KHỐI 6

BÀI 5: TỰ LẬP

KHỐI 6

MỤC TIÊU BÀI HỌC

1.Về kiến thức
Khái niệm tự lập; Các biểu hiện của người có tính tự lập; Ý nghĩa của tự lập.
2. Về năng lực
Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản
thân trong học tập và trong cuộc sống; không đồng tình với những hành vi sống dựa dẫm,
ỷ lại.
Đánh giá hành vi của bản thân và người khác
Điều chỉnh hành vi
Tự nhận thức bản thân: Tự nhận biết được những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân.
Xác định được lí tưởng sống, lập mục tiêu, kế hoạch học tập và rèn luện của bản thân
mình…
3. Về phẩm chất
Trách nhiệm: Có trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội.

KHỐI 6

1
2
3
4
5

I. KHỞI ĐỘNG
TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

KHỐI 6
1
2
3
4
5

TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ
 
X

 
U

   
Ấ T
T
 
T   Ự 
Ự
 
LL
         
H Ọ C T ẬẬ
   
L Ễ PP

 
S
 
G
 
À

 
Ắ C
   
I
Á
   
M V

 P
   
H É

 
C
 
I

 
Ệ

 
C

 
P

Hàng ngang số 5 gồm 6 chữ cái, chỉ thái độ tôn trọng và
Hàng ngang số 4 gồm 6 chữ cái, chỉ hoạt động chính của
đúng
mngang
ực đốsố
i vớ1
igồm
ngườ7i chữ
lớn tu
ổi.chỉ thành
Hàng
cái,
tích
nổi bật
3
sự đồng
nghĩa
vớicủa
lao
hHàng
ọc sinh
ở
tr
ườ
ng
h
ọ
c.
ngang số 2 gồm 6 chữ cái, chỉ sự đối lập với ỷ lại.
học
sinh hơn mức bình thường.
động.

KHỐI 6

KHỞI ĐỘNG

"Bàn tay ta làm nên tất cả;
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm".
(Hoàng Trung Thông)

KHỐI 6

KHỞI ĐỘNG
Câu thơ sau thể̉ hiện đức tính gì?
Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)

KHỐI 6

trả lời nhanh 
Câu hỏi: Những việc nào em có thể tự làm ở nhà, ở
trường thể hiện tính tự lập?

Những việc em có thể tự làm ở nhà, ở trường thể hiện tính tự lập:
- Ở nhà: vệ sinh cá nhân, quét nhà, gấp quần áo, nhặt rau, tưới
cây…
- Ở trường: học bài, chăm sóc bồn hoa, vứt rác, quét lớp, lau
bảng…

KHỐI 6

II. KHÁM PHÁ
KHÁI NIỆM; BIỂU HIỆN; Ý NGHĨA

KHỐI 6

KHỐI 6

a) Những việc làm trên thể hiện tính cách tự lập, tự làm
được những việc phù hợp với lứa tuổi như: học bài, đi xe đạp
tới trường, chăm sóc vườn rau, gập chăn màn.
b) Bản thân em đã tự làm được việc học bài, đi xe đạp tới
trường, chăm sóc vườn rau, gập chăn màn.
c) Tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết các công việc bằng khả
năng và sức lực của mình; tự lo liệu, tạo dựng cho cuộc sống
của mình; không trông chờ, dựa dẫm, phụ thuộc vào người
khác. Tự lập không có nghĩa là biệt lập, chỉ biết đến mình,
không cần quan hệ với ai, không nhờ ai giúp đỡ việc gì.

KHỐI 6

1. KHÁI NIỆM

Tự lập là tự làm lấy các công việc bằng sức lực và khả
năng của mình.
Tự lập không có nghĩa là biệt lập, chỉ biết đến mình,
không cần quan hệ với ai, không nhờ ai giúp đỡ việc
gì.

KHỐI 6

KỸ NĂNG CHO TRẺ: RÈN TÍNH TỰ LẬP CỦA TRẺ
EM NHẬT BẢN TỰ ĐI HỌC MỘT MÌNH

a. Quan sát hình ảnh và cho biết biểu hiện của tính tự lập 

KHỐI 6

B. BIỂU HIỆN CỦA TỰ LẬP

KHỐI 6

•b. Hãy kẻ bảng vào vỡ rồi
liệt kê các biểu hiện của
tính tự lập và trái với tự lập
theo mẫu dưới đây: 

TT

1
2
3

Lĩnh vực

Trong
hoạt
ngày

sinh
hằng

Trong học tập 
Trong
động 

lao

Biểu
hiện của
tự lập

Biểu hiện
trái với tự
lập

KHỐI 6

3

a) Biểu hiện của tính tự lập trong các hình ảnh
- Hình 1: Bạn nam tự lập, biết dùng máy hút bụi
để dọn dẹp nhà cửa.
- Hình 2: Bạn gái tự lập, biết tự nấu cơm cho gia
đình.
- Hình 3: Bạn nam tự lập, biết tự làm bài mà
trông chờ, dựa dẫm vào người khác.
- Hình 4: Bạn gái tự lập, biết giặt quần áo.
b) Các biểu hiện của tính tự lập và trái với tự lập

TT Lĩnh vực
Biểu hiện của tự lập
Biểu hiện trái với tự lập
Trong
- Tự tin, tự làm lấy việc của mình.
- Ý lại, dựa dẫm vào người khác. 
KHỐI
sinh 6hoạt - Biết tự làm những việc vệ sinh cá nhân, ngủ d ậy đúng - Để mẹ gọi dậy đi học
hằng ngày giờ, quét nhà, rửa bát phụ bố mẹ…
- Để mẹ mang quần áo vào cho mặc.
- Không gập chăn màn sau khi ngủ
dậy…
1

4

2

3

Trong học - Có ý chí nỗ lực phấn đấu, kiên trì, bền bỉ thực hiện kế
tập 
hoạch đã đề ra.
- Tự giác học bài, làm bài tập.
- Chăm sóc bồn hoa, vườn rau ở trường sau giờ học…

- Trông chờ vào may rủi.
- Chép bài tập của bạn.
- Thầy cô nhắc nhở mới đi vứt rác.
- Giờ thể dục không mang giàu, phải
đi mượn giày của bạn…

Trong lao - Bản lĩnh, tự mình tìm cách vượt qua khó khăn. 
động 
- Luôn cố gắng khắc phục khó khăn để tự giải quy ết
các vấn đề trong khả năng của mình.
- Tự giác tham gia trồng cây ở trường vào đầu năm
học.
- Thấy đường làng, ngõ xóm bị bẩn, mang chổi ra
quét…

- Sống biệt lập, chỉ biết đến mình,
không cần quan hệ, không nhờ ai giúp
đỡ việc gì.
- Vứt rác bừa bãi.
- Trốn lao động ở trường…

KHỐI 6

2. BIỂU HIỆN CỦA TỰ LẬP

Một số biểu hiện của tự lập
Tự tin , tự làm lấy việc của mình

Một số biểu hiện trái với tự lập
Ỷ lại, dựa dẫm vào người khác.

Bản lĩnh, tự mình tìm cách vượt qua
khó khăn

Trông chờ vào may rủi.

Có ý chí nỗ lực phấn đấu, kiên trì, bền
bỉ thực hiện kế hoạch đã đề ra

Sống biệt lập, chỉ biết đến mình,
không cần quan hệ với ai, không
nhờ ai giúp đỡ việc gì.

3. Ý NGHĨA CỦA TỰ LẬP VÀ CÁCH RÈN LUYỆN TÍNH TỰ
LẬP

KHỐI 6

5

a. Đọc thông tin và trả lời câu hỏi
a) Em có suy nghĩ gì qua thông tin trên? 
b) Vì sao anh Long có thể nua sách vở và những món đồ mình yêu
thích mà không cần phải xin tiền ba mẹ? 
c) Có ý kiến cho rằng, người tự lập là người không cần sự giúp đỡ từ
người khác. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? 

b. Thảo luận cùng các bạn về ý nghĩa của tự lập
- Đối với kết quả học tập và làm việc của bản thân. 
- Đối với mỗi cá nhân, gia đình và xã hội. 

a. a) Theo em việc làm của Long rất đúng. Long là một người có tinh thần tự lập. Nó giúp Long tự
6
chủ, KHỐI
bản lĩnh
trong cuộc sống, và còn là cách để giảm bớt gánh nặng cho ba mẹ. 
b) Anh Long có thể nua sách vở và những món đồ mình yêu thích mà không cần phải xin tiền ba
mẹ vì anh Long đi làm thêm ở một quán cà phê nên có một khoản tiền nho nhỏ, tự chi tiêu cho
bản thân.
c) Em không đồng ý với quan điểm đó. Vì bản thân mỗi người đều không hoàn hảo và đều có
những việc không thể tự giải quyết được, đôi khi cũng cần những người khác giúp đỡ và góp ý để
mình có hướng đi đứng đắn hơn. Tự lập không có nghĩa là biệt lập, chỉ biết đến mình, không cần
quan hệ với ai, không nhờ ai giúp đỡ việc gì.

6

b. - Đối với kết quả học tập và làm việc của bản thân. 
+ Tự lập là một trong những đức tính tốt của con người, giúp chúng ta làm chủ được suy nghĩ và
tự chịu trách nhiệm trước những việc mình làm.
+ Giúp thành công trong cuộc sống, giải quyết các công việc hiệu quả và được mọi người tôn
trọng. 
+ Có thêm kinh nghiệm sống, kinh nghiệm trong công việc.
+ Rèn đức tính kiên trì, nhẫn nại để vượt lên mọi hoàn cảnh.
- Đối với mỗi cá nhân, gia đình và xã hội.
+  Khi con biết tự lập, cha mẹ rất hạnh phúc vì thấy con mình trưởng thành, tự lo được cho bản
thân. 
+ Mọi thành viên trong gia đình yên tâm hơn khi mỗi cá nhân đều tự lo cho bản thân, không dựa
dẫm, ỷ lại vào gia đình

KHỐI 6

3. Ý NGHĨA CỦA TỰ LẬP VÀ CÁCH RÈN LUYỆN TÍNH TỰ
LẬP

Tự lập là một trong những đức tính tốt của con người,
giúp chúng ta làm chủ được những suy nghĩ và tự chịu
trách nhiệm trước những việc mình làm.
Rèn luyện và hình thành tính tự lập vô cùng cần
thiết,bởi nó không chỉ giúp cho chúng ta tự tin, bản lĩnh,
giải quyết các công việc hiệu quả và làm chủ được cuộc
sống, mà còn nhận được sự kính trọng của mọi người

KHỐI 6

LUYỆN TẬP

1) Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây?
Vì sao? 
A. Tính tự lập không tự nhiên mà có. 
B. Chỉ có con nhà nghèo mới cần sống tự lập. 
C. Học cách sống tự lập để trưởng thành. 
D. Nên tự lập càng sớm càng tốt. 
E. Tự lập sẽ dễ trở thành người ích kỉ, độc đoán.

A. Tính tự lập không tự nhiên mà có. Em đồng tình vì ngay từ khi sinh ra chúng ta
khôngKHỐI
có 6ngay tính tự lập mà do quá trình lớn lên chúng ta được giáo dục, rèn
luyện tính tự lập mới hình thành và tạo thành một đức tính. Trong suốt cuộc đời
con người chúng ta phải luôn rèn luyện và ý thức về tự lập.
B. Chỉ có con nhà nghèo mới cần sống tự lập. Em không đồng tình vì tự lập là đức
tính mà ai cũng cần có. Tự lập là một trong những đức tính tốt của con người, giúp
chúng ta làm chủ được suy nghĩ và tự chịu trách nhiệm trước những việc mình làm.
C. Học cách sống tự lập để trưởng thành. Em đồng tình vì tự lập giúp chúng ta làm
chủ được suy nghĩ và tự chịu trách nhiệm trước những việc mình làm. Học cách
sống tự lập đối với mỗi người là rất quan trọng, đặc biệt với những người trẻ.
D. Nên tự lập càng sớm càng tốt. Em đồng tình vì tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết
các công việc bằng khả năng và sức lực của mình; tự lo liệu, tạo dựng cho cuộc sống
của mình; không trông chờ, dựa dẫm, phụ thuộc vào người khác. Nếu có đức tính
này từ nhỏ ta sẽ có thêm kinh nghiệm sống, kinh nghiệm trong mọi việc, giúp ích
cho ta hơn.
E. Tự lập sẽ dễ trở thành người ích kỉ, độc đoán. Em không đồng tình vì tự lập
không có nghĩa là biệt lập, chỉ biết đến mình, không cần quan hệ với ai, không nhờ
ai giúp đỡ việc gì. Hơn nữa khi ta có tính tự lập chúng ta còn nhận được sự kính
trọng của mọi người.

KHỐI
6
2) Em

hãy kể lại những việc làm của bản thân không thể hiện tính tự
lập trong cuộc sống và nêu cách khắc phục.

Việc làm của bản thân không thể
hiện tính tự lập
Mải làm bài tập mà lười biếng làm
việc nhà
Không tự dậy sớm
Đùn đẩy trách nhiệm, trốn tránh
công việc lao động ở lớp
Đi nhờ xe đạp điện của bạn đến
trường
Thỉnh thoảng quên gấp chăn
Quên tưới rau

Cách khắc phục
Lập thời khóa biểu ghi rõ thời gian
học và thời gian phụ giúp bố mẹ
Đặt đồng hồ báo thức
Tự giác tham gia lao động, nhờ bạn
bè nhắc nhở
Tự giác đi xe đạp đến trường
Mỗi sáng thức dậy là phải nhớ gấp
chăn màn luôn
Đặt lịch hẹn trong điện thoại về
ngày em cần tưới rau

3) Trong giờ kiểm tra Toán, gặp bài khó, Nam loay hoay mãi vẫn chưa giải được.
6 hết giờ mà bạn vẫn chưa làm xong bài, Dũng ngồi bên cạnh đưa bài
ThấyKHỐI
sắp
đã giải sẵn cho Nam chép. 
a) Em có nhận xét gì về việc làm của Nam và Dũng? 
b) Nếu là Nam, em sẽ làm gì? Vì sao? 
c) Nếu là Dũng, em sẽ làm gì? Vì sao? 

a) Theo em việc làm của Nam và Dũng là sai. Dũng đã cho Nam chép bài của
mình, còn Nam không tự lập, tự  làm bài mà lại đi chép bài của Dũng. 
b) Nếu là Nam, em sẽ từ chối chép bài của Dũng và tự giác nghĩ cách làm.
Sau giờ kiểm tra em có thể hỏi bạn cách giải để lần sau làm được bài. Như
thế sẽ khiến cho em nhớ bài lâu hơn, rèn luyện tính tự lập.
c) Nếu là Dũng, em sẽ không cho bạn chép bài mà sau giờ kiểm tra em sẽ
chỉ bạn cách làm. Vì như thế mới khiến bạn có thể tự lập. Em cũng động viên
và giúp đỡ bạn trong việc học.

4) Hãy kể lại những hoạt động, việc làm thể hiện tính tự lập của các bạn trong
KHỐI 6
lớp, trong trường mà em đã quan sát hoặc tham gia. Em học tập được điều gì
khi quan sát và tham gia các hoạt động đó?
- Việc làm thể hiện tính tự lập của các bạn trong lớp, trong trường
+ Bạn Thùy luôn tự giác học bài, làm bài tập về nhà, lên lớp lúc nào bạn cũng đầy
đủ bài tập.
+ Bạn Tuấn tự nghiên cứu, tìm tòi các phương pháp học tập môn Tiếng Anh khiến
bạn có thể nói tiếng Anh rất tốt.
+ Bạn Trung tự chuẩn bị đồ dùng học tập, sách vở trước khi đến lớp.
+ Bạn Tú tự mình đi học, ngày nào bạn cũng đi bộ đến trường, chứ không phụ
thuộc vào sự đưa đón của bố mẹ.
+ Bạn Hòa luôn tự giác tham gia các công việc ở trường như: Trực nhật lớp, chăm
sóc bồn hoa, trồng cây ở trường…
- Em học tập được tính tự lập của các bạn trong lớp, trong trường. Các bạn đã luyện
tập tính tự giác khi còn nhỏ, từ những việc mình có thể làm. Các bạn tự làm lấy, tự
giải quyết các công việc bằng khả năng và sức lực của mình; tự lo liệu, tạo dựng cho
cuộc sống của mình; không trông chờ, dựa dẫm, phụ thuộc vào người khác.

VẬN DỤNG

KHỐI 6

1) Hãy lập kế hoạch rèn luyện tính tự lập của bản thân theo bảng hướng dẫn
dưới đây và chia sẻ cùng các bạn trong nhóm:

TT

Thời điểm

1 Khi ở nhà
2 Khi ở trường
3 Khi đi du lịch, dã
ngoại

Biểu hiện tự lập
của em

TT
1

Thời
điểm
KHỐI
Khi 6ở nhà

2

Khi ở
trường

3

Khi đi du
lịch, dã

Biểu hiện tự lập của em
- Tự giác học bài, không cần ai nhắc nhở.
- Tự giác giúp cha mẹ những việc nhà vừa sức: quét nhà,
rửa cốc chén, nhặt rau, nấu ăn, chăm em, tưới cây, chăm
sóc vật nuôi…
- Chơi thể thao, đọc sách báo, nghe nhạc… khi có thời gian
rảnh.
- Tự giác học bài, không cần ai nhắc nhở; chăm chú nghe
thầy cô giáo giảng bài; tích cực phát biểu ý kiến xây dựng
bài; tìm tòi phương pháp học tập hiệu quả; nhờ bạn bè,
thầy cô giảng giải khi gặp bài khó mà chưa tự làm được…
- Tự giác lao động, bảo vệ môi trường…
- Tích cực tham gia sinh hoạt Đoàn, Đội; tham gia các hoạt
động do nhà trường tổ chức như: Ngày hội đọc sách, Ngày
hội tiếng Anh, Hội khỏe Phù Đổng, kỉ niệm các ngày lễ lớn
(8-3, 20-10, 20-11, 22-12…)
- Lên danh sách các đồ dùng cần mang theo.
- Tìm hiểu về địa điểm đi du lịch, dã ngoại: địa hình, khí

2) Em tham gia một trại hè trong 4 ngày, sống xa gia đình. Hãy viết nhật kí,
liệt
kê6những công việc chuẩn bị của em trước chuyến đi, những việc em
KHỐI
làm trong thời gian trại hè, thể hiện tính tự lập của em khi xa bố mẹ.
- Những công việc chuẩn bị của em trước chuyến đi:
+ Tìm hiểu về trại hè: địa điểm, khí hậu, lịch trình, những điều được làm, những
điều không được làm…
+ Chuẩn bị đồ dùng mang theo: quần áo, đồ vệ sinh cá nhân, một số loại thuốc
cơ bản, kim chỉ, sách, đèn pin…
+ Chuẩn bị một số món quà tặng các bạn.
- Nhật kí những việc em làm trong thời gian trại hè

Chuyến đi bắt đầu vào lúc 7 giờ 28 phút, mình đã đến hơi muộn cho nên, ghế
6 đã gần hết, chỉ còn vài chỗ trống. Bước lên xe, mình đã phải đấu tranh
ngồi KHỐI
cũng
nội tâm rất nhiều để tìm được chỗ ngồi ưng ý. Còn một chỗ ở cuối xe, nhưng
mình còn bị say xe nữa, nên không thể liều ngồi cuối, nếu mà say xe thật thì buổi
đi chơi này coi như đứt. Một chỗ trống khác lại rơi đúng vào cạnh bạn thân tôi.
Hành trình của chúng tôi sẽ dừng chân tại ba địa điểm. Xe bon bon trên đường
lăn bánh, trong lúc ngồi trên xe, cô bạn lớp trưởng xinh xắn mà chúng tôi thường
gọi là “vịt” đã cất lên cho mọi người cùng hát một bài hát tập thể. “Lớp chúng
mình rất rất vui...” là lời của bài hát ấy. Bíp ! Bíp ! “Ồ ...” Cả lớp ồ lên vì xe đã dừng
lại, địa điểm đầu tiên là vào thăm quê hương của Bác Hồ kính yêu. Đây không
phải là lần đầu tiên tôi đến đây nhưng là lần đầu tiên, tôi cùng đi với các bạn của
tôi. Tôi là một người khá sợ độ cao nhưng không biết hôm nay tại sao mà tôi lại
thấy sung sức leo lên không biết. Tôi còn để ý thấy thằng bạn đó còn đếm từng
bậc cầu thang nữa chứ. Không biết hắn có điên không nữa. Từ trên núi nhìn
xuống, cảnh vật thật đẹp, mây núi nước sông, hòa quyện vào dòng người đi –
đến, làm cho nơi đây trở nên thiêng liêng vô cùng. Sau chuyến đi ấy, tôi đã viết
lên những dòng nhật ký này, những dòng nhật ký mà tôi đã không dự định trước
về trải nghiệm lần đầu tiên.

KHỐI 6

- Em hãy xây dự̣ng và thực hiện kế hoạch
khắc phục những biể̉u hiện thiếu tự̣ lập
của bản thân.
- Em hãy viết một lá thư ngắn hoặc môt
đoạn văn ngắn nhắc nhở bản thân tự lâp
hơn mỗi ngày.