KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8

0
1

KHỞI ĐỘNG

0
2

0
3

LUYỆN TẬP

0
4

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

VẬN DỤNG

01 KHỞI ĐỘNG

Sau khi luyện tập thể dục thể thao, da chúng ta có
hiện tượng tiết mồ hôi. Hiện tượng này có ý nghĩa
như thế nào với cơ thể con người?

BÀI 39. DA VÀ ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT Ở NGƯỜI

02

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Cấu tạo và chức năng của da.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
HS quan sát H39.1 SGK - Cấu tạo của da, chú ý vị trí của các lớp
biểu bì, lớp bì và lớp mỡ → nghiên cứu thông tin mục I.1 trang
160-161 SGK, thảo luận nhóm 5 phút hoàn thành nhiệm vụ sau:
PHIẾU HỌC TẬP 1
1. Dùng mũi tên chỉ các thành phần cấu tạo
của các lớp biểu bì, lớp bì và lớp mỡ dưới
da trong sơ đồ bên:
2. Từ thành phần cấu tạo của da. Hãy trả lời
các câu hỏi sau:
- Vì sao ta nhận biết được nóng lạnh, độ cứng
mềm của vật khi tiếp xúc?
- Khi trời nóng hay lạnh quá, da có phản ứng
như thế nào?
- Lớp mỡ dưới da có vai trò gì?

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP 1
Câu 1.

Lớp
biểu bì
Lớp bì
Lớp mỡ
dưới da

 

•(1) Tầng sừng
•(2) Tầng tế bào sống
•(3) Tuyến mồ hôi
•(4) Dây thần kinh
•5) Cơ co chân lông
•(6)  Lông và bao lông
•(7) Tuyến nhờn
•(8) Thụ quan
•(9) Mạch máu
•(10) Lớp mỡ

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP 1
Câu 2.
- Ta nhận biết được nóng lạnh, độ cứng mềm của vật khi tiếp xúc
nhờ thụ quan ở da
- Khi trời nóng, mao mạch dưới da dãn, tuyến mồ hôi hoạt động
mạnh; khi trời lạnh, mao mạch co lại, cơ chân lông co.
- Lớp mỡ dưới da chống ảnh hưởng cơ học và cách nhiệt.

THẢO LUẬN
CH 1: Đặc điểm nào của da giúp da thực hiện chức năng bảo vệ?
TL: các sợi mô liên kết chặt chẽ với nhau, tuyến nhờn và lớp mỡ dưới da
giúp bảo vệ da.
CH 2: Vì sao có nhiều màu da khác nhau như: trắng, vàng, đen?
TL: Màu da của mỗi người khác nhau
là vì nó tùy thuộc vào hắc tố melanin
có trong da. Da càng chứa nhiều
melanin hơn thì màu của nó càng sẫm
hơn (tức là màu đen hoặc nâu), còn
chứa ít melanin hơn thì màu của nó sẽ
nhạt hơn (tức là vàng hoặc trắng).

Kết luận:
- Da có cấu tạo gồm 3 lớp: Lớp biểu bì, lớp bì và lớp
mỡ dưới da
- Da có chức năng bảo vệ cơ thể, điều hòa thân
nhiệt, bài tiết, tiếp nhận kích thích từ môi trường.

GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ (CUỐI TIẾT 1)
Học sinh tìm hiểu và trả lời các câu hỏi sau ở nhà.
1. Kể tên 1 số bệnh về da.
2. Tìm hiểu về nguyên nhân và cách phòng chống mụn trứng cá, bệnh
hắc lào, lang ben, cái ghẻ.
3. Nêu biện pháp chăm sóc, bảo vệ và làm đẹp da an toàn.

02

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

II. Một số bệnh về da, bảo vệ da
và thành tựu ghép da trong y học

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ (CUỐI TIẾT 1)
Học sinh tìm hiểu và trả lời các câu hỏi sau ở nhà.
1. Kể tên 1 số bệnh về da.
2. Tìm hiểu về nguyên nhân và cách phòng chống mụn trứng cá, bệnh
hắc lào, lang ben, cái ghẻ.
3. Nêu biện pháp chăm sóc, bảo vệ và làm đẹp da an toàn.

TRÒ CHƠI: “BÁC SĨ DA LIỄU”.
Luật chơi: GV chọn 4 HS làm bệnh nhân mắc
bệnh da liễu (mỗi bệnh nhân cầm 1 ảnh màu có
hình ảnh của bệnh, 4 bệnh nhân 4 bệnh khác
nhau). Học sinh cả lớp sẽ đóng vai bác sĩ da liễu
chẩn đoán đó là bệnh da liễu nào, nêu nguyên
nhân, triệu chứng và tư vấn cho bệnh nhân cách
phòng tránh bệnh da liễu.

