Tiết 22+23+24 Bài 8: Lập kế hoạch
chi tiêu

Mở đầu

Phiếu học tập số 1:

• Câu 1:Em hãy cho biết những việc làm nào sau
đây thể hiện sống và làm việc có kế hoạch.
• a.Có sự sắp xếp trước khi bắt tay vào việc.
• b.Làm đến đâu hay đến đấy.
• c.Cứ học từ từ, đến khi thi mới nỗ lực học rút.
• d.Từ việc nhỏ đến việc lớn đều cần có kế hoạch.
• e.Lập kế hoạch ngắn hạn và dài hạn

Phiếu học tập :
• Câu 1:Em hãy cho biết những việc làm nào sau
đây thể hiện sống và làm việc có kế hoạch.
• a.Có sự sắp xếp trước khi bắt tay vào việc.
• b.Làm đến đâu hay đến đấy.
• c.Cứ học từ từ, đến khi thi mới nỗ lực học rút.
• d.Từ việc nhỏ đến việc lớn đều cần có kế hoạch.
• e.Lập kế hoạch ngắn hạn và dài hạn

Trò chơi:
Người nội trợ
- GV phổ tài
biến cách chơi
và luật chơi: Chia lớp thành 4
năng
nhóm.

- Gv yêu cầu các nhóm lên danh sách thực đơn đi chợ và
nấu ăn tối cho 1 gia đình 5 người . Mỗi nhóm học sinh sẽ
được phát cho một số tiền 350.000đ. Trong vai trò một
người đi mua sắm, HS sẽ tự mua cho mình những món đồ
ưng ý. Nhóm nào mua được nhiều đồ và có số tiền còn dư
nhiều nhất sẽ giành chiến thắng.

Siêu thị
Gia Hưng
Chuyên cung cấp đồ ăn
“sạch” cho các bạn

Bảng giá

100.000đ/
1kg

120.000đ/ 80.000đ/kg 230.000đ/ 95.000đ/kg
1kg
kg

5.000đ/ bó 8.000đ/bó 25.000đ/kg 12.000đ/kg 18.000đ/kg

Hãy chia sẻ suy nghĩ của em về việc chi tiêu có kế
hoạch và chi tiêu không có kế hoạch?
 
+ Chi tiêu có kế hoạch là một việc
làm thông minh. Việc này sẽ giúp
chúng ta chi tiêu hợp lí, tiết kiệm chi
phí và để dành được tiền cho các sự
việc phát sinh ngoài ý muốn, đầu tư
sinh lời,…

+ Chi tiêu không hợp lí sẽ khiến tiền
bạc cạn dần dù kiếm được nhiều đến
bao nhiêu. Và dần đến một lúc nào
đó, khi một việc phát sinh xảy ra mà
yêu cầu cần tiền để giải quyết sẽ
không thể làm được.

1. Sự cần thiết phải lập kế
hoạch chi tiêu

Thảo luận nhóm
a) Em hãy quan sát mỗi hình ảnh và cho
biết bạn học sinh nào chi tiêu không có
kế hoạch. Theo em, chi tiêu có kế hoạch
sẽ mang lại lợi ích gì cho các bạn học sinh
đó?

b) Em hãy cho biết vì sao mỗi
người cần phải lập kế hoạch chi
tiêu. Nếu chúng ta chi tiêu không
có kế hoạch thì có thể rơi vào
những hoàn cảnh nào?

Em hãy quan sát mỗi hình ảnh và cho biết bạn học sinh nào chi
tiêu không có kế hoạch. Theo em, chi tiêu có kế hoạch sẽ mang
lại lợi ích gì cho các bạn học sinh đó?

Hình 1
cả 2
bạn

Hình 3
là bạn
nam

Chi tiêu có kế hoạch sẽ giúp các
bạn học sinh đó không phải đi
vay tiền người khác; tăng tiết
kiệm; bớt được các khoản chi
tiêu không cần thiết; chủ động
về tài chính

Mỗi người cần phải lập kế hoạch chi tiêu bởi vì chi tiêu có
kế hoạch giúp chúng ta cân đối các khoản thu và chi một
cách hợp lí; tránh được các khoản chi tiêu không cần thiết;
có thể tăng tiết kiệm; chủ động về tài chính trong hiện tại
và tương lai.

