ề
CĐ

 Tin 8

Về kiến thức:
-Nêu được khái niệm hằng, biến, kiểu dữ liệu, biểu thức và
sử dụng được các khái niệm này ở các chươg trình đơn
giản trong môi trường lập trình trực quan.

ề
CĐ

 Tin 8

Về năng lực:
2.1. Năng lực chung
-Năng lực tự chủ, tự học: thông qua việc nghiên cứu đặc điểm, tính
năng của chương trình, phần mềm Scratch.
-Năng lực giao tiếp và hợp tác: hiểu được mục đích giao tiếp và giao
tiếp hiệu quả trong hoạt động nhóm.
2.2. Năng lực Tin học
-Sử dụng được hằng, biến, biểu thức để tạo chương trình trong môi
trường lập trình trực quan để giải quyết bài toán.

 Tin 8

ề
CĐ

NỘI
DUNG

1 Kiểu dữ liệu

2
Hằng,
biến,
biểu
thức
TRỌNG
TÂM

3 Thực hành: sử dụng hằng, biến, biểu thức trong chương trình.

KHÁM
PHÁ

 Tin 8

ề
CĐ

Trong chương trình Tin học lớp 7, em đã được
học về các kiểu dữ liệu trong phần mềm bảng
tính. Em hãy cho biết đó là những kiểu dữ liệu
nào?

Kiểu dữ liệu trong phần mềm bảng tính:
-Kiểu số
-Kiểu văn bản

HOẠT ĐỘNG
1. Kiểu dữ liệu

 Tin 8

ề
CĐ

1. Kiểu dữ liệu
Nghiên cứu và thảo luận
Em hãy ghép mỗi dòng
ở cột Dữ liệu với một
dòng phù hợp ở cột
Kiểu dữ liệu trong Hình
13.1.

Kiểu dữ liệu

 Tin 8

ề
CĐ

1. Kiểu dữ liệu
Nghiên cứu và thảo luận
Trong phần mềm bảng
tính Excel (Hình 13.2)
Em hãy cho biết kết quả
được hiển thị ở các ô
tính C1, C2 và C3.

Kiểu dữ liệu

Hình 13.2. Các phép toán

1. Kiểu dữ liệu
-Trong các ngôn ngữ lập trình, dữ liệu được phân loại thành những kiểu khác
nhau để có thể lưu trữ và áp dụng những phép toán phù hợp. Số được phân
loại thành kiểu số nguyên hoặc số thực, văn bản được phân loại thành kiểu kí
tự hoặc xâu kí tự, các điều kiện hay các phép so sánh được phân loại thành
kiểu lôgic,...
-Mỗi kiểu dữ liệu bao gồm một tập hợp giá trị và một số phép toán trên những
giá trị đó. Ngôn ngữ lập trình Scratch có ba kiểu dữ liệu là kiểu số, kiểu xâu kí
tự và kiểu lôgic. Bảng 13.1 mô tả tập hợp giá trị của ba kiểu dữ liệu này.

Kiểu dữ liệu
Tập hợp giá trị
Số
Số nguyên và số thập phân
Xâu kí tự
Kí tự hoặc xâu kí tự
Lôgic
Hai giá trị true (đúng) và false (sai)

Ví dụ
15 3.141592
@
Computer
false true

Bảng 13.1. Tập hợp giá trị của các kiểu dữ liệu trong NNLT Scatch

1. Kiểu dữ liệu
Mỗi kiểu dữ liệu
được trang bị một
số phép toán.
Ngược lại, mỗi
phép toán đều
cho kết quả là giá
trị thuộc một kiểu
dữ liệu nhất định.
Bảng 13.2. mô tả
những phép toán
cơ bản trên ba
kiểu dữ liệu của
ngôn ngữ lập
trình Scratch.

1. Kiểu dữ liệu
Kiểu dữ liệu
Nghiên cứu và thảo luận
- Trong các ngôn ngữ lập trình, dữ liệu được
Trong ngôn ngữ lập
phân loại thành những kiểu khác nhau: số
trình, dữ liệu được
được phân loại thành kiểu số nguyên hoặc số
phân loại thành
?
thực, văn bản được phân loại thành kiểu kí tự
những kiểu dữ liệu
hoặc xâu kí tự, các điều kiện hay các phép so
nào?
sánh được phân loại thành kiểu lôgic,…
NNLT Scratch có
những kiểu dữ liệu
nào và tập hợp giá
trị của từng kiểu dữ
liệu đó là gì?

