ề
CĐ

 Tin 8

Về kiến thức:
Các thế hệ của máy tính điện tử.
Sự phát triển máy tính đã đem đến những thay đổi lớn lao
cho xã hội loài người.




Về năng lực:
Trình bày sơ lược lịch sử phát triển máy tính
Nêu được ví dụ cho thấy sự phát triển máy tính đã đem
đến những thay đổi lớn lao cho xã hội loài người.

 Tin 8

ề
CĐ

NỘI

1 MÁY TÍNH CƠ HỌC

DUNG
TRỌNG
TÂM

2 MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
3 MÁY TÍNH THAY ĐỔI THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?

KHÁM
PHÁ

 Tin 8

ề
CĐ

Công cụ tính toán đầu tiên
Các phép tính đầu tiên được con người
thực hiện bằng cách sử dụng 10 ngón
tay. Cho đến nay, hệ thống ghi số thập
phân (cách ghi số sử dụng các chữ số từ
0 đến 9) vẫn là cách ghi số phổ biến
hơn cả. Trong tiếng Anh, từ “chữ số”
(digit) có nguồn gốc từ chữ digitus
(trong tiếng Latin có nghĩa là ngón tay).

Các phép tính đầu tiên
được con người thực
hiện bằng cách nào?

 Tin 8

ề
CĐ

Công cụ tính toán đầu tiên
Hơn 2000 năm trước Công
nguyên, con người đã biết làm
các phép tính số học. Một trong
những công cụ tính toán sớm
nhất là bàn tính.

Bàn tính

HOẠT
ĐỘNG

1.MÁY TÍNH CƠ HỌC
Hoạt động 1 Sự ra đời của máy tính
Hầu hết mọi người nghĩ về máy tính như một thiết bị điện tử, có
khả năng xử lí dữ liệu đa dạng với tốc độ cao và có dung lượng lưu
trữ lớn. Em hãy tìm hiểu và cho biết:
1.Tên của một trong những chiếc máy tính đầu tiên.
2.Chiếc máy đó có thể làm được những gì?
3.Ý tưởng nào đã thúc đẩy sự phát minh ra máy tính?
*Điền thông tin cần thiết vào phiếu học tập hoặc vở
ghi chép

 Tin 8

ề
CĐ

Ý tưởng cơ giới hoá việc tính toán đóng vai trò quan trọng
trong lịch sử phát triển của máy tính.
Năm 1642, nhà bác học người Pháp Blaise Pascal, khi đó chưa đầy
20 tuổi, đã cho ra đời chiếc máy tính cơ khí Pascaline (Hình 1.2)
để giúp đỡ cha trong việc tính thuế.

Blaise Pascal

ề
CĐ

 Tin 8

Nhà Toán học người Đức Gottfried Leibniz đã cải tiến và
thêm phép tính nhân, chia vào máy tính của Pascal để nó
thực hiện được cả bốn phép tính số học.

Bánh xe Leibniz hay
Gottfried Leibniz còn được gọi là trống
bước (stepped drum)

Máy tính stepped drum
còn được sử dụng vào
những năm 1970

ề
CĐ

 Tin 8

Dự án máy tính của Babbage

Nguyên lí thiết kế máy tính của Babbage giống như máy tính ngày
nay. Đó là loại máy đa năng, thực hiện tính toán tự động và có
những ứng dụng ngoài tính toán thuần tuý. Vì vậy, mặc dù dự án
của ông không được hoàn thành do hạn chế về công nghệ, ông vẫn
được coi là cha đẻ của công nghệ máy tính.

ề
CĐ

 Tin 8

ề
CĐ

 Tin 8

Các em thảo luận và điền vào phiếu học tập các thông
tin còn thiếu
NĂM:
………………………………………………….
TÁC GIẢ: ………………………………………………….
TÁC PHẨM: ………………………………………………….
Ý TƯỞNG: ………………………………………………….
CHỨC NĂNG: ………………………………………………….

ề
CĐ

NĂM:
1642
TÁC GIẢ: BLAISER PASCAL
TÁC PHẨM: Pascaline
Ý TƯỞNG: cơ giới hoá việc tính toán
CHỨC NĂNG: cho phép thực hiện các phép toán cộng, trừ
NĂM:
1833
TÁC GIẢ:
Charle Babbage
TÁC PHẨM: máy tính đa năng
Ý TƯỞNG: Động cơ phân tích
CHỨC NĂNG: tính toán tự động

 Tin 8

ề
CĐ

 Tin 8

1.MÁY TÍNH CƠ HỌC
Ý tưởng cơ giới hoá việc tính toán đóng vai trò quan trọng
trong lịch sử phát triển của máy tính. Năm 1642, nhà bác học
Blaise Pascal đã sáng chế ra chiếc máy tính cơ khí Pascaline.
 Năm 1833, nhà Toán học Charle Babbage đã thiết kế máy
tính đa năng, tính toán tự động tương tự như máy tính ngày
nay.

