MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN 9

GIÁO VIÊN: LƯU HOÀNG SINH

Bài 2: KHOAN DUNG
I. KHỞI ĐỘNG.
Em hiểu như thế nào về lời chia sẻ sau đây của nhạc sĩ Trịnh Công
Sơn?
“Giận hờn, trách móc mà làm gì bởi vì cuộc đời sẽ xóa hết những
vết bầm trong tâm hồn chúng ta nếu lòng ta biết độ lượng. Ta biết
tha thứ những điều nhỏ thì cuộc đời sẽ tha thứ cho ta những điều lớn
hơn”.

* Lời chia sẻ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là một lời nhắc nhở về
tầm quan trọng của sự khoan dung và tha thứ trong cuộc sống:
+ Giải thích: Việc giận dữ, trách móc chỉ làm tổn thương và làm xấu
đi tâm hồn của chúng ta, trong khi sự khoan dung và tha thứ sẽ giúp
chúng ta trở nên nhẹ nhàng và hạnh phúc hơn.
+ Liên hệ thực tế: Trong cuộc sống, chúng ta thường gặp phải
những xích mích, những sai lầm và hành động không đúng đắn từ
người khác. Việc giữ lại sự oán hận và tức giận chỉ làm tổn thương
bản thân chúng ta. Chúng ta nên học cách tha thứ để giải thoát tâm
hồn và tạo ra một môi trường tốt hơn cho sự hòa hợp và hạnh phúc.

Bài 2: KHOAN DUNG

II. Khám phá.
1. Khái niệm, biểu hiện và giá trị của khoan dung
Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:
a. Thông tin 1: SGK/10
b. Thông tin 2: SGK/11

THẢO LUẬN NHÓM

NHÓM 1
Em hãy
nêu
những
việc làm
của Bình
Định
vương Lê
Lợi đối
với quân
Minh.

NHÓM 2
Những việc
làm của
Bình Định
vương Lê
Lợi thể
hiện truyền
thống của
dân tộc
Việt Nam?

NHÓM 4
Em hãy tìm
NHÓM 3
những chi tiết
Em hãy nêu ý thể hiện lòng
nghĩa của
khoan dung
những việc
của Bác Hồ
làm của Bình trong thông
Định vương
tin 2 và nêu ý
Lê Lợi
nghĩa của lòng
khoan dung
đó.

NHÓM 5
Em hãy cho
biết thế nào là
lòng khoan
dung? Hãy
nêu những
biểu hiện và ý
nghĩa của
lòng khoan
dung trong
cuộc sống.

NHÓM 1: Bình Định vương Lê Lợi đã
tha mạng sống cho quân Minh, còn cấp
thêm thuyền, ngựa, lương thảo cho họ về
nước.

TRẢ
LỜI

NHÓM 2: Những việc làm Bình Định
vương Lê Lợi thể hiện truyền thống khoan
dung của dân tộc Việt Nam.
NHÓM 3: Ý nghĩa: 
- “dập tắt mối chiến tranh cho đời sau, sử
xanh ghi chép tiếng thơm muôn đời”
- Khiến kẻ thù “vừa xúc động vừa hổ
thẹn đến rơi nước mắt”.

TRẢ
LỜI

NHÓM 4:
- Đối với đồng bào: 
+ Có tình yêu thương sâu sắc đối với con người, rộng lượng đối với
những khác biệt, tôn trọng, không áp đặt ý kiến của mình lên người khác; 
+ Có niềm tin vào phần tốt đẹp, phần thiện trong mỗi con người, dù nhất
thời họ có lầm lạc; 
+ Lấy tình thân ái để cảm hoá đồng bào lạc lối lầm đường.
- Đối với tù binh chiến tranh: khoan hồng, rộng lượng.

NHÓM 5:

KẾT LUẬN

1. Khái niệm, biểu hiện &ý nghĩa của long khoan dung.
- Khái niệm: Khoan dung là rộng lòng tha thứ.
- Biểu hiện: 
+ Tha thứ cho chính mình và người khác khi đã biết hối hận và sửa chữa lỗi lầm; 
+ Lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt của người khác, không cố chấp, hẹp hòi, định kiến.
- Ý nghĩa: 
+ Người có lòng khoan dung sẽ được mọi người yêu mến, tin cậy. 
+ Người được tha thứ sẽ có cơ hội sửa chữa lỗi lầm để trở thành người tốt. 

→ Nhờ có lòng khoan dung, mối quan hệ giữa người với người sẽ tốt đẹp hơn.

? Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, danh
ngôn về lòng khoan dung, từ đó xác định biểu hiện, ý nghĩa &
rút ra bài học về long khoan dung.

