TRƯỜNG THCS MINH KHAI
THÀNH PHỐ THANH HOÁ
GV: Nguyễn Thị Cẩm Tú

CHỦ ĐỀ 3: PHÂN TỬ
Tiết 25 - 30:

Mục tiêu
bài học

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC
1

Nêu được mô hình sắp xếp electron trong vỏ
nguyên tử của một số nguyên tố khí hiếm

2

Nêu được sự hình thành liên kết cộng hoá trị,
liên kết ion.

3

Chỉ ra được sự khác nhau về một số tính chất của
chất ion và chất cộng hoá trị

Tiết 25 - 30:

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM

Nguyên tử

Helium

Neon

Argon

Số electron lớp ngoài cùng

2

8

8

Lớp vỏ ngoài cùng của nguyên tử
khí hiếm có 8 electron (riêng
helium có 2 electron), là lớp vỏ bền
vững.

+36

Tiết 25 - 30:

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM

Lớp vỏ ngoài cùng của nguyên tử khí hiếm có 8 electron (riêng helium có 2
electron), là lớp vỏ bền vững.
II. LIÊN KẾT ION

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride

Sự tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride
Nguyên tử Na cho đi 1 electron ở lớp
ngoài cùng trở thành ion mang một
điện tích dương.
Kí hiệu là Na+

Na  Na + 1e
+

Nguyên tử Cl nhận 1 electron từ
nguyên tử Na trở thành ion mang một
điện tích âm.
Kí hiệu là Cl-

Cl

+ 1e  Cl-

- Lớp vỏ của ion Na+ có 10 electron tương tự lớp vỏ
nguyên tử của nguyên tố khí hiếm neon. 
- Lớp vỏ của ion Cl- có 18 electron tương tự lớp vỏ
nguyên tử của nguyên tố khí hiếm argon. 
Số electron Số lớp electron
Nguyên tử Na

11

3

Ion Na+

10

2

- Ion Na+ ít hơn nguyên tử Na 1 eletron.
- Ion Na+ ít hơn nguyên tử Na một lớp electron.

Sự tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride
Các ion trái dấu Na+ và Cl- hút nhau tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride.

Sodium và chloride
-

+
11+

17+

11+ and 10- = 1+

17+ and 18- = 1-

Na+

Cl-

Tiết 25 - 30:

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM

Lớp vỏ ngoài cùng của nguyên tử khí hiếm có 8 electron (riêng helium có 2
electron), là lớp vỏ bền vững.
II. LIÊN KẾT ION

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride

• Một nguyên tử kim loại có thể cho đi 1 electron ở lớp ngoài cùng để hình thành
nên liên kết ion với một nguyên tử phi kim cần có thêm 1 electron nữa:
– Ví dụ. Ion Na+ liên kết với ion F- tạo thành phân tử sodium fluoride.

+
Ion
Na
Nguyên tử

Na

Ion F- tử F
Nguyên

Khi K kết hợp với F để tạo thành phân tử potassium fluoride sẽ diễn ra cho và nhận electron giữa
hai nguyên tử như sau: 
+ Nguyên tử K cho đi 1 electron ở lớp
ngoài cùng trở thành ion mang điện tích
dương, kí hiệu là K+. 

+ Nguyên tử F nhận 1 electron từ nguyên tử K
trở thành ion mang một điện tích âm, kí hiệu là
F-. 

Các ion K+ và F- hút nhau tạo thành liên kết trong phân tử potassium fluoride.

Tiết 25 - 30:

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM

Lớp vỏ ngoài cùng của nguyên tử khí hiếm có 8 electron (riêng helium có 2
electron), là lớp vỏ bền vững.
II. LIÊN KẾT ION

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử sodium chloride
2. Sự tạo thành liên kết trong phân tử magnesium oxide

Sự tạo thành liên kết trong phân tử magnesium oxide
Nguyên tử Mg cho đi 2 electron ở lớp
ngoài cùng trở thành ion mang hai
điện tích dương.
Kí hiệu là Mg2+

Hoặc Mg  Mg 2+ + 2e

Nguyên tử O nhận 2 electron từ
nguyên tử Mg trở thành ion mang hai
điện tích âm.
Kí hiệu là O2-

O + 2e  O 2-

- Lớp vỏ của ion Mg2+ có 10 electron tương tự lớp vỏ
nguyên tử của nguyên tố khí hiếm neon. 
- Lớp vỏ của ion O2- có 10 electron tương tự lớp vỏ
nguyên tử của nguyên tố khí hiếm neon. 
Số electron Số lớp electron
Nguyên tử Mg

12

3

Ion Mg2+

10

2

- Ion Mg2+ ít hơn nguyên tử Mg 2 eletron.
- Ion Mg2+ ít hơn nguyên tử Mg một lớp electron.