Bài tập
Máy tính trong dự án của Babbage có những đặc
điểm gì?
Máy tính cơ học, thực hiện tự động.
Máy tính có những ứng dụng ngoài tính toán thuần tuý.
Có thiết kế giống với máy tính ngày nay.
Cả ba đặc điểm trên.

2. MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Máy tính điện - cơ và kiến trúc Von Neumann
Năm 24 tuổi, Claude Shannon đã nghĩ
rằng có thể sử dụng các rơ le để thực
hiện các thao tác tính toán trên các
dây bit. Đó là nền tảng cho việc thiết
kế các máy tính kĩ thuật số hiện đại.
Thời kì đầu, các máy tính được thiết
kế dựa trên các rơ le, còn được gọi là
máy tính điện - cơ.

Claude Shannon

ề
CĐ

 Tin 8

2. MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Máy tính điện - cơ và kiến trúc Von Neumann
Năm 1943, Howard Aiken đã chế tạo thành công chiếc máy tính điều
khiển tuần tự tự động (ASCC Automatic Sequence Controlled
Calculator), một máy tính điện - cơ đa năng, có thể hoạt động với sự
can thiệp tối thiểu của con người. Nó thực hiện phép tính cộng mất
gần một giây và phép tính nhân mất khoảng 6 giây.
Howard Aiken

ề
CĐ

 Tin 8

2. MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Máy tính điện - cơ và kiến trúc Von Neumann
Năm 1945, nhà Toán học người Mỹ gốc Hung-ga-ry John Von
Neumann đã trình bày nguyên lí hoạt động của máy tính với khái
niệm “chương trình được lưu trữ”.

Howard Aiken

ề
CĐ

 Tin 8

2. MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Máy tính điện - cơ và kiến trúc Von Neumann
1) Các lệnh của chương trình được lưu trữ trong bộ nhớ giống
như dữ liệu;
2) Để thực hiện nhiệm vụ nào, chỉ cần tải chương trình tương
ứng vào bộ nhớ;
3) Chương trình được nạp từ bộ nhớ vào bộ xử lí từng lệnh một
và thực hiện xong mới nạp lệnh tiếp theo (tuần tự).

 Tin 8

ề
CĐ

Máy tính điện - cơ và kiến trúc Von Neumann
 Theo nguyên lí đó, máy tính cần được cấu tạo dựa trên kiến trúc
Von Neumann, gồm bộ xử lí, bộ nhớ, các cổng kết nối với thiết bị
vào - ra và đường truyền giữa các bộ phận đó như trong Hình 1.3.
Bộ xử lí
Thiết bị
vào

Thiết bị ra
Bộ nhớ

 Tin 8

ề
CĐ

Máy tính điện tử có thể được phân chia thành năm thế hệ:
1945
1955

1955
1965

1965
1974

1974
1990

1990
nay

 Tin 8

ề
CĐ

Thế hệ thứ nhất (1945 - 1955)
Đặc điểm:
Thành phần điện tử chính:
đèn điện tử chân không.
Bộ nhớ chính: trống từ.
Kích thước: rất lớn (thường
chiếm một căn phòng).
Thiết bị vào - ra: máy đọc và
tạo thẻ đục lỗ.
ENIAC (1943)

 Tin 8

ề
CĐ

Thế hệ thứ hai (1955 - 1965)
Đặc điểm:
Thành phần điện tử chính: bóng
bán dẫn.
Bộ nhớ: lõi từ, băng từ.
Kích thước: lớn (bộ phận xử lí
và tính toán lớn như những
chiếc tủ).
Thiết bị vào - ra: máy đọc và in
băng đục lỗ, máy đọc và in
băng từ.

Minsk 22

 Tin 8

ề
CĐ

Thế hệ thứ ba (1965- 1974)
Đặc điểm:
• Thành phần điện tử chính:
mạch tích hợp.
• Bộ nhớ: lõi từ lớn, băng từ, đĩa
từ.
• Kích thước: lớn (tương đương
1 chiếc bàn làm việc).
• Thiết bị vào - ra: được bổ sung
bàn phím, màn hình, máy in,...

ENIAC (1943)

 Tin 8

ề
CĐ

Thế hệ thứ tư (1974 - 1990)
Đặc điểm:
• Thành phần điện tử chính: mạch tích
hợp cỡ rất lớn và bộ vi xử lí.
• Bộ nhớ: CD, RAM. ROM, USB,
SSD,...
• Kích thước: nhỏ, có thể đặt trên bàn.
• Thiết bị vào - ra: được bổ sung thiết
bị trỏ, máy quét,...
• Mạng: một nhóm gồm hai hoặc nhiều
máy tính được liên kết với nhau.

