Bài 35. Hệ
mặt trời và
ngân hà

Sau khi Mặt Trời lặn, đầu tiên
chúng ta chỉ nhìn thấy một vài
ngôi sao sáng trên bầu trời,
nhưng sau đó có thể nhìn thấy
số lượng ngôi sao tăng lên đến
mức ta không thể đếm hết số
ngôi sao nữa. Khi đó, bầu trời
như được đính những hạt kim

Những ngôi sao rất nóng và
phát ra ánh sáng mạnh. Chúng
là những nguồn ánh sáng.
Chúng ta thấy các ngôi sao vì
ánh sáng của chúng đi xuyên
qua không gian và đến mắt
chúng ta.

Các hành tinh lạnh
hơn nhiều so với các
ngôi sao. Chúng
không phát sáng.
Chúng ta thấy các
hành tinh là do
chúng phản chiếu
ánh sáng từ Mặt Trời
đến mắt chúng ta
(hình 35.2). Mặt Trời

I. Hệ mặt trời (Solar
system)

CH1. Quan sát hình 35.3 hãy sắp
xếp các hành tinh theo thứ tự xa
dần Mặt Trời.

Không chỉ có Trái Đất
chuyển động xung quanh
Mặt Trời, những hành
tinh khác cũng chuyển
động xung quanh Mặt
Trời theo cùng một chiều.
Quỹ đạo của hầu hết các hành tinh trong hệ Mặt
Trời là theo chiều ngược kim đồng hồ
(counterclockwise or anti-clockwise) khi nhìn từ trên
phía Bắc của Mặt Trời. Hướng này phù hợp với sự
quay chung của Mặt Trời và quá trình hình thành hệ
Mặt Trời từ một đĩa khí và bụi quay.
Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ. Ví dụ, sao Kim
và sao Thiên Vương quay theo hướng ngược lại

Người ta gọi thời gian để hành
tinh chuyển động một vòng
xung quanh Mặt Trời là chu kì
quay xung quanh Mặt Trời của
nó. Chu kì này không giống
nhau đối với các hành tinh
khác nhau, ví dụ, của Trái Đất

Ngoài tám hành
tinh, hệ Mặt Trời
còn có các tiểu
hành tinh và sao
chổi. Trong hệ
Mặt Trời chỉ có
Mặt Trời phát
sáng, còn các
hành tinh và sao
chổi phản xạ ánh
sáng mặt trời.

Tiểu hành tinh là các vật thể đá xoay quanh Mặt
Trời, chủ yếu được tìm thấy trong vành đai tiểu
hành tinh giữa sao Hỏa và sao Mộc. Chúng có
kích thước từ những viên đá nhỏ đến các vật
thể lớn hàng trăm km. Khác với các hành tinh,
tiểu hành tinh không có bầu khí quyển và chủ
yếu được cấu tạo từ kim loại và khoáng chất.
Comet (sao chổi), là các vật thể băng giá cũng
xoay quanh Mặt Trời nhưng có quỹ đạo hình
elip rất dài. Khi chúng đến gần Mặt Trời, chúng
sẽ nóng lên và giải phóng khí và bụi, tạo thành
một vầng sáng (coma) và một cái đuôi dài luôn
hướng về phía xa Mặt Trời. Sao chổi thường
được gọi là "cục tuyết bẩn" vì chúng có sự pha
trộn giữa băng, bụi và vật liệu đá.

Hệ mặt trời gồm những gì?

Hệ Mặt Trời bao gồm
Mặt Trời, tám hành
tinh, các tiểu hành
tinh và sao chổi.
Hành tinh và sao chổi

VD1. Hãy cho biết
Thổ Tinh (hình
35.4) có chu kì
quay lớn hơn hay
nhỏ hơn chu kì
quay của Trái Đất.
Biết rằng càng xa
Mặt Trời, chu kì
quay quanh Mặt
Trời của các hành

Hành tinh
Mercury
Venus
Earth
Mars
Jupiter
Saturn
Uranus

Thời gian quay
quanh Mặt Trời
88 ngày
225 ngày
365.25 ngày
687 ngày
4,333 ngày (12 năm)
10,759 ngày (29.5
năm)
30,687 ngày (84
năm)

Đường kính
quỹ đạo (km)
57.9 triệu km
108.2 triệu km
149.6 triệu km
227.9 triệu km
778.3 triệu km
1.429 tỷ km
2.871 tỷ km

II. Ngân hà
(Galaxy)

Trung tâm của ngân hà có một
ngôi sao sáng nhất phải không?
Đúng vậy, trung tâm của Ngân Hà
(Milky Way) có một ngôi sao rất
sáng, nhưng đó không phải là một
ngôi sao thông thường mà là một
hố đen siêu lớn. Hố đen này có tên
là Sagittarius A* (Sao Nhân Mã A*).
Mặc dù Sagittarius A* không phải là một ngôi sao sáng
theo nghĩa thông thường (vì bản chất của nó là hố đen),
nhưng nó là nguồn sáng mạnh nhất ở trung tâm Ngân Hà.
Hố đen này tạo ra một lượng năng lượng khổng lồ từ sự
vật chất rơi vào nó, khiến vùng trung tâm Ngân Hà trở
thành một khu vực rất sáng, đặc biệt là khi quan sát bằng

Hệ mặt trời của chúng ta chỉ là một hệ hành tinh cụ
thể—một ngôi sao có các hành tinh quay quanh nó.
Hệ hành tinh của chúng ta là hệ duy nhất được gọi
chính thức là “hệ mặt trời”, nhưng các nhà thiên
văn học đã phát hiện ra hơn 3.200 ngôi sao khác có
các hành tinh quay quanh chúng trong thiên hà của
chúng ta. Đó chỉ là con số chúng ta đã tìm thấy cho
đến nay. Có khả năng sẽ có nhiều hệ hành tinh khác
đang chờ được khám phá!
Mặt trời của chúng ta chỉ là một trong khoảng 200
tỷ ngôi sao trong thiên hà của chúng ta. Điều đó
cung cấp cho các nhà khoa học nhiều nơi để săn
lùng các ngoại hành tinh hoặc các hành tinh bên

Ngân Hà có rất nhiều sao,
Mặt Trời là một trong số
đó.