Sự tạo thành liên kết trong phân tử magnesium oxide
Các ion Mg2+ và O2- hút nhau tạo thành liên kết trong phân tử magnesium oxide.

Magnesium and Oxygen
2+
12+

28+

12+ và 10- = 2+

8+ và 10- = 2-

Mg2+

O2-

• Một nguyên tử kim loại có khả năng cho đi 2 electron để hình thành liên kết
ion với một nguyên tử phi kim cần thêm 2 electron nữa
– Ví dụ: ion Mg2+ liên kết với ion O2- tạo thành phân tử magnesium oxide.

Ion Mg
Nguyên
tử2+(Mg)

nguyên
tử2-)(O)
ion (O

Khi Ca kết hợp với O tạo thành phân tử calcium oxide sẽ diễn ra sự cho và nhận electron giữa hai
nguyên tử như sau: 

Ca  Mg 2+ + 2e

O + 2e  O 2-

Các ion Ca2+ và O2- hút nhau tạo thành liên kết trong phân tử calcium oxide.

Sơ đồ tạo thành liên kết trong phân tử calcium oxide

Tiết 25 - 30:
II. LIÊN KẾT ION

BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

3. Kết luận

- Khi kim loại điển hình kết hợp với phi kim điển hình:
+ Nguyên tử kim loại cho electron tạo thành ion dương:
Số e nhường thường = số e lớp ngoài cùng
+ Nguyên tử phi kim nhận electron tạo thành ion âm.
Số e nhận thường = 8 - số e lớp ngoài cùng
+ Điện tích của ion = số e nhường (hoặc e nhận) của 1 nguyên tử
Các ion dương và ion âm hút nhau, tạo ra hợp chất ion.

- Liên kết ion là liên kết được tạo thành bởi lực hút giữa ion dương và ion âm.
- Các hợp chất ion có những tính chất sau:
+ Là chất rắn ở điều kiện thường.
+ Thường có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao.
+ Khi tan trong nước tạo ra dung dịch dẫn được điện.

Ở điều kiện thường, potassium chloride là
chất rắn vì:
Khi nguyên tử K (kim loại điển hình)
kết hợp với nguyên tử Cl (phi kim điển hình)
thì kim loại K sẽ cho electron tạo thành ion
dương, nguyên tử Cl sẽ nhận electron tạo
thành ion âm.
Các ion dương và ion âm hút nhau tạo
ra hợp chất ion là potassium chloride.
Các hợp chất ion đều là chất rắn ở
điều kiện thường.

Tiết 25 - 30: BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC
I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM
II. LIÊN KẾT ION
III. LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử hydrogen

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử hydrogen

Phân tử hydrogen gồm hai nguyên
tử H, mỗi nguyên tử H có 2 electron ở lớp
vỏ. Giống với lớp vỏ của khí hiếm Helium.

a) Nguyên tử Cl có 7 electron lớp ngoài cùng và cần
thêm 1 electron để có lớp vỏ bền vững tương tự khí
hiếm Argon. 

Sơ đồ tạo thành liên kết trong phân tử chlorine

Tiết 25 - 30: BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC
I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VỎ NGUYÊN TỬ KHÍ HIẾM
II. LIÊN KẾT ION
III. LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ

1. Sự tạo thành liên kết trong phân tử hydrogen
2. Sự tạo thành liên kết trong phân tử nước

2. Sự tạo thành liên kết trong phân tử nước

Trong phân tử nước, nguyên tử O có 8 electron lớp
ngoài cùng tương tự như khí hiếm neon.
Mỗi nguyên tử H có 2 electron lớp ngoài cùng tương tự
như khí hiếm helium.

- Nguyên tử Cl có 7 electron lớp ngoài cùng
và cần thêm 1 electron để có lớp vỏ bền vững
tương tự khí hiếm. 
- Nguyên tử H chỉ có 1 electron và cần thêm 1
electron để có lớp vỏ bền vững tương tự khí
hiếm.
- Khi nguyên tử H kết hợp với nguyên tử Cl,
nguyên tử Cl góp 1 electron, nguyên tử H góp
1 electron.
- Như vậy giữa nguyên tử H và nguyên tử Cl
có 1 đôi electron dùng chung.
- Hạt nhân nguyên tử H và Cl cùng hút đôi
electron dùng chung, liên kết với nhau tạo ra
phân tử hydrogen chloride.