Tiền thừa bị phá
hủy

Luôn phải vay
mượn tiền
người khác

Quá tải tài
chính
Nếu không có kế hoạch
chi tiêu, các hoàn cảnh
có thể gặp phải bao
gồm:

Gặp khó khăn trong
việc kiểm soát tài
chính

Khó khăn trong việc
tránh những mức chi phí
không cần thiết

Phiếu học tập :

Vì sao em lại lựa
chọn nhưng món
đồ trên thường
xuyên?
Em hãy lựa chọn những món đồ thường xuyên và
không thường xuyên sử dụng?

Tình
huống

Phiếu học tập

Lên lớp 8, bạn Phương được mẹ giao nhiệm
vụ đi chợ, mua sắm các vật dụng cần thiết
cho gia đình. Mẹ đưa một tài khoản tiền để
chi tiêu trong một tuần và hướng dẫn bạn
lên kế hoạch cụ thể mỗi khi mua sắm..... 

Phiếu học tập
a. Việc bạn Phương chi tiêu tùy tiện đã
dẫn đến khó khăn gì trong cuộc sống gia
đình? Nếu mẹ không đủ tiền để đưa
thêm thì điều gì sẽ xảy ra?

b. Em hãy dự kiến những khó khăn
có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục
chi tiêu tùy tiện như vậy.
c. Em hãy nêu lí do cần lập kế hoạch
chi tiêu rồi rút ra bài học.

Nhiệm vụ: Hoàn thành
phiếu bài tập :
- Học sinh thực hiện hoạt động cá
nhân “Think”: Suy nghĩ độc lập về bài
tập và hoàn thành phiếu bài tập
- Học sinh thực hiện hoạt động cặp đôi
“Pair”: Trao đổi với bạn suy nghĩ của
mình.
- Học sinh trình bày cá nhân trước lớp
hoạt động “Share”: Chia sẻ những điều
vừa trao đổi về bài tập trước lớp.

• +Việc làm của
a. Việc bạn
Phương chi tiêu
tùy tiện đã dẫn
đến khó khăn gì
trong cuộc sống
gia đình? Nếu mẹ
không đủ tiền để
đưa thêm thì
điều gì sẽ xảy ra?

Phương đã dẫn tới
chi tiêu thậm hụt,
hoang phí, gia đình
khó khăn về mặt kinh
tế trong cuộc sống gia
đình.
• Nếu mẹ không có đủ
tiền đưa thêm thì sinh
hoạt gia đình thì sẽ
khó khăn và rơi và
thiếu thốn, khó khăn.

Mất cân bằng tài chính

- Thậm thút vào những
khoản chi tiêu cần thiết.

Khó
khăn

- Cuộc sống không ổn
định.

c. Em hãy nêu lí do cần lập kế hoạch chi
tiêu rồi rút ra bài học.
• + Xây dựng kế hoạch chi tiêu giúp cân bằng
được tài chính, tránh những khoản chi không
cần thiết, thực hiện được tiết kiệm, góp phần
tạo dựng cuộc sống ổn định, ấm no.

Bài học

2. Cách lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch
chi tiêu

Liệt kê các khoản chi tiêu
của em và chia sẻ cách em
kiểm soát các khoản chi đó?

Các khoản chi tiêu của em và chia sẻ cách
em kiểm soát các khoản chi đó.
+ Chi cho ăn uống: các bữa trong ngày,
liên hoan,...
+ Chi cho học tập: sách vở, đồ dùng học
tập,...
+ Chi cho các hoạt động giải trí: đi xem
phim, đi du lịch,...
+ Chi cho sở thích.
+ Chi cho sức khoẻ: thuốc,….
+ Chi cho tiết kiệm

- Cách em kiểm
soát các khoản chi
đó: Lập sổ chi
tiêu, quy định các
khoản chi và số
tiền chi

Trường hợp 1. Hằng tháng, Hà được bố mẹ cho
200 000 đồng để chi tiêu và dự phòng khi cần đến. Số
tiền tuy nhỏ nhưng là công sức làm việc vất vả của bố
mẹ nên Hà ý thức được việc phải chi tiêu có kế hoạch.
hà đặt mục tiêu tiết kiệm tiền chi tiêu hằng tháng để
mua sách vở, đồ dùng học tập cho năm học mới. Sau khi
tham khảo cách lập kế hoạch chi tiêu qua sách báo, Hà
tự lập kế hoạch chi tiêu của mình cụ thể như sau:

A. Tính toán các khoản tiền có được
trong mỗi tháng bao gồm tiền từ bố
mẹ, người thân cho hay bất kì khoản
thu nào có được trong tháng. Trên cơ
sở đó, Hà xác định mục tiêu mỗi tháng
tiết kiệm được khoảng 20% tổng số tiền
có được.
B. Sau khi để riêng khoản tiền tiết kiệm,
Hà xác định một danh sách những
khoản cần chỉ tiêu trong tháng cho nhu
cầu thiết yếu, mua đồ dùng học tập, các
khoản chỉ tiêu cá nhân và dự phòng. Hà
phân chia số tiền có được cho các
khoản chỉ này sao cho cân đối với số
tiền có được hằng tháng.
C. Hà thực hiện theo đúng kế hoạch chỉ
tiêu đã lập, thường xuyên theo dõi và
ghi chép lại nhật kí chi tiêu của bản
thân.

D. Hà thiết lập các quy tắc chi tiêu để có
thể thực hiện đúng kế hoạch đặt ra,
bao gồm việc chi tiêu vừa đủ cho các
nhu cầu thiết yếu, nói không với lãng
phí; cắt giảm các khoản chỉ không cần
thiết; phân định rõ ràng giữa mong
muốn và nhu cầu để có thể cắt giảm
hiệu quả.
E. Cuối tháng. Hà kiểm tra lại các khoản
chi tiêu của mình trong tháng xem
khoản chỉ tiêu nào không cần thiết
hoặc có thể cắt giảm để điều chỉnh kế
hoạch chỉ tiêu cho tháng sau hợp lí
hơn.
     Nhờ nghiêm túc và kiên trì thực hiện
chỉ tiêu theo kế hoạch đã lập, đầu năm
học mới, Hà đã có một khoản tiền tiết
kiệm đủ để mua sách vở và đồ dùng
học tập cho mình.

Trường hợp 2. An ghi chép nhật kí chi tiêu mỗi tháng của mình theo bảng dưới đây:
Cách khoản thu

Cách khoản chi

Tháng 1

-Bố mẹ cho 200.000 - Mua đồ ăn sáng:
- Khoản thu khác 0
120.000
- Tổng 200.000
- Mua đồ dùng học
tập: 20.000
- Giải trí: 20.000
- Quyên góp ủng hộ
quỹ vì người nghèo:
10.000
- Tổng 170.000

Tháng 2

-Bố mẹ cho 200.000
- Khoản thu khác
( người thân cho
thêm tiền thưởng
100.000)
- Tổng 300.000

- Mua đồ ăn sáng:
160.000
- Mua đồ dùng học
tập: 20.000
- Giải trí: 120.000
- Quyên góp ủng hộ
quỹ vì người nghèo:
10.000
- Tổng 310.000

Tiết kiệm
30.000

0

Thảo luận nhóm bàn
Câu hỏi:
a) Theo em, bạn Hà trong trường hợp 1 lập kế
hoạch chi tiêu gồm mấy bước? Em hãy đặt tên cho
từng bước trong kế hoạch chi tiêu đó.
b) Em có nhận xét gì về thói quen chi tiêu của bạn
An trong trường hợp 2? Từ đó, em hãy rút ra bài
học về cách rèn luyện để tạo thói quen chi tiêu hợp
lí cho bản thân.
 

a. Các bước lập kế hoạch chi tiêu:
- Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực
hiện dựa trên nguồn lực hiện có.
- Bước 2: Xác định các khoản cần chi.
- Bước 3: Thiết lập quy tắc thu, chi
- Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu
- Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi
tiêu.

Kế hoạch của bản thân
 

Trường hợp 1

Trường hợp 2

Trường hợp 3

Thời gian

3 tháng

6 tháng.

2 năm.

Mục tiêu

cần thêm 300 000
đồng để đủ tiền
cho chuyến đi cắm
trại.

đủ tiền mua 1
chiếc xe đạp giá
1,2 triệu đồng.

đủ tiền mua 1
chiếc máy tính
xách tay.

Cách thực hiện

tiết kiệm mỗi
tháng 100 000
đồng.

tiết kiệm mỗi
Tiết kiệm chi tiêu.
tháng 200 000
Tiết kiệm các
đồng (tức mỗi tuần khoản tiền người
50 000 đồng).
thân cho.
Thiết kế đồ họa
cho cửa hàng in
ấn, quảng cáo.

Phiếu học tập
• Theo em, vì sao mỗi cách dưới đây có thể giúp tiết kiệm
tiền?
• 1. Đặt mục tiêu tiết kiệm.
• 2. Mua sắm vừa đủ.
• 3. Bảo quản đồ dùng cá nhân, thiết bị gia đình.
• 4. Giảm bớt những hoạt động vui chơi bên ngoài.
• 5. Tập thói quen để dành một khoản tiền mỗi ngày, mỗi
tuần.
• 6. Không sử dụng lãng phí điện, nước,...
• 7. Tái chế các vật dụng, đồ vật bi hư hỏng.

Theo em, mỗi cách dưới đây có thể tiết kiệm tiền vì:
• - Đặt mục tiêu tiết kiệm: giúp chúng ta xác định được
số tiền bản thân được phép sử dụng trong 1 thời gian
cụ thể, từ đó lập kế hoạch chi tiêu hợp lí.
• - Mua sắm vừa đủ: giúp chúng ta hạn chế chi tiêu quá
đà, dân đến lãng phí (ví dụ: đồ ăn, nước uống,...).
• - Bảo quản đồ dùng cá nhân, thiết bị gia đình: giúp
tăng thời gian sử dụng đồ dùng, thiết bị đó, không
phải thay mới quá nhiều lần gây tốn kém.

• Giảm bớt những hoạt động vui chơi bên ngoài: giúp chúng
ta giữ lại một khoản tiền nhất định để tiết kiệm hoặc chi
tiêu vào những việc có ích hơn.
• - Tập thói quen để dành một khoản tiền mỗi ngày, mỗi
tuần: giúp chúng ta tích góp dần theo thời gian, từ một
khoản tiền nhỏ có thể tiết kiệm thành một con số lớn.
• - Không sử dụng lãng phí điện, nước: giúp giảm thiểu chi
phí điện nước hằng tháng.
• - Tái chế các vật dụng, đồ dùng bị hư hỏng: giúp tiết kiệm
được khoản tiền dùng để thay mới một số đồ dùng, dụng
cụ.

Ghi nhớ

Luyện tập
• Câu hỏi 1: Em tán thành hay không tán thành
với những ý kiến dưới đây? Vì sao?
• a. Lập kế hoạch chi tiêu chủ yếu để thực hiện
mục tiêu tiết kiệm.
• b. Đảm bảo các khoản chi thiết yếu là nội dung
quan trọng trong kế hoạch chi tiêu.
• c. Chỉ những người có thói quen chi tiêu tùy
tiện mới cần lập kế hoạch chi tiêu.

Em đồng tình hay không đồng tình với ý
kiến nào dưới đây? Vì sao?
• A. Lập kế hoạch chi tiêu giúp chúng ta tránh được các
khoản chi tiêu không hợp lí.
• B. Khi có ai đó rơi vào nợ nần, nếu biết lập kế hoạch
chi tiêu và cân đối thu chi hợp lí thì có thể thoát khỏi
tình trạng đó.
• C. Lập kế hoạch chi tiêu làm cho việc sử dụng tiền
không được thoải mái.
• D. Lập kế hoạch chi tiêu giúp chúng ta có thể chủ động
trong những hoàn cảnh bất ngờ phát sinh.

Câu hỏi 2: Thực hành kiểm soát chi tiêu và tiết kiệm trong tình

huống của D theo các bước:

• Bước 1: Xác định khoản tiền cần tiết kiệm.
• Bước 2: Phân loại các khoản chi và tính mức
chi tiêu phù hợp cho từng nhóm.
• Bước 3: Xác định các khoản chi ưu tiên.
• Bước 4: Xác định một số phương pháp giúp
tăng khoản tiền tiết kiệm.

• Mỗi tháng bố mẹ cho D. 50 000 đồng để chi tiêu cá nhân. D.
muốn tiết kiệm tiền trong vòng 3 tháng để mua tặng mẹ một
món quà sinh nhật trị giá 90 000 đồng. Số tiền còn lại D. dự
định cho cho một số khoản sau:
STT

Dự định

Số tiền

1

Truyện ngắn

25.000

2

Đồ kẹp giấy trang trí

10.000

3

Vở và bút

15.000

4

Ủng hộ

15.000

Trả lời
• Bước 1: Xác định khoản tiền cần tiết kiệm: 90 000 đồng
• Bước 2: Phân loại các khoản chi và tính mức chi tiêu phù hợp
cho từng nhóm
STT

Dự định chi

Số tiền

1

Vở và bút

10.000

2

Đồ kẹp giấy trang trí

5.000

3

Ủng hộ

5.000

4

Truyện ngắn

0

•
•
•
•
•
•
•
•

Bước 3: Xác định các khoản chi ưu tiên.
Các khoản ưu tiên:
- Vở và bút
Bước 4: Xác định một số phương pháp giúp tăng
khoản tiền tiết kiệm.
- Giảm số tiền chi cho vở và bút: 10 000
- Giảm số tiền chi cho ủng hộ đồng bào bị thiên
tai: 5 000
- Giảm số tiền chi cho đồ kẹp giấy trang trí: 5 000
- Số tiền chi cho truyện ngắn: 0

Em hãy nhận xét việc làm của các bạn trong những trường hợp dưới đây:

• a. Lan có thói quen ghi chép lại các khoản thu chi của
mình để đảm bảo cân đối giữa thu và chi, tránh tình
trạng chưa hết tháng đã tiêu hết tiền.
• b. Thấy bạn thân hay mua đồ ăn vặt, Nam nhắc nhở và
khuyên bạn không nên chi tiêu như vậy vì vừa tốn kém
vừa ảnh hưởng đến sức khỏe.
• c. Bạn H có thói quen chi tiêu không kiểm soát nên
thường xuyên xin thêm tiền bố mẹ.
• d. Bạn Bình lập kế hoạch chi tiêu hằng tháng. Sau một
thời gian, Bình nhận thấy chi lớn hơn thu và đã xem lại
phần chi tiêu của các tháng trước. Nhận ra một số
khoản chi chưa hợp lí nên Bình cắt giảm ngay.

Trả lời:
a. Việc làm của Lan là đúng. Lan đã lập kế hoạch
và dự phòng chi tiêu  cho bản thân.
b. Việc làm của Nam là đúng. Nam là một người
bạn tốt, biết quan tâm đến bạn của mình.
c. Việc là của H là không đúng. Tiền bố mẹ kiếm
được bằng lao động vất vả, bạn H làm như vậy là
không biết trân trọng công sức lao động và giúp
đỡ bố mẹ.
d. Việc làm của Bình đã thể hiện việc kiểm tra và
điều chỉnh kế hoạch chi tiêu cho phù hợp.

Em hãy đọc các tình huống dưới đây
và trả lời câu hỏi
• a. Thu nhập của anh trai bạn X tương đối cao nhưng tháng
nào chi tiêu cũng không đủ. Cuối tháng, anh của X thường
xuyên phải mua hàng chịu rồi đầu tháng có lương thanh toán
sau.
• Nếu em là X, em sẽ khuyên anh trai như thế nào?
• b. Hễ có tiền là K tiêu hết luôn. Khi thấy bạn bè có món đồ nào
trông lạ mắt, K lại đua đòi, xin tiền bố mẹ để mua bằng được.
Thấy K nhiều lần mua đồ chỉ chơi một lần là chán, có nhiều
thứ chưa dùng đến, bạn thân khuyên K không nên lãng phí
như vậy nhưng K không nghe.
• Em hãy nhận xét thói quen chi tiêu của K. Nếu là bạn của K,
em sẽ khuyên K như thế nào?
 

Trả lời
• a. Nếu em là X, em sẽ khuyên anh trai nên chi tiêu
hợp lý hơn bằng cách lập kế hoạch chi tiêu rõ răng,
cụ thể.
• b. Thói quen chi tiêu của K đang mất kiểm soát, đua
đòi với các bạn. Nếu em là bạn của K, em sẽ khuyên K
chi tiêu hợp lý hơn, không chỉ vì nhìn thấy các bạn có
mình cũng muốn có mà xin bố mẹ mua bằng được;
giải thích cho K hiểu về sự vất vả khi kiếm tiền của bố
mẹ; đặc biệt sẽ cho K thấy được sẽ còn những bạn
nhỏ, em nhỏ đáng thương hơn mình, không có đồ
chơi để chơi, mình có thì nên trân trọng.

Em hãy nêu những thói quen chi tiêu không
hợp lí và đề xuất cách khắc phục.
• Cách 1:
• Hay mua đồ ăn vặt => Bỏ ngay thói quen này
• Dành quá nhiều tiền cho giải trí => Thay vì
việc mua đồ chơi, em có thể tự sáng tạo ra đồ
chơi
• Hay mua những thứ không thực sự cần thiết
=> Suy nghĩ và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi
mua

Cách 2:
- Bước 1: Không vạch ra những khoản cần chi.
- Bước 2: Thích gì mua đấy dù đắt hay rẻ.
- Bước 3: Không thiết lặp những quy tắc cần thiết cho
khoản thu chi tránh lãng  phí không cần thiết.
- Bước 4: Không đi mua đồ ăn, đồ sinh hoạt cần thiết
và không so sánh bảng giá để mua đồ cần thiết.
- Bước 5: Thậm thụt khoản chi tiêu và mất đi khả
năng quản lí tài chính.

Em hãy lập kế hoạch chi tiêu hàng tháng của
bản thân cho hợp lí của tình huống
• a. Em hãy cùng người thân lập kế hoạch chi
tiêu của gia đình trong một tháng và nhận xét
việc thực hiện chi tiêu của gia đình mình.
• b. Tiết kiệm được 300.000 đồng, bạn M muốn
tạo bất ngờ trong ngày sinh nhật mẹ sắp tới.
Em hãy giúp bạn M lập kế hoạch chi tiêu để tổ
chức buổi sinh nhật ý nghĩa.

Trả lời
• Bước 1: Xác định những khoản cần chi tiêu và những
đồ dùng cần thiết
• Bước 2: Đưa ra đồ ăn cần thiết, những khoản phải chi
• Bước 3: Thiết lập những quy tắc cần thiết cho khoản
thu chi tránh lãng  phí không cần thiết
• Bước 4: Đi mua đồ ăn, đồ sinh hoạt cần thiết và so
sánh bảng giá để mua đồ cần thiết.
• Bước 5: Kiểm tra các khoản chi trong ngày và đưa ra
điều chỉnh mua sắm trong hôm sắp tới.

Vận Dụng
• Bạn hãy chia sẻ với các bạn các công cụ chi
tiêu hợp lí trên ứng dụng điện thoại....
• Các ứng dụng trên điện thoại giúp chi tiêu hợp
lí:
• 1. Money Lover
• 2. Sổ Thu Chi MISA
• 3. Fast Budget – Expense Manager

Bài tập dự án
• Gia đình mỗi tuần cho em 50000 đồng
tiền tiêu vặt. Em sẽ chi tiêu cho những
khoản nào? Theo em, làm thế nào để chi
tiêu số tiền đó hiệu quả?