Hình ảnh

Tên bệnh

Nguyên
Cách phòng tránh
nhân
 Bệnh hắc Do nấm - Giữ vệ sinh cá nhân sạch
sẽ; tránh tiếp xúc trực tiếp
lào
(lác gây ra
giữa da với da hoặc tiếp xúc
đồng tiền)
với đồ dùng của những
người bị bệnh;
- Không mặc quần áo ẩm ướt
- Vệ sinh môi trường sống

Hình ảnh

Tên bệnh
Bệnh lang
ben
 

Nguyên
Cách phòng tránh
nhân
Do nấm - Giữ vệ sinh cá nhân sạch
sẽ, không dùng chung đồ
gây ra
dùng cá nhân với người
khác;
- Khi tắm cần lau người thật
khô rồi mới mặc quần áo.
- Vệ sinh môi trường sống

Hình ảnh

Tên bệnh

Nguyên
nhân
Mụn trứng Do da bài
cá
tiết nhiều
 
chất nhờn
hoặc do
bụi
bẩn
làm
tắc
nghẽn
nang lông

Cách phòng tránh
Giữa da mặt luôn sạch sẽ;
hạn chế trang điểm, tẩy trang
thật sạch sau trang điểm; chú
ý chế độ ăn uống…

Hình ảnh

Tên bệnh
Bệnh ghẻ

Nguyên
nhân
Do
cái
ghẻ
kí
sinh trong
da

Cách phòng tránh
- Giữ vệ sinh cá nhân sạch
sẽ; tránh tiếp xúc trực tiếp
giữa da với da hoặc tiếp xúc
với đồ dùng của những
người bị bệnh;
 - Bôi thuốc; tránh kỳ cọ, cạo
gãi vì nó có thể gây viêm da,
nhiễm khuẩn.
- Vệ sinh môi trường sống.

THẢO LUẬN

CH 1: Vì sao nói rằng, vệ sinh môi trường cũng là một trong những
biện pháp bảo vệ da?
TL: Vì da tiếp xúc trực tiếp với môi trường, nếu môi trường bị ô
nhiễm da sẽ nhiễm khuẩn, nhiễm độc, gây nên các bệnh về da.
CH 2: Kể tên 1 số bệnh về da trong trường học
TL: Mụn trứng cá, lang ben…

THẢO LUẬN

CH3: Một số biện pháp chăm sóc, bảo vệ và làm đẹp da an toàn.

Vệ sinh da sạch sẽ

Tránh ánh nắng mặt trời.

Không lạm dụng các loại mỹ phẩm.

Rèn luyện cơ thể

Vệ sinh môi trường sống sạch sẽ….

Thành tựu ghép da trong y học
Giúp cứu chữa những người có da bị tổn
thương nặng do bỏng, nhiễm trùng da.

II. Một số bệnh về da, bảo vệ da
và thành tựu ghép da trong y học
Kết luận

- Một số bệnh về da thường gặp: Hắc lào, lang ben,
cái ghẻ, mụn trứng cá…
- Một số biện pháp chăm sóc, bảo vệ và làm đẹp da
an toàn:
+ Vệ sinh da sạch sẽ;
+ Tránh làm da bị tổn thương; che chắn, sử dụng
kem chống nắng khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
+ Không lạm dụng các loại mỹ phẩm…
- Thành tựu ghép da trong y học đã giúp cứu chữa
những người có da bị tổn thương nặng do bỏng,
nhiễm trùng da.

02

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

III. Khái niệm thân nhiệt, vai trò và
cơ chế duy trì thân nhiệt ổn định
ở người

HOẠT ĐỘNG NHÓM
PHIẾU HỌC TẬP 2
Nghiên cứu thông tin SGK/162, 163 hoàn thành nhiệm vụ sau
1. Đánh dấu X vào những phát biểu đúng khi nói về thân nhiệt và vai trò của thân nhiệt
A
B
C
D
E
F

 
Thân nhiệt không phụ thuộc vào mức độ hoạt động của cơ thể.
 
Có thể đo thân nhiệt bằng nhiệt kê thủy ngân, nhiệt kế điện tử, nhiệt kế hồng ngoại.
 
Chỉ có thể đo thân nhiệt ở nách, trán.
 
Da có vai trò quan trọng nhất trong điều hòa thân nhiệt
Nếu thân nhiệt quá cao hoặc quá thấp sẽ ảnh hưởng đến các hoạt động sống của cơ  
thể
Trong quá trình điều hòa thân nhiệt, hệ thần kinh đóng vai trò điều khiển các phản ứng của da khi
tiếp nhận kích thích từ môi trường.

