gian rất được ưa chuộng (hát
chèo, rối nước, đấu vật, đua
thuyền…

Múa rối nước
NghệĐua
thuật
Đấu
vật
hát Chèo
thuyền

5. Thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục

b. Văn học, nghệ thuật

- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
- Các loại hình văn hóa dân gian rất được ưa chuộng (hát chèo,
rối nước, đấu vật, đua thuyền…
- Thời kỳ này có các công trình kiến trúc, điêu khắc lớn và
độc đáo.

Kiến trúc phát triển
mạnh dưới thời nhà Lý
và chịu ảnh hưởng của
Phật Giáo rất sâu đậm.
cung điện, lâu đài, thành
quách và chùa tháp được
xây dựng với quy mô lớn.

5. Thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục

 c. Giáo dục

- Nhà Lý đã chú ý đến công tác
giáo dục, để tuyển chọn quan lại.
- Năm 1070 cho dựng Văn miếu.

 c. Giáo dục

- Nhà Lý đã chú ý đến công tác giáo
dục, để tuyển chọn quan lại
- Năm 1070 cho dựng Văn miếu
- Năm 1075 Mở khoa thi đầu tiên.
- Năm 1076 thành lập Quốc Tử Giám, trường đại học đầu
tiên của nước ta.

Quốc Tử Giám – trường Đại học đầu tiên của nước ta
Năm 1076, vua Lý Nhân Tông
cho xây nhà Quốc Tử Giám –
trường học cao cấp đầu tiên của
nước ta, nằm sau Văn Miếu. Khi
mới xây dựng, trường chỉ dành
riêng cho các hoàng tử con vua,
hoàng thân, con các đại thần,
quý tộc (nên gọi tên là Quốc Tử).
Mười năm sau (1806) mở khoa
thi thứ hai chọn người đỗ cao
vào Hàn Lâm viện. Mạc Hiển
Tích đã vinh dự được bổ nhiệm
làm Hàn Lâm học sĩ đầu tiên.

CỦNG CỐ VÀ
LUYỆN TẬP.

CÂU 1: Vì sao Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long?

A Địa thế Thăng Long đẹp hơn Hoa Lư
B Đóng đô ở Hoa Lư, các triều đại không kéo
dài được

CC

Thăng Long có vị trí trung tâm, đất đai bằng
phẳng thuận lợi để phát triển kinh tế, chính trị