NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI !

KHỞI ĐỘNG
Thảo luận nhóm

Vì sao khi kéo xô nước còn
chìm trong nước ta thấy nhẹ
hơn khi nó đã được kéo lên
khỏi mặt nước?

BÀI 15:
TÁC DỤNG CỦA CHẤT LỎNG
LÊN VẬT ĐẶT TRONG NÓ

NỘI DUNG BÀI HỌC
I
Lực đẩy của chất lỏng
lên vật đặt trong nó

II
Điều kiện định tính để một
vật nổi hay chìm trong
một chất lỏng

I
LỰC ĐẨY CỦA CHẤT LỎNG
LÊN VẬT ĐẶT TRONG NÓ

THÍ NGHIỆM
Dụng cụ
Lực kế, giá đỡ, khối nhôm, cốc nước, rượu (hoặc nước muối)

Tiến hành

Bước 1: Lắp đặt dụng cụ
như hình 15.2a.
Bước 2: Treo khối nhôm
vào lực kế. Đọc số chỉ P của
lực kế (hình 15.2a).

THÍ NGHIỆM
Tiến hành
Bước 3: Dịch chuyển từ từ sao cho khối nhôm
chìm ,, và chìm hoàn toàn trong nước (không chạm
đáy cốc). Ghi lại các số chỉ P1, P2, P3, P4 của lực kế.
Bước 4: So sánh các giá trị P1, P2, P3, P4 với P,
thảo luận và rút ra hướng của lực do nước tác dụng
lên khối nhôm.

THÍ NGHIỆM
Tiến hành
Bước 5: Nêu nhận xét về sự thay đổi độ
lớn của lực này khi thể tích phần chìm
của khối nhôm tăng dần.
Bước 6: Lặp lại các bước trên với rượu
(hoặc nước muối).

Câu hỏi 1 (SGK - tr78)
Em hãy trả lời câu hỏi ở phần mở đầu bài học.

Khi xô nước còn chìm trong nước thì nó chịu lực do nước tác
dụng có phương thẳng đứng chiều từ dưới lên đóng vai trò lực
đẩy giúp ta nâng vật được dễ dàng hơn khi nó đã được kéo lên
khỏi mặt nước.

KẾT LUẬN:
Lực đẩy của chất lỏng tác dụng lên các vật nhúng trong
nó được gọi là lực đẩy Acsimet. Lực đẩy Acsimet có
phương thẳng đứng, chiều hướng từ dưới lên trên. Lực
đẩy Acsimet không chỉ tồn tại trong chất lỏng mà cả
trong chất khí.

Câu hỏi 2 (SGK – tr78)
Nêu ví dụ về lực đẩy Acsimet trong thực tế.

Con người có thể nổi trên mặt

Tàu thuyền di chuyển trên

nước và bơi

sông, biển

Câu hỏi 2 (SGK – tr78)
Nêu ví dụ về lực đẩy Acsimet trong thực tế.

Viên đá nổi trong nước

Khinh khí cầu bay lơ lửng trong
không khí

Luyện tập 1 (SGK – tr78)
Mô tả lực đẩy Acsimet tác dụng vào vật đặt trong chất lỏng
ở hình 15.4
Lực đẩy Acsimet tác dụng
lên vật trong hình 15.4 có
phương thẳng đứng chiều
hướng từ dưới lên trên.

THÍ NGHIỆM
Dụng cụ
Lực kế, giá đỡ, khối nhôm, hai chiếc cốc,
bình tràn, nước, rượu (hoặc nước muối).

Tiến hành
• Bước 1: Lắp đặt dụng cụ như hình 15.5a,
đổ đầy nước vào bình tràn, treo cốc A
chưa đựng nước và khối nhôm vào lực kế.
Đọc số chỉ P1 của lực kế.

THÍ NGHIỆM
Tiến hành
• Bước 2: Nhúng khối nhôm vào bình tràn để khối
nhôm chìm trong nước, nước từ bình tràn chảy
vào cốc B (hình 15.5b). Sau đó, điều chỉnh giá
đỡ để nâng khối nhôm lên khỏi nước.
• Bước 3: Đổ nước từ cốc B vào cốc A (hình
15.5c) và điều chỉnh khối nhôm chìm
nước. Đọc số chỉ P2 của lực kế.

trong

THÍ NGHIỆM
Tiến hành

• Bước 4: So sánh P1 và P2.
• Bước 5: Lặp lại các bước từ 1 đến 4 khi
nhúng khối nhôm chìm hoàn toàn trong nước.
• Bước 6: Rút ra nhận xét về mối liên hệ giữa
độ lớn của lực đẩy Acsimet và trọng lượng
phần nước bị khối nhôm chiếm chỗ.
• Bước 7: Lặp lại các bước từ 1 đến 6 với rượu
hoặc nước muối.