2. Trình bày vai trò của da và HTK trong điều hòa thân nhiệt khi trời nóng/thân nhiệt tăng
cao và khi trời lạnh/thân nhiệt thấp.
- Khi trời nóng/thân nhiệt tăng cao:
- Khi trời lạnh/thân nhiệt thấp:
…………………………………………………………………..
……………………………………………………

BÁO CÁO KẾT QUẢ
KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP 2
Nghiên cứu thông tin SGK/162, 163 hoàn thành nhiệm vụ sau
1. Đánh dấu X vào những phát biểu đúng khi nói về thân nhiệt và vai trò của thân
nhiệt
A Thân nhiệt không phụ thuộc vào mức độ hoạt động của cơ thể.
B Có thể đo thân nhiệt bằng nhiệt kê thủy ngân, nhiệt kế điện tử, nhiệt kế hồng X
ngoại.
C Chỉ có thể đo thân nhiệt ở nách, trán.
D Da có vai trò quan trọng nhất trong điều hòa thân nhiệt
X
E Nếu thân nhiệt quá cao hoặc quá thấp sẽ ảnh hưởng đến các hoạt động sống X
của cơ thể
F Trong quá trình điều hòa thân nhiệt, hệ thần kinh đóng vai trò điều khiển các phản ứng X
của da khi tiếp nhận kích thích từ môi trường.

BÁO CÁO KẾT QUẢ
KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP 2
2.
- Khi trời nóng/thân nhiệt tăng cao: Não gởi tín hiệu đến mao mạch và tuyến mồ hôi
nằm ở da, kích thích sự dãn mạch và tăng tiết mồ hôi, tăng tỏa nhiệt.
- Khi trời lạnh/thân nhiệt thấp: Não gửi tín hiệu đến mao mạch và tuyến mồ hôi nằm ở
da, kích thích mạch máu co lại; cơ chân lông co, giảm tỏa nhiệt. Ngoài ra, còn có phản
xạ run; tăng quá trình phân giải các chất ở tế bào để điều hòa sinh nhiệt.

Cơ chế điều hòa thân nhiệt: Có sự tham gia của hệ thần kinh dưới hình thức phản xạ
(cơ chế thần kinh) và hoocmôncơ làm tăng/giảm quá trình chuyển hóa
(cơ chế thể dịch)

THỰC HÀNH ĐO THÂN NHIỆT

THẢO LUẬN

CH1: Khi ta sốt, cơ thể có những biểu hiện như thế nào?
TL: thân nhiệt tăng, mệt mỏi, đau đầu, mất nước...
CH2: Tại sao có trường hợp sốt, lạnh run người, muốn đắp
chăn nhưng bác sĩ lại khuyên không nên?
TL: đắp chăn làm thân nhiệt tăng cao nhanh chóng.

III. Khái niệm thân nhiệt, vai trò và cơ chế duy trì thân
nhiệt ổn định ở người
KẾT LUẬN
- Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể.
- Thân nhiệt có thể phản ánh tình trạng sức khỏa của con người. Đo thân
nhiệt để xác định nhiệt độ cơ thể.
- Cơ chế điều hòa thân nhiệt: Có sự tham gia của hệ thần kinh dưới
hình thức phản xạ (cơ chế thần kinh) và hoocmôncơ làm tăng, giảm quá
trình chuyển hóa (cơ chế thể dịch)
- Vai trò của da và HTK trong điều hòa thân nhiệt
+ Khi trời nóng/thân nhiệt tăng cao: Não gửi tín hiệu đến mao mạch
và tuyến mồ hôi nằm ở da, kích thích sự dãn mạch và tăng tiết mồ hôi,
tăng tỏa nhiệt.
+ Khi trời lạnh/thân nhiệt thấp: Não gửi tín hiệu đến mao mạch và
tuyến mồ hôi nằm ở da, kích thích mạch máu co lại; cơ chân lông co,
giảm tỏa nhiệt. Ngoài ra, còn có phản xạ run; tăng quá trình phân giải
các chất ở tế bào để điều hòa sinh nhiệt.

03 LUYỆN TẬP

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TRÒ CHƠI

Bước 1: Bấm vào màn hình ra câu hỏi
Bước 2: Bấm tiếp vào màn hình ra đáp án
Bước 3: Bấm vào chiếc xe của xì trum để vượt chướng ngại vật.
Trường hợp học sinh không có đáp án.
Bước 1: Bấm vào xì trum thảm bay sẽ ra đáp án. Bấm vào xì trum
thảm bay sẽ mất đáp án mà xì trum thảm bay đưa ra.
Bước 2: Bấm tiếp vào màn hình để ra đáp án cuối cùng.
Bước 3: Bấm vào chiếc xe của xì trum để vượt chướng ngại vật.