Micral (1973)

ề
CĐ

 Tin 8

Thế hệ thứ năm (1990 - ngày nay)
Đặc điểm:
• Thành phần điện tử chính: mạch
tích hợp cỡ siêu lớn.
• Kích thước: nhỏ, có thể mang theo
người (di động) và có dung lượng lưu
trữ lớn.
• Thiết bị vào - ra: được bổ sung thiết
bị nhận dạng tiếng nói, hình ảnh,
chuyển động,...

Điện thoại thông minh

ề
CĐ

 Tin 8

2. MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Máy tính điện tử ra đời vào những năm 1940. Năm thế hệ của
máy tính điện từ được đánh dấu bởi những tiến bộ công nghệ
nhằm thu nhỏ các linh kiện điện tử, tích hợp chúng vào những
thiết bị nhỏ, có tốc độ xừ lí lớn, độ tin cậy cao, có khả năng kết
nối toàn cầu, tiêu thụ ít năng lượng và được trang bị nhiều ứng
dụng thân thiện với con người.

Bài tập
Bộ vi xử lí là linh kiện máy tính dựa trên công nghệ
nào?
Đèn điện từ chân không.
Linh kiện bán dẫn đơn giản.
Mạch tích hợp hàng chục, hàng trăm linh kiện bán dẫn.
Mạch tích hợp cở lớn (VLSI), gồm hàng chục nghìn
đến hàng triệu linh kiện bán dẫn.

ề
CĐ

3. MÁY TÍNH THAY ĐỔl THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?
Hoạt động 2
Sự thay đổi
Em hãy lấy ba ví dụ cho thấy máy tính làm
thay đổi sâu sắc cuộc sống của con người.

 Tin 8

ề
CĐ

 Tin 8

Ba ví dụ cho thấy máy tính làm thay đổi sâu sắc cuộc sống của
con người:
- Ví dụ 1. Trong lĩnh vực y tế, những thiết bị nhỏ gọn như đồng
hồ thông minh có thể theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện
kịp thời những bất thường của cơ thể, …
- Ví dụ 2. Trong lĩnh vực giáo dục, Interner là kho thông tin
khổng lồ, giúp con người có thể học mọi lúc mọi nơi, giúp các
giáo viên hỗ trợ học sinh từ xa, …
- Ví dụ 3. Trong lĩnh vực kinh tế, các giao dịch tăng lên nhanh
chóng trong môi trường kĩ thuật số.

ề
CĐ

3. MÁY TÍNH THAY ĐỔl THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?
Trong lĩnh vực giáo dục:
Internet là kho thông tin khổng
lồ, giúp con người có thể học
mọi nơi, mọi lúc, giúp các giáo
viên hỗ trợ học sinh từ xa, giúp
các nhà khoa học, các chuyên
gia, các nhà giáo dục phổ biến
kiến thức, kĩ năng,... một cách
hiệu quả.

 Tin 8

ề
CĐ

3. MÁY TÍNH THAY ĐỔl THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?
Trong lĩnh vực kinh tế:
Các giao dịch tăng lên nhanh chóng
trong môi trường kĩ thuật số. Cả
người tiêu dùng và nhà cung cấp
hàng hoá, dịch vụ đều được hỗ trợ
để đa dạng hoá hình thức giao dịch,
giúp cho nền kinh tế trở nên năng
động hơn, nền kinh tế nhờ đó được
phát triển.

 Tin 8

ề
CĐ

3. MÁY TÍNH THAY ĐỔl THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?
Trong lĩnh vực quốc phòng:
Những thiết bị bay thông minh có
thể hỗ trợ quan sát vùng trời, vùng
biển, lãnh thổ; những khí tài có
tính tự động cao, nhanh và chính
xác có thể giúp quân đội bảo vệ Tổ
quốc, giữ gìn an ninh quốc phòng

 Tin 8

ề
CĐ

 Tin 8

3. MÁY TÍNH THAY ĐỔl THẾ GIỚI NHƯ THẾ NÀO?

Thế giới đang biến đổi nhanh chóng và sâu sắc nhờ
sự phát triển của công nghệ máy tính.

LUYỆN
TẬP

ề
CĐ

 Tin 8

1.Em hãy nêu một ví dụ cho thấy sự khác nhau rõ ràng trong hoạt
động học tập khi chưa có và khi có các thiết bị công nghệ số hiện
nay.
2.Em hãy nêu ví dụ về một ứng dụng mà em cho là thông minh
của những máy tính thế hệ mới.