PHIẾU HỌC TẬP: Tìm hiểu về độ lớn của lực đẩy Acsimet
Lớp:
Tên thành viên:
1. Hãy kể tên các dụng cụ thí nghiệm được trình bày trong hình 15.5 trang 79 SGK, đồng
thời nêu cách tiến hành thí nghiệm.
2. Hãy tiến hành thí nghiệm, quan sát và ghi kết quả.
3. Rút ra kết luận bằng cách thực hiện các yêu cầu sau:
•

Hãy xác định điểm đặt, phương, chiều của lực đẩy Acsimet.

•

Hãy so sánh số chỉ của lực kế khi đổ nước từ cốc B vào cốc A so với số chỉ lực kế khi
khối nhôm chưa được nhúng chìm trong nước ở bình tràn.

•

Hãy chứng tỏ rằng độ lớn của lực đẩy bằng trong lượng của phần chất lỏng bị vật
chiếm chỗ.

•

Độ lớn lực đẩy tác dụng lên vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?

KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM
 Số chỉ của lực kế khi đổ nước từ cốc B vào cốc A bằng với số
chỉ của lực kế khi khối nhôm chưa được nhúng chìm trong
nước ở bình tràn. Điều đó chứng tỏ độ lớn của lực đẩy bằng
trọng lượng của phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ.
 Trọng lượng của chất lỏng bằng trọng lượng riêng nhân với
thể tích. Vậy độ lớn của lực đẩy phụ thuộc bản chất của chất
lỏng và phụ thuộc vào thể tích của chất lỏng bị vật chiếm chỗ.

Câu hỏi 3 (SGK – tr79)
Trong trường hợp nào sau đây, nhất vật
xuống đáy bể nước dễ dàng hơn?
• Nhấn một chai nhựa rỗng có thể tích
500 ml được nút kín.
• Nhấn một chai nhựa rỗng có thể tích
5 lít được nút kín.

Trả lời
Với cùng chất lỏng thì độ lớn của lực đẩy chỉ phụ thuộc vào thể
tích của chất lỏng bị vật chiếm chỗ. Do thể tích 500 ml nhỏ hơn
thể tích 5 lít nên lực đẩy Acsimet tác dụng lên chai có thể tích 500
ml nhỏ hơn lực đẩy Acsimet tác dụng lên chai có thể tích 5 lít.
Vậy nên ấn chai có thể tích 500 ml xuống đáy bể nước dễ dàng
hơn so với chai có thể tích 5 lít.

EM CÓ BIẾT
Lực đẩy Acsimet không chỉ xuất
hiện trong chất lỏng mà còn xuất
hiện trong chất khí. Lực đẩy
Acsimet của chất khí giúp nâng
khinh khí cầu lên cao.

KẾT LUẬN
• Lực đẩy Acsimet mà chất lỏng tác dụng lên vật đặt trong nó
có độ lớn bằng trọng lượng phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ.
• Độ lớn của lực Acsimet được tính bằng:

Trong đó, d là trọng lượng riêng của chất lỏng (đơn vị N/m3), V
là thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ (đơn vị m3).

II
ĐIỀU KIỆN ĐỊNH TÍNH ĐỂ MỘT
VẬT NỔI HAY CHÌM TRONG
MỘT CHẤT LỎNG

Câu hỏi 4: Vì sao một khúc gỗ lớn nổi được trong
nước trong khi một viên bi thép nhỏ hơn nhiều lại
bị chìm trong nước?
Một khúc gỗ lớn nổi được trong nước vì
trọng lượng của khúc gỗ nhỏ hơn lực đẩy
Acsimet của nước tác dụng lên khúc gỗ,
còn trọng lượng của viên bi thép lớn hơn
lực đẩy Acsimet của nước tác dụng lên viên
bi nên nó chìm.

THÍ NGHIỆM
Dụng cụ
Cốc nước, miếng sắt, miếng nhôm, khối gỗ,
viên nước đá, vài giọt dầu ăn.

Tiến hành
Bước 1: Lần lượt thả miếng sắt, miếng
nhôm, khối gỗ, viên nước đá, giọt dầu ăn vào
cốc nước.

THÍ NGHIỆM
Tiến hành
Bước 2: Quan sát và rút ra nhận xét vật nào
nổi và vật nào chìm trong nước.
Bước 3: Dựa vào Bảng 14.1, rút ra mối liên hệ
giữa khối lượng riêng của nước với khối lượng
riêng của vật nổi, vật chìm.

Câu hỏi 5 (SGK – tr81)
Thả một miếng đất nặn vào nước thì bị chìm (hình 15.7a).
Vì sao với cùng lượng đất nặn ấy được nặn thành vật như
hình 15.7b thì lại nổi trên nước.

Khi miếng đất nặn được nặn thành vật như hình 15.7b (kiểu dạng
như chiếc thuyền) thì thể tích của nó chìm trong nước tăng lên dẫn
đến lực đẩy Acsimet tăng lên, khi đó lực đẩy Acsimet lớn hơn trọng
lượng của vật dẫn đến vật nổi trên nước.