VƯỢT CHƯỚNG
NGẠI VẬT

Lớp mỡ dưới da có vai trò chủ yếu là gì ?
A. Dự trữ đường
B. Cách nhiệt
C. Thu nhận kích thích từ môi trường ngoài
D. Vận chuyển chất dinh dưỡng

B. Cách nhiệt
Không trả lời
được thì mình
giúp cho để
qua vòng nhé!

B. Cách nhiệt

Khi lao động nặng, cơ thể sẽ toả nhiệt bằng cách nào?
1. Dãn mạch máu dưới da
2. Run
3. Vã mồ hôi
4. Sởn gai ốc
A. 1, 3
B. 1, 2, 3
C. 3, 4
D. 1, 2, 4

A. 1, 3
Không trả lời
được thì mình
giúp cho để
qua vòng nhé!

A. 1, 3

 Hệ cơ quan nào đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động điều hoà thân
nhiệt ?
A. Hệ tuần hoàn B. Hệ nội tiết C. Hệ bài tiết D. Hệ thần kinh

D. Hệ thần kinh
Không trả lời
được thì
mình giúp
D.
cho để qua
vòng nhé!

Hệ thần kinh

Biện pháp nào dưới đây vừa giúp chúng ta chống nóng, lại vừa giúp chúng ta
chống lạnh ?
A. Ăn nhiều tinh bột
B. Uống nhiều nước
C. Rèn luyện thân thể D. Giữ ấm vùng cổ

C. Rèn luyện thân thể
Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

C. Rèn luyện thân thể

Để phòng ngừa các bệnh ngoài da, biện pháp khả thi nhất là
gì?
A. Tránh để da bị xây xát
B. Luôn vệ sinh da sạch sẽ
C. Bôi kem dưỡng ẩm cho da
D. Tập thể dục thường xuyên

B. Luôn vệ sinh da sạch sẽ trao đổi chất.
Không trả
lời được thì
mình giúp
cho để qua
vòng nhé!

B. Luôn vệ sinh da sạch sẽ

04 VẬN DỤNG

PHIẾU HỌC TẬP 3
Nghiên cứu thông tin SGK/162, 163 hoàn thành nhiệm vụ sau:
1. Trong các hoạt động sau, hoạt động nào có vai trò chống nóng, hoạt động nào có
vai trò chống lạnh cho cơ thể: Trồng cây xanh, chống nóng cho nhà ở, sử dụng quạt,
mặc áo ấm, luyện tập thể dục thể thao, sử dụng điều hòa 2 chiều.
2. Trình bày nguyên nhân, biện pháp phòng chống cảm nóng, cảm lạnh.
3. Hãy sắp xếp thứ tự ưu tiên khi tiến hành sơ cứu cho người bị say nắng
STT
1

2
3
4

Bước sơ cứu
Đánh giá mức độ tỉnh táo của người bị say nắng:
+ Nếu bệnh nhân tỉnh táo thì đỡ bệnh nhân dậy, cho uống bổ sung nước.
+ Nếu bệnh nhân chưa tỉnh, làm mát cơ thể để hạ nhiệt độ trong khi chờ xe
cấp cứu.
Làm mát cơ thể (dùng khăn ướt, chườm lạnh ở cổ, nách, bẹn).
Gọi xe cấp cứu.
Di chuyển người bệnh đến nơi râm mát, cởi bớt áo khoác, khẩu trang.

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP 3
1.

2.

Hoạt động chống lạnh
Trồng cây xanh
Mặc áo ấm
Luyện tập thể dục thể thao
Sử dụng điều hòa 2 chiều.
Trạng thái
cơ thể
Cảm nóng
Cảm lạnh

3.

Nguyên nhân
- Ở ngoài nắng quá lâu

Hoạt động chống nóng
Chống nóng cho nhà ở
Sử dụng quạt
Sử dụng điều hòa 2 chiều.

Biện pháp phòng chống

- Che nắng/ hạn chế ra ngoài khi trời
nắng nóng; uống đủ nước.
- Tắm khi thân nhiệt cao;
- Không tắm khi thân nhiệt đang cao.
- Mưa lạnh, thời tiết thay đổi - Giữ ấm cơ thể; giữ vệ sinh mũi, miệng;
đột ngột.
súc họng bằng nước muối sinh lý.

Thứ tự ưu tiên là: 4  2  1  3

Chúc các em học tốt