Sơ đồ tạo thành phân tử hydrogen chloride
từ nguyên tử H và nguyên tử Cl

- Nguyên tử N có 7 electron, trong đó có 5
electron lớp ngoài cùng, cần thêm 3 electron
để có lớp vỏ bền vững tương tự khí hiếm. 
- Nguyên tử H chỉ có 1 electron và cần thêm
1 electron để có lớp vỏ bền vững tương tự
khí hiếm.
- Khi N kết hợp với H, nguyên tử N góp 3
electron, mỗi nguyên tử H góp 1 electron.
- Như vậy giữa nguyên tử N và mỗi nguyên
tử H có 1 đôi electron dùng chung. Hạt nhân
nguyên tử N và H cùng hút đôi electron dùng
chung, liên kết với nhau tạo ra phân tử
ammonia.

N

Sơ đồ tạo thành liên kết trong phân tử ammonia

3. Sự tạo thành liên kết trong phân tử carbon dioxide

3. Sự tạo thành liên kết trong phân tử carbon dioxide

- Nguyên tử C có 4 electron lớp ngoài cùng, cần thêm 4 electron để có lớp vỏ bền vững
tương tự khí hiếm Ne. 
- Nguyên tử O có 6 electron lớp ngoài cùng, cần thêm 2 electron để có lớp vỏ bền vững
tương tự khí hiếm Ne.
- Trong phân tử khí carbon dioxide (carbonic), nguyên tử C góp 4e, mỗi nguyên tử O
góp 2 e. Như vậy giữa nguyên tử C và O có 2 đôi e dùng chung.
- Hạt nhân nguyên tử C và O cùng hút đôi electron dùng chung, liên kết với nhau tạo ra
phân tử khí carbon dioxide .

Sơ đồ tạo thành liên kết trong phân tử nitrogen

N

- Nguyên tử N có 7 electron, trong đó có 5 electron lớp
ngoài cùng, cần thêm 3 electron để có lớp vỏ bền vững
tương tự khí hiếm. 
- Khi hai nguyên tử N liên kết với nhau, mỗi nguyên tử
góp chung 3 electron để tạo ra 3 cặp electron dùng
chung. Hạt nhân của hai nguyên tử N cùng hút các đôi
electron dùng chung và liên kết với nhau tạo thành phân
tử nitrogen.

Tiết 25 - 30: BÀI 5: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC
III. LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ

Kết luận
- Liên kết cộng hoá trị là liên kết được tạo thành bởi một hoặc nhiều đôi
electron dùng chung giữa hai nguyên tử.
- Chất được tạo thành nhờ liên kết cộng hóa trị được gọi là chất cộng hoá
trị.
- Ở điều kiện thường, các chất cộng hoá trị tồn tại ở cả 3 thể:
+ thể rắn (đường ăn, iodine,…)
+ thể lỏng (bromine, ethanol,…)
+ thể khí (oxygen, nitrogen, carbon dioxide,…).
Các chất cộng hóa trị thường có nhiệt độ sôi và nhiệt độ nóng chảy
thấp.
Nhiều chất cộng hóa trị không dẫn điện (đường ăn, ethanol,…)

a) Nước tinh khiết chỉ gồm các phân tử nước. Mà
nước là chất cộng hóa trị nên dẫn điện kém. Trong
nước biển, ngoài nước còn có các muối, phổ biến
nhất là sodium chloride. Sodium chloride là chất ion
nên khi nó tan trong nước tạo dung dịch dẫn được
điện.
b) Đường ăn là hợp chất cộng hóa trị nên có nhiệt độ
nóng chảy thấp. Muối ăn là hợp chất ion nên có nhiệt
độ nóng chảy cao.

So sánh một số tính chất chung của chất cộng hóa trị với chất ion
Tính chất

Chất ion

Chất cộng hóa trị

Trạng thái (ở điều kiện
thường)

Thể rắn

Cả ba thể (rắn, lỏng, khí)

Nhiệt độ sôi, nhiệt độ
nóng chảy

Cao

Thấp

Dẫn điện

Tan trong nước tạo dung Nhiều chất không dẫn
điện (đường ăn, ethanol,
dịch dẫn được điện
…)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại nội dung kiến thức đã học.
- Về nhà đọc các mục “Em đã biết”
- Chuẩn bị bài mới
“Bài 6: Hóa trị, công thức hóa học”