Bài 18: NHÀ HỒ VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
QUÂN XÂM LƯỢC MINH (1400-1407)

Bài 18: NHÀ HỒ VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
QUÂN XÂM LƯỢC MINH (1400-1407)

Khi các em cầm trên tay những tờ tiền giấy, vốn rất quen
thuộc trong cuộc sống hàng ngày, chắc các em không biết
răng tiền giấy ở Việt Nam đã từng xuất hiện hơn 600 năm
trước, gắn liền với giai đoạn lịch sử ngắn ngủi thời nhà
Hồ. Vậy, nhà Hồ ra đời trong hoàn cảnh nào? Trong 7 năm
tồn tại, nhà Hồ đã thực hiện những cải cách gì? Vì sao
kháng chiến chống minh của nhà Hồ thất bại?
Bài học hôm nay sẽ giải đáp cho các em những câu hỏi
trên.
2

Bài 18: NHÀ HỒ VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
QUÂN XÂM LƯỢC MINH (1400-1407)

1. Nhà Hồ thành lập
- Cuối thế kỉ XIV, các cuộc
khởi nghĩa nông dân nổ ra.
- Nhà Trần không còn đủ sức
giữ vai trò lãnh đạo của
mình.
- Năm 1400, Hồ Quý Ly phế
truất vua Trần lên ngôi vua
lập ra nhà Hồ, đổi quốc hiệu
là Đại Ngu.

?? Em
có
nhận
xét
Em
hiểu
Đại
?Đại
Nhà
Hồ
được
Ngu
có
gì
về
sự
thành
lập
Ngu
cólàlập
nghĩa
là
thành
trong
nghĩa
:
niềm
nhà
Hồ
so
với
các
gì?
vui
lớn
hoàn
cảnh
nào?
triều đại
trước?

“

Vua buông tuồng ăn chơi vô độ....nghiện rượu , mê
đàn hát, xa xỉ làm cung điện nguy nga..., lãng phí tiền
của, hoang dâm chơi bời: Món gì Dụ Tông cũng mắc!
Cơ nghiệp nhà Trần sao khỏi suy được?”
( Khâm định Việt sử thông giám cương mục)

- Vào nửa sau thế kỷ XIV, có 9 lần vỡ đê, lụt lớn. Nhiều
năm vừa bị hạn vừa bị lụt, có hơn 10 nạn đói lớn.
- Nhiều người nông dân đã phải bán ruộng đất, vợ, con
cho các quý tộc, địa chủ giàu có và biến thành nô tỳ.

Nguyễn Phi Khanh, vốn sống cùng với nhân dân, thông cảm với
cuộc sống của nhân dân…. viết:
“Ruộng lúa ngàn dặm đỏ như cháy
Đồng quê than vãn trông vào đâu?
...Lưới chài quan lại còn vơ vét
Máu thịt nhân dân cạn nửa rồi...”
( Theo Đại cương Lịch sử VN tập 1 trang 249)

Hồ Quý Ly

Hồ Quý Ly (1336 – 1407) cũng gọi
Hồ Chương Hoàng, lấy húy kị Hồ
Nhất Nguyên, là vị hoàng đế đầu tiên
của nhà nước Đại Ngu trong lịch sử
Việt Nam. Năm 1400, Hồ Quý Ly
chiếm ngôi nhà Trần, đặt quốc hiệu là
Đại Ngu, chưa được một năm trao
ngôi cho con mà làm Thái thượng
hoàng nhưng vẫn nắm đại quyền.
Ông ở ngôi vị Hoàng đế từ năm 1400
đến năm 1401, sau đó giữ ngôi Thái
thượng hoàng từ năm 1401 đến năm
1407.

2. Những cải cách của Hồ Quý Ly: ( SGK- T78)

? Em hãy cho biết Hồ Quý Ly đã tiến
hành cải cách trên những lĩnh vực nào?

Chính trị

Xã hội
CẢI CÁCH

Kinh tế tài chính

Văn hóa,
giáo dục
Quân sự

CHÍNH TRỊ

Cải tổ hàng
ngũ võ quan.

Đổi tên một số
đơn vị hành
chính cấp
trấn.

Cử quan
triều đình về
thăm hỏi đời
sống nhân
dân ở các lộ.

KINH TẾ, TÀI CHÍNH

Quy định
lại thuế
đinh, thuế
ruộng.

Ban
hành
chính
sách hạn
điền.

Phát hành
tiền giấy
thay tiền
đồng.

Tiền giấy thời Hồ

XÃ HỘI

- Thực hiện chính sách hạn nô.
- Nạn đói bắt nhà giàu bán thóc cho nhà nghèo,
chữa bệnh cho nhân dân

VĂN HÓA, GIÁO
DỤC

Dịch
sách
chữ Hán ra
chữ Nôm.

Sửa đổi chế
độ thi cử và
học tập.

Bắt nhà sư
dưới 50 tuổi
hoàn tục.

QUÂN SỰ

Làm
tăng
quân
số.

Chế tạo
loại súng
mới,
thuyền
chiến.

Phòng
thủ nơi
hiểm
yếu.

Xây
thành
kiên
cố.

Lâu thuyền thời nhà Hồ

Di tích thành nhà Hồ ở Thanh Hóa

- Thành nhà Hồ xây dựng năm 1397, thành xây bằng đá, nằm giữa địa thế hiểm yếu, có núi
sông bao bọc.
- Thành ngoại có lũy đất, bãi chông, hào sâu, cống ngầm ăn sâu bảo vệ thành nội.
- Thành nội là Hoàng thành, hình chữ nhật, dài 900m, rộng 700m, có tường cao 6m - dày 2m
bao quanh.
- Bốn mặt thành có bốn cổng lớn. Từ cổng có con đường lát đá dài 5m. Các cung điện, lâu đài,
dinh thự….

Tiết 32-BÀI 16: SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỈ XIV (Tiết 2)

Tiết 32-BÀI 16: SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỈ XIV (Tiết 2)

Những biện pháp cải cách của Hồ Quý Ly
có ý nghĩa, tác dụng và hạn chế gì ?

Tiết 32-BÀI 16: SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỈ XIV (Tiết 2)

1. Nhà Hồ thành lập
- Cuối thế kỉ XIV, các cuộc
khởi nghĩa nông dân nổ ra.
- Nhà Trần không còn đủ sức
giữ vai trò lãnh đạo của
mình.
- Năm 1400, Hồ Quý Ly phế
truất vua Trần lên ngôi vua
lập ra nhà Hồ, đổi quốc hiệu
là Đại Ngu.

?? Em
có
nhận
xét
Em
hiểu
Đại
?Đại
Nhà
Hồ
được
Ngu
có
gì
về
sự
thành
lập
Ngu
cólàlập
nghĩa
là
thành
trong
nghĩa
:
niềm
nhà
Hồ
so
với
các
gì?
vui
lớn
hoàn
cảnh
nào?
triều đại
trước?

b.Tác dụng của cải cách đến đời sống nhà Hồ
- Ý nghĩa : nhằm đưa đất nước thoát khỏi cuộc khủng hoảng
- Tác dụng: +Hạn chế tập trung ruộng đất của giai cấp quý tộc, địa
chủ.
+ Làm suy yếu thế lực của qúy tộc tôn thất nhà Trần
+ Tăng nguồn thu nhập của nhà nước.
+ Cải cách VH-GD có nhiều tiến bộ
- Hạn chế: Một số chính sách chưa triệt để, chưa phù hợp với tình
hình thực tế,
- Chưa giải quyết được những yêu cầu bức thiết của cuộc sống đông
đảo nhân dân.

3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược quân Minh ( 1406- 1407)
a. Cuộc xâm lược của quân Minh và sự thất bại của nhà Hồ

THÀNH ĐA BANG

CHÚ GIẢI
Căn cứ của quân ta
Hướng tiến công của giặc
Đường rút lui của quân ta

n
ê
y
u
g
n
u
ê
?Em hãy n
t
ế
k
,
n
ế
i
b
nhân, diễn
g
n
á
h
k
c
ộ
u
quả của c
n
â
u
q
g
n
chiến chố
.
c
ợ
ư
l
m
â
x
Minh

THÀNH ĐA BANG

CHÚ GIẢI
Căn cứ của quân ta
Hướng tiến công của giặc
Đường rút lui của quân ta

“ Trương Phụ đi đến đâu là giết hại, hoặc chất thây
thành núi, hoặc moi ruột quấn vào cây, rán thịt người
lấy mỡ, hoặc nướng đốt làm trò chơi, thậm chí có kẻ mổ
bụng moi thai cắt lấy hai đầu để ứng lệnh. Ở Kinh lộ và
các nơi dân còn sót thì bị bắt hết làm nô tì và bị chuyển
bán mà tan tác bốn phương cả”.
( Đại Việt sử kí toàn thư )

7

“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa dân đủ muôn nghìn kế
Gây binh kết oán trải 20 năm
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời
Nặng thuế khoá sạch không đầm núi
… Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội.
Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa hết mùi”.
( Bình Ngô đại cáo)
9

3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược quân Minh ( 1406- 1407)
a. Cuộc xâm lược của quân Minh và sự thất bại của nhà Hồ
- Nguyên nhân: Tháng 11 - 1406, lấy cớ nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần,
nhà Minh huy động 20 vạn quân, hàng chục vạn dân phu, do tướng
Trương Phụ cầm đầu, chia làm hai cánh tiến vào nước ta.
- Diễn biến: Quân Minh đánh bại quân nhà Hồ ở Lạng Sơn. Hồ Quý
Ly lui về bờ nam sông Nhị (sông Hồng), phòng ngự ở thành Đa Bang
(Ba Vì, Hà Nội).
+ Ngày 22 - 1 - 1407, quân Minh chiếm thành Đa Bang, Đông
Đô (Thăng Long), nhà Hồ lui về thành Tây Đô (Thanh Hóa).
- Kết quả: Tháng 4 -1407, quân Minh tấn công Tây Đô, Hồ Quý Ly
chạy vào Hà Tĩnh, bị bắt tháng 6 – 1407, cuộc kháng chiến thất bại.

b. Nguyên nhân thất bại.
- Các chính sách của nhà Hồ không
được nhân dân đồng tình ủng hộ.
-Chưa có đường lối kháng chiến đúng
đắn

? Nguyên nhân nào
dẫn đến cuộc khởi
nghĩa của nhà Hồ bị
thất bại.

CHÚC
SỨC
KHOẺ
CÁC
THẦY
CÔ VÀ
CÁC
EM