KIỂM TRA THƯỜNG XUYÊN

Trình bày những nét chính cuộc đấu tranh chống
thực dân phương Tây của các dân tộc ở Đông Nam Á
từ TK XVI – giữa XIX.

? Di tích thành nhà Mạc (Lạng Sơn), Lũy Thầy (Quảng Bình) gợi cho em nhớ đến những cuộc xung đột
nào trong các thế kỉ XVI-XVII? Những cuộc xung đột đó đã để lại hệ quả như thế nào đối với lịch sử dân tộc?

Thành nhà Mạc (Lạng Sơn)

Lũy Thầy (Quảng Bình)

CHƯƠNG III
VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
Tiết 9, 10. Bài 5:
CUỘC XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU
VÀ TRỊNH - NGUYỄN

BÀI 5:  XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
1. Sự ra đời Vương triều Mạc

- Đến đầu thế kỉ XVI, nhà Lê lâm vào khủng hoảng, suy thoái.
- Mạc Đăng Dung (một võ quan) dần thâu tóm quyền hành.
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi, lập ra triều Mạc.

Triều Mạc có những đóng góp quan trọng như thế nào trong
việc ổn định tình hình, phát triển đất nước, nhất là ở thời điểm
chiến tranh Nam – Bắc triều diễn ra? Chúng ta hãy xem video sau.

2. Xung đột Nam – Bắc triều

BẮC TRIỀU

NAM TRIỀU

LƯỢC ĐỒ NAM
- BẮC TRIỀU

2. Xung đột Nam – Bắc triều
XUNG ĐỘT 1533 - 1592

Nhà Mạc

Nam triều.

(Bắc Triều)

(Phù Lê diệt Mạc)

MẠC ĐĂNG
DUNG

NGUYỄN KIM

-

Đất nước chia cắt;
Làng mạc bị tàn phá;
Sản xuất đình trệ;
Đời sống nhân dân khốn cùng…

2. Xung đột Nam – Bắc triều

BẮC TRIỀU

NAM TRIỀU

LƯỢC ĐỒ XUNG ĐỘT
NAM – BẮC TRIỀU

3. Xung đột Trịnh – Nguyễn
XUNG ĐỘT 1627 - …

Vua …

…

...

(Đàng Ngoài)

(Đàng Trong)
…
(Con thứ Nguyễn Kim)

TRỊNH KIỂM
(con rể …)

- Đất nước …;
- … sức người, sức của;
- Kìm hãm sự … đất nước.

3. Xung đột Trịnh – Nguyễn
XUNG ĐỘT 1627 - 1672

Vua Lê

Chúa Trịnh

Chúa Nguyễn.

(Đàng Ngoài)

(Đàng Trong)

TRỊNH KIỂM
(con rể Nguyễn Kim)

NGUYỄN HOÀNG
(Con thứ Nguyễn Kim)

- Đất nước chia cắt;
- Suy kiệt sức người, sức của;
- Kìm hãm sự phát triển đất nước…

Thuận Hóa

Quảng Nam

Sau khi Trịnh Kiểm lên nắm
quyền, người con cả của
Nguyễn Kim là Nguyễn Uông bị
đầu độc chết.
Người con thứ là Nguyễn
Hoàng được cử vào trấn thủ
Thuận Hóa, Quảng Nam. Tại đây,
Nguyễn Hoàng đã từng bước
gầy dựng thế lực cho dòng họ
mình.
Đến đời con là Nguyễn Phúc
Nguyên thì chính thức công khai
đối địch với họ Trịnh.

11

Cao Bằng

Đàng Ngoài
Thăng Long

Sông Gianh

Thanh Hoá

Biển
đông

Nghệ An
Hà Tĩnh

Sông Gianh
Chú giải:

Đàng
Trong

Quảng Bình

-Ranh giới chia cắt
- Vùng diễn ra chiến
trường

Thuận Hoá

Lược đồ chiến tranh Trịnh-Nguyễn

12

Khôn ngoan qua được Thanh Hà
Dẫu rằng có cánh khó qua Lũy Thầy
(Ca dao)

13

Phủ chúa Trịnh
( tranh vẽ thế kỉ XVII )

14

15

0,5

5

0

4

3

0
5
0,2

2

0,5

0

1

0

5
2
,
0

LUYỆN TẬP

QUAY

Câu 1: Đâu không phải biểu hiện suy thoái của nhà Lê đầu
thế kỉ XVI?
A. Vua quan ăn chơi sa đọa.

B. Nội bộ giai cấp thống
trị giành quyền lực.

C. Quan lại địa phương hà
hiếp, vơ vét của dân.

D. Đất nước có ngoại xâm.

QUAY VỀ

Câu 2: Năm 1533, ai là người chạy vào Thanh Hóa, lập một người dòng dõi
nhà Lê lên làm vua, lấy danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc”?

A. Lê Chiêu Thống.
C. Nguyễn Kim.

B. Nguyễn Hoàng.
D. Trịnh Kiểm.

QUAY VỀ

Câu 3: Chiến tranh Nam – Bắc triều diễn ra giữa các thế
lực phong kiến nào?

A. Nhà Mạc với nhà Nguyễn.    

C. Nhà Lê với nhà Nguyễn.

B. Nhà Mạc với nhà Lê.
D. Nhà Trịnh với nhà Mạc..
QUAY VỀ

Câu 4: Cuộc xung đột Nam – Bắc triều kết thúc, quyền lực
của vua Lê như thế nào?
A. Nắm quyền tối cao.

B. Vẫn nắm truyền thống trị.

C. Nắm quyền tuyệt đối.

D. Không có thực quyền.

QUAY VỀ

Câu 5: Chiến tranh Trịnh – Nguyễn kết thúc với kết quả như
thế nào?
A. Chiến thắng thuộc về họ
Trịnh, họ Nguyễn bị lật đổ.

C. Hai bên không phân thắng
bại, lấy sông Gianh làm ranh
giới phân chia đất nước làm
hai đàng.

B. Chiến thắng thuộc về họ Nguyễn,
họ Trịnh bị lật đổ.

   D. Hai thế lực phong kiến
Trịnh và Nguyễn lần lượt bị
nhà Tây Sơn đánh bại.
QUAY VỀ

? Hãy lập và hoàn thành bảng hệ thống (theo gợi ý dưới đây)
về các cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn.
Nội dung

Xung đột Nam - Bắc Triều

Xung đột Trịnh - Nguyễn

Người đứng đầu

 

 

Nguyên nhân

 

 

Thời gian

 

 

Hệ quả

 

 

Nội dung

Xung đột Nam - Bắc Triều

Xung đột Trịnh - Nguyễn

Người
đứng đầu
Nguyên
nhân

 

Thời gian

 

Hệ quả

 

 

VẬN DỤNG
Giả sử là một người dân sống ở thế kỉ XVI – XVII,
em hãy thiết kế một poster phản đối các cuộc xung đột
Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn.

=> Bài tập làm vào vở.

* Hướng dẫn học bài
- Học bài, trả lời câu hỏi ở phần vận dụng.
- Soạn bài 6: Công cuộc khai thác vùng đất phía Nam từ thế kỉ
XVI đến thế kỉ XVIII.
+ Khái quát công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế
kỉ XVI đến thế kỉ XVIII.
+ Quá trình thực thi chủ quyền đối với hai quần đảo Trường Sa
và Hoàng Sa của các chúa Nguyễn.