EM CÓ BIẾT
Trên tàu ngầm có nhiều khoang kín
chứa nước. Có thể dùng máy bơm
để bơm nước vào các khoang này
hoặc đẩy bớt nước ra để làm thay
đổi trọng lượng của tàu, giúp cho
tàu có thể chìm xuống hay nổi lên.

KẾT LUẬN
Nếu thả vật vào trong chất lỏng thì:
• Vật nổi lên khi khối lượng riêng của vật nhỏ hơn khối
lượng riêng của chất lỏng.
• Vật lơ lửng trong chất lỏng khi khối lượng riêng của
vật bằng khối lượng riêng của chất lỏng
•

Vật chìm xuống khi khối lượng riêng của vật lớn
hơn khối lượng riêng của chất lỏng.

Câu hỏi 1: Một vật ở trong nước chịu tác dụng của
những lực nào?

 A. Lực đẩy Acsimet

 C. Trọng lực

 B. Lực đẩy Acsimet và lực
ma sát

 D. Trọng lực và lực đẩy
Acsimet

Câu hỏi 2: Công thức tính lực đẩy Acsimet là

 A. FA = D.V

 B. FA = Pvật

 C. FA = d.V

 D. FA = d.h

Câu hỏi 3: Thể tích của một miếng sắt là 2dm3. Lực đẩy tác dụng lên
miếng sắt khi nhúng chìm trong nước sẽ nhận giá trị nào trong các giá
trị sau:

 A. F = 15 N

 B. F = 20 N

 C. F = 25 N

 D. F = 10 N

Câu hỏi 4: Trong các câu sau, câu nào đúng?

 A. Lực đẩy Acsimet cùng chiều
với trọng lực

 C. Lực đẩy Acsimet có điểm
đặt ở vật

 B. Lực đẩy Acsimet tác dụng
theo mọi phương vì chất lỏng
gây áp suất theo mọi phương

 D. Lực đẩy Acsimet luôn có độ
lớn bằng trọng lượng của vật

Câu hỏi 5: Một quả cầu bằng sắt có thể tích 4 dm 3 được nhúng chìm trong
nước, biết khối lượng riêng của nước 1000kg/m 3. Lực đẩy Acsimet tác dụng lên
quả cầu là:

 A. 4000 N

 C. 2500 N

 B. 40000 N

 D. 40 N

Mở đầu (SGK – tr77)
Kéo một xô nước từ giếng lên (hình 15.1). Vì sao khi
kéo xô nước còn chìm trong nước ta thấy nhẹ hơn khi
nó đã được kéo lên khỏi mặt nước?

Khi xô nước còn chìm trong nước ta thấy nhẹ hơn khi nó đã
được kéo lên khỏi mặt nước vì khi vật ở trong nước thì
nước đã tác dụng một lực đẩy lên vật lớn hơn lực đẩy của
không khí tác dụng lên vật khi vật đã lên khỏi mặt nước.

Luyện tập 2 (SGK – tr80)
Thả vào trong nước hai vật hình hộp có kích thước giống nhau, một vật
bằng gỗ và một vật bằng sắt (hình 15.6). So sánh lực đẩy Acsimet tác
dụng lên hai vật.

Trả lời
Ở Hình 15.6 a, ta thấy vật bằng gỗ nổi lên mặt nước, chứng tỏ FA >
Pgỗ làm vật nổi lên. Khi vật nổi trên mặt nước và đạt trạng thái cân
bằng thì: FA = Pgỗ
Ở Hình 15.6 b, ta thấy vật bằng sắt chìm hoàn toàn trong nước (nằm
ở đáy cốc), chứng tỏ FA < Psắt làm vật chìm xuống

Vật chìm hoàn toàn trong nước sẽ chịu tác dụng của lực đẩy
Acsimet lớn hơn vật không chìm hoàn toàn trong nước

VẬN DỤNG
Chứng minh rằng khi thả một khối đặc trong chất lỏng thì:
• Vật chìm xuống nếu trọng lượng riêng của nó lớn hơn trọng
lượng riêng của chất lỏng.
• Vật nổi lên nếu trọng lượng riêng của nó nhỏ hơn trọng lượng
riêng của chất lỏng.

Trả lời
Khi một vật nhúng ngập vào trong chất lỏng thì:
Trọng lượng của vật được tính bằng: P = dv.V (trong đó dv là trọng
lượng riêng của chất làm vật, V là thể tích của vật) và FA = d1.V (trong
đó d1 là trọng lượng riêng của chất lỏng).
 Vật sẽ chìm xuống khi P > FA ⇒ dv­.V > d1.V => dv > d1.
 Vật sẽ nổi lên trên mặt chất lỏng khi P < FA ⇒ dv­.V < d1.V => dv < d1.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Xem lại kiến thức đã học ở bài 15
Hoàn thành các bài tập trong Sách bài tập
Khoa học tự nhiên 8.
Xem trước nội dung Bài 16. Áp suất

BÀI HỌC KẾT THÚC, CẢM ƠN
CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE!