BÀI 8: DI TRUYỀN LIÊN KẾT GIỚI
TÍNH LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ
GENE

NỘI DUNG CƠ BẢN

I. BỐI CẢNH RA ĐỜI THÍ NGHIỆM MORGAN
II.DI TRUYỀN GIỚI TÍNH VÀ DT LIÊN KẾT
GIỚI TÍNH

III.DI TRUYỀN LIÊN KẾT:

-LIÊN KẾT GENE
-HOÁN BỊ GENE

I. BỐI CẢNH
Morgan (1866-1945) xây dựng học
thuyết di truyền NST. Đối tượng nghiên
cứu của Morgan là ruồi giấm có đặc
điểm: dễ nuỗi, dễ quan sát, vòng đời
ngắn…

II. Di truyền Liên kết với giới tính
Giới tính ở các loài sinh vật đa số là do
cặp NST giới tính trong tế bào quyết định

NST giới tính là gì?

NST giới tính là: Nhiễm sắc thể chứa gen quy định giới tính và các
gen khác, gồm 2 loại là NST X và Y

• Cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng NST: tuỳ
loài có cơ chế xác đinh giới tính khác nhau.
• Ví dụ:

Cái XX,
đực XY

Đv có vú, ruồi giấm

Cái XY,
đực XX

Các loài cá, chim…

Cái XX,
đực XO

Ong, kiến…

2. Sự Di truyền giới tính: là sự di truyền các NST
giới tính và quyết định giới tính sinh vật qua các thế
hệ nhờ giảm phân tạo giao tử và thụ tinh tạo hợp tử.
Sơ đồ lai:
P:
XX X
XY
Gt:

X

F1:

1XX

Y
:

1XY

Tỉ lệ giới tính ở đời con là 1 đực : 1 cái

3. Sự Di truyền liên kết giới tính
• Thí nghiệm: Hình 8.2/49
• Nhận xét: Tính trạng màu mắt ở ruồi giấm do gen trên NST
X quy định.
*Khái niệm: Di truyền liên kết giới tính là sự di truyền các
tính trạng do gen nằm trên các NST giới tính quy định.

Lai thuận
Mắt đỏ

Lai nghịch
Mắt trắng

X

P:

F1:

100 % Mắt đỏ

Mắt đỏ

Mắt trắng

X

P:

F1:
100% cái
Mắt trắng

F2:

:

F2:
50 %
100 % :
Mắt đỏ

50 % :
Mắt đỏ

100% đực
Mắt đỏ

Mắt đỏ

50 %

50 %
Mắt trắng

50 %

Mắt trắng

50 %

4. Ứng dụng
• Giải thích tỉ lệ giới tính 1: 1 ở sinh vật
• Trong chăn nuôi, điều chỉnh giới tính vật nuôi nhằm tăng
năng suất và hiệu quả .
* Trong y học, chuẩn đoán sàng lọc, điều trin một số bệnh
liên quan giới tính.

III. Di truyền liên kết
1.Thí nghiệm liên kết gen, hoán vị gen
1.1. Thí nghiệm liên kết gen: Hình 8.4/51

* Khái niệm: Liên kết gen là hiện tượng các gen nằm trên cùng NST gần
nhau có xu hướng di truyền cùng nhau tạo thành các nhóm liên kết.

III. Di truyền liên kết
1.Thí nghiệm liên kết gen, hoán vị gen
1.2. Thí nghiệm hoán vị gen: Hình 8.6/51

* Khái niệm: Hoán vị gen là sự trao đổi các alenle tương ứng trên 2 chromatit khác nguồn
của một cặp NST tương đồng trong giảm phân tạo các giao tử mang tổ hợp gen mới

III. Di truyền liên kết
2.Ý nghĩa liên kết gen, hoán vị gen
- Liên kết gen duy trì các tổ hợ gen tốt, duy trì sự thích nghi của sinh vật với môi trường
- Hoán vị gen giúp hình thành cá tổ hợp gen mới, là nguồn nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống.

- Là cơ sở lập bản đồ di truyền của sinh vật và con người, căn cú để diều
trị các bệnh di truyền.

Ví dụ: di truyền gen trên Y:
Truyền cho tất cả các cá thể có ở
giới dị giao tử (XY)
-> Tuân theo quy luật di truyền
thẳng

BỆNH MÁU KHÓ ĐÔNG DO GEN TRÊN X

Di truyền gen trên Y

Sớm phân biệt giới tính,để điều
chỉnh tỉ lệ đực ,cái phù hợp đem lại
hiệu quả kinh tế cao

Phát hiện tằm đực cái

II.Di truyền ngoài nhân

Thí nghiệm:

Cá nhân : em hãy nhận xét
kiểu hình của đời con với
kiểu hình của mẹ ở 2 phép lai
thuận và nghịch?

Nhà bạn gái con có bố bị động kinh
mẹ không cho con qua lại yêu
đương với nó mẹ sợ sau này con
sinh ra con bị động kinh ?

Em có đồng ý với
ý kiến của mẹ
bạn trai không?

*Các em xem vi deo

Bài tập trắc nghiệm
Cơ chế xác định giới tính bằng NST con cái XY, con đực XX là

A: Người

B. Cá

C. Châu chấu

D. Bọ nhạy

Sự di truyền tính trạng chỉ do gen nằm trên NST Y quy định như thế
nào
A. Chỉ di truyền ở giới đực. 

B. Chỉ di truyền ở giới cái.

C. Chỉ di truyền ở giới đồng giao

D. Chỉ di truyền ở giới dị giao

(XX)

(XY).

*Cảm ơn các thầy cô, chúc các t

hầy cô giáo luôn mạnh khỏe hạ
nh phúc.