Những câu tục ngữ, ca dao, thành ngữ, danh ngôn về lòng khoan dung:
1. Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại.
2. Mình vì mọi người, mọi người vì mình.
3. Bàn tay có ngón ngắn ngón dài.
4. Đất có chỗ bồi chỗ lở, ngựa có con dở con hay.
5. Yêu con người, mát con ta.
6. Yêu con cậu mới đậu con mình.
7. Một sự nhịn là chín sự lành.
8. Chín bỏ làm mười.
9. Khi bạn không tha thứ cho một ai đó, tức là bạn đang quay lưng lại với tương lai
của mình. Khi bạn bao dung, điều đó có nghĩa bạn đang tiến về phía trước. (Tyler
Perry).
10. Sự khoan dung là sợi dây xích vàng gắn kết xã hội lại với nhau. (William
Blake).

Bài 2: KHOAN DUNG
KHÁM PHÁ
2. Thực hiện những việc làm thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống.
Em hãy quan sát các hình ảnh, đọc các những trường hợp sau để trả lời câu
hỏi:

Bài 2: KHOAN DUNG
Dựa
vàolời
biểu
hiện
của
lòng
EmTheo
có
khuyên
gì
đối
em,
để có
lòng
khoan
dung,
em có
xét
với
những
chủ
thểnhận
thiếu
khoan
dung,
chúng
ta
gì
về
lời
nói,
việc
làm
của
khoan cần
dunglàm
trong
gì?hình
chủ thể trong hình ảnh và
ảnh
và
trường
hợp
trên?
trường hợp trên?

Bài 2
Trả lời:
- Tranh 1: Bạn nữ bên trái dằn vặt vì lỗi do mình gây ra cho em trai.
→ Lời khuyên: Bạn nên tha thứ cho chính mình như lời khuyên của bạn nữ bên phải.
- Tranh 2: Bạn nữ bên trái còn băn khoăn không biết có nên tha thứ cho bạn không.
→ Lời khuyên: Bạn đã xin lỗi rồi, nên thứ lỗi cho bạn để lòng thanh thản và giữ
được mối quan hệ với bạn bè.
- Trường hợp: T đã thể hiện tinh thần khoan dung, không cố chấp, định kiến với
người mắc lỗi lầm, tạo sức lan toả tinh thần khoan dung tới bạn bè và người khác.
* Để có lòng khoan dung chúng ta cần:
- Tha thứ cho chính mình và người khác khi đã biết hối hận và sửa chữa lỗi lầm; 
- Lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt của người khác, không cố chấp, hẹp hòi,
định kiến.

Bài 2
b. Những việc cần làm để thể hiện lòng khoan dung trong cuộc sống.

Theo em, để có lòng
khoan dung, chúng
ta cần làm gì?

Bài 2
Trả lời:
Để trở thành người có lòng khoan dung, mỗi chúng ta đều cần.
- Sống chân thành, rộng lượng; 
- Tôn trọng và chấp nhận cá tính, sở thích, thói quen của người khác; 
- Phê phán sự ích kỉ, hẹp hòi, thiếu khoan dung, độ lượng.

Bài 2
LUYỆN TẬP
Câu 2

Đồng tình

Không đồng
tình

 a

 

 

✗

 b

 

 

✗

 

 

 

 

 

c
d

✗

 

✗

Giải thích vì sao.
  Chúng ta chỉ nên khoan dung, tha thứ cho người khác, khi họ nhận thức được

sai lầm của bản thân và có thái độ, hành động sửa chữa những sai lầm, thiếu
sót đó.
  Một trong những biểu hiện của lòng khoan dung là việc: chúng ta tha thứ cho
bản thân khi chúng ta nhận thức được lỗi lầm và có hành động sửa chữa lỗi sai
đó.
  Trước những lỗi sai, thiếu sót của người khác, chúng ta nên phê bình, góp ý

với tinh thần xây dựng.

  Một trong những biểu hiện của khoan dung là tôn trọng sở thích, thói quen tốt

của người khác. Đối với những sở thích, thói quen xấu, gây hại cho chính bản
thân người đó và xã hội, thì chúng ta cần phê bình, góp ý với tinh thần xây
dựng.

Luyện tập 3: Viết đoạn văn về tác hại về sự thiếu khoan dung.

Sự thiếu khoan dung trong cuộc sống đồng nghĩa với việc thiếu sự thông cảm và
không sẵn lòng chấp nhận sự khác biệt của người khác; không tha thứ cho lỗi lầm chủ
chính bản thân mình và người khác. Tác hại của sự thiếu khoan dung có thể lan rộng từ
mức độ cá nhân đến cả xã hội. Ở mức độ cá nhân, khi thiếu khoan dung, con người dễ
rơi vào tư duy cứng nhắc, không linh hoạt và ít độc lập tư duy. Họ có thể cảm thấy
không thoải mái khi phải đối mặt với những ý kiến, giá trị và quan điểm khác biệt, điều
này ảnh hưởng đến khả năng hòa nhập và xây dựng mối quan hệ với người khác. Tại
cấp độ xã hội, sự thiếu khoan dung có thể dẫn đến mâu thuẫn, phân hóa và xung đột.
Khi mỗi người đề cao giá trị của bản thân mình mà không chấp nhận sự đa dạng của
cộng đồng, xã hội dễ bị chia rẽ thành những nhóm nhỏ, mỗi nhóm tự tạo ra một lãnh
thổ và quy tắc của riêng mình. Điều này làm suy yếu sự đoàn kết và tương tác xã hội
tích cực, góp phần vào sự phân li của xã hội. 

Ngoài ra, sự thiếu khoan dung cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và
cảm xúc cá nhân. Khi không được chấp nhận và tôn trọng, một người có thể cảm thấy
bị cô lập, không được công nhận và yêu thương, dẫn đến cảm giác tự ti, lo lắng và
căng thẳng. Trong tổng thể, sự thiếu khoan dung không chỉ gây hại cho cá nhân mà
còn ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ và sự phát triển của xã hội. Để xây dựng một
cộng đồng hài hòa và thịnh vượng, việc khuyến khích sự khoan dung và tôn trọng sự
đa dạng là điều cần thiết.

Luyện tập 4: Em hãy đọc các tình huống & trả lời câu hỏi. Làm gì?
Các tình
huống

a
b

c

Việc làm của em

Sẽ khuyên D:
- Hãy tha thứ cho chính bản thân mình.
- Thay vì tập trung vào những hối tiếc và ân hận, hãy tưởng nhớ những kỷ niệm tốt đẹp với ông nội.
- Hãy nói chuyện với gia đình hoặc bạn bè tin cậy về cảm xúc của bản thân. Chia sẻ những gì mình
đang trải qua có thể giúp giảm bớt gánh nặng trong lòng.

Theo em, P nên gặp và chấp nhận tha thứ cho Q, vì: Q đã nhận thức được lỗi sai
của bản thân và có hành động sửa chữa lỗi sai ấy.
Em sẽ nói với K rằng: “Cảm ơn cậu vì đã mời mình tham gia vào nhóm bạn của cậu!
Nhưng thật tiếc, mình cảm thấy không thoải mái khi tham gia vào nhóm, vì trong nhóm có
một số người hay bình luận khiếm nhã về trang phục, hình dáng và đời tư của người khác.
Theo mình, mỗi người đều có những sở thích, tính cách, phong cách,.. khác nhau mà
chúng ta nên tôn trọng. Mình mong muốn được giao tiếp trong một môi trường lành mạnh
và tích cực hơn. K à, liệu mình và cậu có thể tìm kiếm một nhóm khác hoặc cùng tạo ra
một không gian mà mọi người đều cảm thấy thoải mái và tôn trọng lẫn nhau không?”

Luyện tập 5: Một số tình huống thường gặp trong cuộc sống đòi hỏi lòng khoan dung và đưa
ra cách ứng xử theo bảng gợi ý

Không gian
Gia đình
Nhà trường
Xã hội

Tình huống

Cách ứng xử

TRẢ
LỜI

Gia
đình

Tình huống
Bố mẹ giao cho V nhiệm vụ dọn dẹp nhà cửa mỗi ngày nhưng V thường xuyên
mải chơi quên việc. Dù bố mẹ đã nhắc nhiều lần nhưng V vẫn không thay đổi.
Một lần, có khách đến chơi nhà, V chợt nhận thấy bố mẹ rất ngượng với khách
khi nhà cửa bừa bộn.

Cách ứng xử
Bố mẹ/ người thân trong gia đình V nên: đợi khi khách ra về; sau đó
cùng trao đổi, tâm sự với V. Trong quá trình trao đổi, luôn thể hiện thái
độ: nhẹ nhàng, cởi mở và rộng lượng, sẵn sàng tha thứ khi V nhận thức
được lỗi sai và quyết tâm thay đổi.

TRẢ
LỜI

Nhà
trường

Tình huống
Bạn K được cả nhóm giao nhiệm vụ xây dựng bài thuyết trình.
Tuy nhiên, do chủ quan và thiếu sự chuẩn bị kĩ lưỡng, bài thuyết
trình của K không tốt, cô giáo đã phê bình, góp ý và yêu cầu nhóm
của K chỉnh sửa lại bài. K luôn dằn vặt, cảm thấy có lỗi với cả
nhóm và tự trách mình đã không hoàn thành nhiệm vụ nhóm giao.

Cách ứng xử

- Các bạn trong nhóm nên:
+ Tha thứ cho K vì K đã nhận thức được lỗi lầm của bản thân.
+ Động viên, an ủi để K vượt qua mặc cảm, tha thứ cho chính
mình.
- Cả nhóm cùng nhau chuẩn bị bài thuyết trình thật tốt, theo sự
định hướng, góp ý của cô giáo.

TRẢ
LỜI

Xã hội

Tình huống
Gia đình bà A luôn không tuân thủ các quy định chung của tập thể,
hay to tiếng với mọi người trong khu phố. Mặc dù, tổ trưởng dân phố
đã nhắc nhở nhiều lần nhưng gia đình bà A vẫn không thay đổi. Qua
thời gian, bà A nhận thấy hàng xóm lạnh nhạt, xa lánh thì cảm thấy
ngượng ngùng và hối lỗi. Trong cuộc họp của tổ dân phố, bà A đã có
lời xin lỗi với bà con tổ dân phố và hứa sẽ sửa đổi.

Cách ứng xử

- Chấp nhận lời xin lỗi của bà A; đồng thời khuyên nhủ các gia đình
khác trong tổ dân phố bỏ qua những thiếu sót của gia đình bà A trong
thời gian qua.
- Thường xuyên động viên và giúp đỡ, hướng dân gia đình bà A thực
hiện đúng các quy định chung của tổ dân phố.

VẬN DỤNG
Hoạt động dự án
Vận dụng 1: Em hãy thiết kế một sản phẩm (bức tranh, thông điệp, tiểu phẩm, đoạn thơ,…) về
vai trò của lòng khoan dung trong cuộc sống & chia sẻ ý nghĩa của sản phẩm.

Tranh khoan dung:
thay đổi cuộc đời

Vận dụng 2: Hoạt động dự án.
 Em hãy viết một bức thư gửi tới người mà em cảm thấy ân hận khi đã từng ứng
xử thiếu khoan dung với họ.
Trả lời:
(*) Bài viết tham khảo:
Gửi mẹ yêu dấu!
Con biết những ngày qua, không khí của gia đình mình đã vô cùng trầm lắng vì
những lỗi lầm mà con đã gây ra.
Con biết mẹ đã phải lao động vất vả, cực nhọc để trang trải cuộc sống của gia
đình. Vậy mà, chỉ vì mẹ quên mua quà tặng cho con vào dịp sinh nhật, con đã
quá nông nổi, không kiềm chế được cảm xúc của mình nên nói ra những lời
không hay với mẹ. Con sẽ không biện minh cho những lời nói và hành động vô
trách nhiệm của mình với mẹ. Vì con biết con xứng đáng phải nhận được
những hình phạt, con là một người con bất hiếu, vô tâm nhất trên trần gian này.

Điều đầu tiên, cho phép con được xin lỗi vì đã làm cho mẹ muộn phiền, lo lắng,
và cũng là gửi đến mẹ lời cảm ơn chân thành nhất. Con luôn tự cho mình đã lớn
khôn, trưởng thành và có thể nhìn nhận, xử lí được mọi việc như một người
trưởng thành thật sự. Nhưng đến ngày hôm nay, khi đọc được những lời khuyên
răn chân thành của mẹ thì con bỗng nhận thấy mình đã quá trẻ con, hỗn hào, con
đã không biết suy nghĩ mà lấy cái trẻ con của mình ra làm tổn thương mẹ. Và con
cũng nhận thức được rõ ràng nhất, đó chính là dù có trưởng thành, lớn lao đến đâu
thì con cũng không được quyền làm cho những người mà mình yêu thương phải lo
lắng, muộn phiền. Càng đáng trách hơn khi con làm cho mẹ buồn, người phụ nữ
đã dùng cả cuộc đời để lo lắng, chăm sóc cho từng bước trưởng thành của con.
Với những dòng thư này, con muốn nói với mẹ rằng: con đã suy nghĩ rất nhiều
về những hành động và lời nói của mình, và mình thực sự cảm thấy tiếc nuối về
những điều đã xảy ra. Con rất mong nhận được sự tha thứ của mẹ!
Con yêu mẹ!
Minh Ngọc