Ngôn ngữ lập trình Scratch có ba kiểu dữ
liệu là kiểu số (số nguyên, số thập phân), kiểu
?
xâu kí tự (kí tự hoặc xâu kí tự) và kiểu lôgic
(hai giá trị True – đúng và False – sai)

ề
CĐ

 Tin 8

1. Kiểu dữ liệu
Kiểu dữ liệu
Nghiên cứu và thảo luận
Các phép toán tương ứng từng kiểu dữ liệu
Các
phép
toán trong NNLT Scratch:
tương ứng từng kiểu + Kiểu số: Phép toán cộng, trừ, nhân, chia,
?
dữ liệu trong ngôn chia lấy dư, làm tròn số,….
ngữ
lập
trình + Kiểu xâu kí tự: Kết hợp (join)
Scratch?
+ Kiểu lôgic: và (and), hoặc (or), không (not),
so sánh = , > , < .

ề
CĐ

 Tin 8

1. Kiểu dữ liệu
Kiểu dữ liệu
Nghiên cứu và thảo luận
Kiểu dữ liệu:
-Mỗi kiểu dữ liệu là một tập hợp các giá trị mà
một biến thuộc kiểu đó có thể nhận. Mỗi kiểu
Em hãy trình bày về
? số phép toán.
dữ liệu được trang bị một
kiểu dữ liệu?
-Ba kiểu dữ liệu phổ biến trong ngôn ngữ lập
trình trực quan là: kiểu số, kiểu xâu kí tự, kiểu
lôgic.

 Tin 8

ề
CĐ

Em hãy ghép mỗi phép toán với một kiểu dữ liệu kết quả cho phù
hợp.
Phép toán
Kiểu dữ liệu
Ghép:
1)
a) Số
1+ ?B
2)
3)

b) Xâu kí tự

2+ ?C

c) Lôgic

3+ ?A

HOẠT ĐỘNG
2. Hằng, biến, biểu thức

ề
CĐ

2. Hằng, biến, biểu thức:
Nghiên cứu và thảo luận
Trong Bài 12, em đã tạo ra chương trình
để chú Bọ rùa di chuyển theo đường đi là
một tam giác đều. Làm thế nào để tổng
quát bài toán với đường đi của nhân vật
là một hình đa giác đều có số cạnh bất kì
được nhập vào từ bàn phím?

 Tin 8

Hằng, biến, biểu thức
Để tổng quát bài toán, sử
dụng biến (Ví dụ: N) để
lưu số cạnh của hình.
?
Giá trị của biến được
nhập từ bàn phím (Ví dụ:
6).

2. Hằng, biến, biểu thức:
*Trong lập trình, biến được dùng để lưu trữ giá trị có thể thay đổi trong
khi thực hiện chương trình. Biến được nhận biết qua tên của nó.
Ví dụ: Số cạnh của hình mà nhân vật di chuyển trong bài toán tổng quát
ở hoạt động trên là một biến, nó được đặt tên n và lưu trữ một giá trị số,
chẳng hạn số 6.
*Hằng là giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
Chẳng hạn, 3.14 là hằng kiểu số (hằng số); “Xin chào!” là hằng kiểu xâu
kí tự; true là hằng kiểu lôgic;... Mỗi hằng thuộc một kiểu dữ liệu nhất
định.
*Biểu thức là sự kết hợp của biến, hằng, dấu ngoặc, phép toán và các
hàm để trả lại giá trị thuộc một kiểu dữ liệu nhất định.
Chẳng hạn, chu vi của đường tròn bán kính r có thể được tính gần đúng
bằng biểu thức kiểu số.

2. Hằng, biến, biểu thức:
Hằng, biến, biểu thức
Nghiên cứu và thảo luận
Biến: được dùng để lưu trữ giá trị có thể
Em hãy trình bày về
thay đổi trong quá trình thực hiện chương
Biến trong chương
?
trình. Biến được nhận biết qua tên của nó và
trình?
thuộc một kiểu dữ liệu nhất định.
Em hãy trình bày về Hằng là giá trị không đổi trong quá trình
Hằng trong chương thực hiện chương trình. Mỗi hằng thuộc một
?
trình?
kiểu dữ liệu nhất định (hằng kiểu số, hằng
kiểu xâu kí tự, hằng kiểu lôgic,...).
Em hãy trình bày về Biểu thức: là sự kết hợp của biến, hằng, dấu
? hàm để trả lại giá trị
Biểu thức trong ngoặc, phép toán và các
chương trình?
thuộc một kiểu dữ liệu nhất định.

Em hãy chỉ ra hằng, biến, biểu thức -Hằng: Các hằng kiểu số là 1
và kiểu dữ liệu tương ứng được sử (trong câu lệnh “đợi 1 giây), 900
dụng trong chương trình ở Hình (trong biểu thức tính số bước) và
13.4.

360 (trong biểu thức tính góc
quay).
-Biến: n là biến kiểu số lưu trữ số
cạnh của hình. ?
-Biểu thức: Câu lệnh “Nói…” là
biểu thức trả lại xâu kí tự “Đường
đi là hình có … cạnh bằng nhau”,
trong đó vị trí dấu ba chấm là giá
trị của biến n. 900/n, 360/n là biểu
thức trả lại giá trị số

HOẠT ĐỘNG
3. Thực hành: sử dụng
hằng, biến, biểu thức trong
chương trình.

3. Thực hành: sử dụng hằng, biến, biểu thức trong chương trình.
*NHIỆM VỤ:
Mở tệp chương trình VeHinh.sb3 em đã lưu ở Bài 12, bổ sung câu
lệnh để được chương trình nâng cấp điều khiển nhân vật di chuyển
theo hình có số cạnh nhập vào từ bàn phím như Hình 13.4.
*Hướng dẫn:
Bước 1. Mở tệp chương trình VeHinh.sb3 trong Scratch, chọn chế
độ hiển thị tiếng Việt. Lưu tệp với tên mới là DuongDi.sb3.
Bước 2. Nháy chuột vào nhóm lệnh
,
tạo các biến số
Bước 3. Nháy chuột vào nhóm lệnh
và
hoàn thành lệnh 1,2,3 của chương trình.

ề
CĐ

 Tin 8

3. Thực hành: sử dụng hằng, biến, biểu thức trong chương trình.
*Hướng dẫn:
Bước 4: Nháy chuột vào nhóm lệnh
để tạo hai biểu thức
và
Bước 5. Nháy chuột vào nhóm lệnh
kéo thả và hoàn thành
hai câu lệnh 4, 5.
Bước 6. Nháy chuột vào nhóm lệnh
kéo thả các biến vào
vị trí tương ứng trong các câu lệnh 6, 7, 8.
Bước 7: Nháy chuột vào nút lệnh
để chạy chương trình và
xem kết quả.

LUYỆN TẬP

Bài tập
Trong các ngôn ngữ lập trình, dữ liệu được phân loại
thành những kiểu khác nhau để?
Lưu trữ
Áp dụng những phép toán phù hợp
Cả hai đáp án trên đều đúng
Cả hai đáp án trên đều sai

Bài tập
Trong các ngôn ngữ lập trình thì số được phân loại
thành?
Kiểu số nguyên
Kiểu số thực
Cả hai đáp án trên đều đúng
Cả hai đáp án trên đều sai

Bài tập
Trong các ngôn ngữ lập trình thì văn bản được phân loại
thành?
Kí tự
Xâu kí tự
Cả hai đáp án trên đều đúng
Cả hai đáp án trên đều sai

Bài tập
Trong các ngôn ngữ lập trình thì cái gì được phân loại
thành kiểu logic?
Kí tự
Văn bản
Các điều kiện hay các phép so sánh
Số.

Bài tập
Mỗi kiểu dữ liệu gồm?
Một tập hợp giá trị
Một số phép toán trên những giá trị đó
Cả hai đáp án trên đều đúng
Đáp án khác.

Bài tập
Ngôn ngữ lập trình Scratch bao gồm?
Dữ liệu kiểu số
Dữ liệu kiểu xâu kí tự
Dữ liệu kiểu logic
Cả ba đáp án trên đều đúng

Bài tập
@ là dữ liệu kiểu?
Xâu kí tự
Kí tự
Logic
Số

Bài tập
7.158776 là dữ liệu kiểu?
Xâu kí tự
Kí tự
Logic
Số

Bài tập
6.1587 là dữ liệu kiểu?
Kí tự
Số thập phân
Số nguyên
Đáp án khác

Bài tập
89 là dữ liệu kiểu?
Xâu kí tự
Số nguyên
Số thập phân
Đáp án khác

Bài tập
Logic là kiểu dữ liệu gồm?
Giá trị true
Giá trị false
Cả hai đáp án trên đều đúng
Cả hai đáp án trên đều sai

Bài tập
Blank là dữ liệu thuộc kiểu?
Số
Logic
Xâu kí tự
Kí tự

Bài tập
Mỗi kiểu dữ liệu được trang bị?
Một số giá trị
Một số phép toán
Một số kí tự
Đáp án khác

Bài tập
Mỗi phép toán sẽ cho kết quả là?
Giá trị thuộc một kiểu dữ liệu nhất định
Giá trị thuộc các kiểu dữ liệu khác nhau
Giá trị độc lập
Đáp án khác

Bài tập
Xâu kí tự có phép toán nào dưới đây?
So sánh bằng
Làm trong số
Kết hợp (join) nối các xâu kí tự để tạo ra xâu kí tự mới
Đáp án khác

Bài tập
Phép toán nào dưới đây là phép toán logic?
Và (and)
Hoặc (or)
Không phải (not)
Cả ba đáp án trên đều đúng

Bài tập
Mỗi kiểu dữ liệu là một tập hợp các giá trị như thế nào?
Một biến thuộc kiểu đó có thể nhận
Một biến thuộc kiểu đó không thể nhận
Nhiều biến thuộc kiểu đó có thể nhận
Nhiều biến kiểu đó không thể nhận

Bài tập
Trong lập trình, biến được dùng để?
Lưu trữ giá trị có thể thay đổi trong khi thực hiện chương
trình
Lưu trữ giá trị không thể thay đổi trong khi thực hiện
chương trình.
Lưu trữ giá trị có thể thay đổi trong khi thực hiện phép
toán.
Lưu trữ giá trị không thể thay đổi trong khi
thực hiện phép toán.

Bài tập
Biến được nhận biết thông qua?
Kiểu dữ liệu.
Đặc điểm.
Tên của nó.
Cả ba đáp án trên đều sai.

Bài tập
Hằng là:
Giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
Giá trị thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
Giá trị luôn thay đổi.
Đáp án khác.

Bài tập
Các kiểu dữ liệu của hằng là?
Hằng kiểu số.
Hằng kiểu xâu kí tự.
Hằng kiểu logic.
Cả ba đáp án trên đều đúng.

Bài tập
Biểu thức là sự kết hợp của?
Biến.
Hằng.
Dấu ngoặc, phép toán và các hàm.
Cả ba đáp án trên đều đúng.

Bài tập

Bạn Khoa muốn tạo chương trình tính quãng đường đi
của một phương tiện dựa trên vận tốc và thời gian theo
công thức s = v × t. Bạn cần sử dụng các biến nào?

Sử dụng hai biến v và t để lưu giá trị vận tốc và thời gian.
Sử dụng hai biến s và t để lưu giá trị quãng đường và thời
gian.
Sử dụng hai biến s và v để lưu giá trị quãng đường và vận
tốc.
Sử dụng ba biến s, v, t để lưu giá trị quãng
đường, vận tốc và thời gian.

Bài tập
Tin học trong bảng sau là dữ liệu thuộc kiểu?

Số

Kí tự

Văn bản

Hình ảnh

Bài tập
Trong bảng sau thì 3.141592 thuộc kiểu dữ liệu?

Số

Kí tự

Văn bản

Hình ảnh

Bài tập
Biểu thức tính chỉ số BMI của cơ thể là

Biểu thức này trả lại giá trị thuộc kiểu dữ liệu nào?
Kiểu số.

Kiểu xâu kí tự.

Kiểu lôgic.

Không xác định.