ề
CĐ

 Tin 8

Câu hỏi: Ví dụ cho thấy sự khác nhau rõ ràng trong hoạt động học
tập khi chưa có và khi có các thiết bị công nghệ số hiện nay:
Học tập ngày xưa
Học tập ngày nay
- Chỉ có 1 phương thức - Ngoài dạy học trực tiếp còn có thể dạy
là dạy học trực tiếp.
học trực tuyến qua các phần mềm hỗ trợ.
- Không có các phương - Có nhiều phương tiện hỗ trợ dạy học ví
tiện hỗ trợ dạy học.
dụ như máy chiếu, máy chiếu vật thể,
các phần mềm hỗ trợ việc dạy và học, …
- Việc tìm kiếm tài liệu - Dễ dàng tìm kiếm tài liệu học tập trên
học tập khó khăn.
mạng Internet.

ề
CĐ

 Tin 8

Câu hỏi: Ví dụ về một ứng dụng mà em cho là thông
minh của những máy tính thế hệ mới:
*Máy tính thế hệ mới được tích hợp trí tuệ nhân tạo. Nhờ
vậy, máy tính có khả năng xử lí thông tin trong thế giới
Đáp án
thực giống con người như: cảm nhận, suy luận, tương tác,
…

Bài tập
Hãy sắp xếp các thế hệ công cụ tính toán sau theo thứ tự thời gian:
a) Máy tính điện tử; b) Máy tính cơ học; c) Công cụ thủ công.

a -> b -> c.
b -> c -> a.
c -> b -> a.
c -> a -> b.

Bài tập
Máy tính được Babbage thiết kế để làm gì?
Thực hiện phép cộng
Thực hiện phép cộng trừ.
Thực hiện bốn phép tính số học.
Tính toán ngoài bốn phép tính số học

Bài tập
Thành phần điện tử chính trong máy tính thế hệ thứ nhất
là loại linh kiện điện tử nào?
Đèn điện tử chân không.
Bóng bán dẫn.
Mạch tích hợp.
Mạch tích hợp cỡ rất lớn.

Bài tập
Thành phần điện tử chính trong máy tính thế hệ thứ hai
là loại linh kiện điện tử nào?
Đèn điện tử chân không.
Bóng bán dẫn.
Mạch tích hợp.
Mạch tích hợp cỡ rất lớn.

Bài tập
Thành phần điện tử chính trong máy tính thế hệ thứ ba
là loại linh kiện điện tử nào?
Đèn điện tử chân không.
Bóng bán dẫn.
Mạch tích hợp.
Mạch tích hợp cỡ rất lớn.

Bài tập
Thành phần điện tử chính trong máy tính thế hệ thứ tư
là loại linh kiện điện tử nào?
Đèn điện tử chân không.
Bóng bán dẫn.
Mạch tích hợp.
Mạch tích hợp cỡ rất lớn.

Bài tập
Những nhược điểm của máy tính thế hệ đầu tiên là gì?
(Em có thể chọn nhiều phương án.)
Chúng rất lớn.

Chúng tạo ra rất
nhiều nhiệt.

Chúng đắt tiền.

Chúng thường gặp
trục trặc.

Chúng tiêu hao rất
nhiều điện

Bài tập
Thế hệ máy tính nào bắt đầu sử dụng bàn phím và màn
hình?
Thế hệ đầu tiên.
Thế hệ thứ hai.
Thế hệ thứ ba.
Thế hệ thứ tư.

VẬN
DỤNG

ề
CĐ

 Tin 8

1.Em hãy cho biết vào thời điểm đất nước ta hoàn toàn thống
nhất năm 1975, những thế hệ máy tính điện tử nào đã xuất hiện ở
nước ta?
2.Em hãy đưa ra một dự báo về ứng dụng của máy tính trong
tương lai. Hãy giải thích cơ sở của dự báo đó.

ề
CĐ

 Tin 8

Câu hỏi: Em hãy cho biết vào thời điểm đất nước ta hoàn toàn
thống nhất năm 1975, những thế hệ máy tính điện tử nào đã xuất
hiện ở nước ta?

Vào thời điểm đất nước ra hoàn toàn thống nhất năm
án thế hệ máy tính điện tử
1975, nước ta đã xuất hiệnĐáp
những
thứ ba, thứ tư.

ề
CĐ

 Tin 8

Câu hỏi: Em hãy đưa ra một dự báo về ứng dụng của máy tính
trong tương lai. Hãy giải thích cơ sở của dự báo đó. m hãy đưa
ra một dự báo về ứng dụng của máy tính trong tương lai. Hãy
giải thích cơ sở của dự báo đó.
Máy tính trong tương lai có khả năng suy luận như con
người.
Đáp án
Cơ sở của dự báo: Hiện nay, trí tuệ nhân tạo đang trên đà phát
triển và đã có một số thành tựu.