BÀI 1:
CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CƠ BẢN TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Bài 1. CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CƠ BẢN CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

KHỞI ĐỘNG
Em hãy kể tên một hoạt động kinh tế đang diễn ra trong đời sống
hằng ngày và chia sẻ về vai trò của hoạt động này đối với đời sống xã hội.
- Hoạt động trồng lúa, trồng cây lương thực: Phục vụ nhu cầu lao động
sản xuất, cung cấp, giải quyết vấn đề lương thực, thực phẩm.
- Sản xuất đồ gia dụng, nhu yếu phẩm, văn phòng phẩm: Phục vụ nhu
cầu cần thiết của các công ty, doanh nghiệp, các tầng lớp, lứa tuổi
trong đời sống xã hội.
- Sản xuất linh kiện điện tử, các sản phẩm công nghệ cao: Phục vụ cho
đời sống, cho ngành công nghiệp, sản xuất hàng hóa.

1. HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT

-

Em hãy quan sát các hình ảnh sau để trả lời câu hỏi:

Em hãy mô tả nội dung hoạt động sản xuất trong các hình ảnh và cho biết
hoạt động đó có đóng góp gì cho đời sống xã hội
- Tranh 1: Hoạt động lắp ráp, sản xuất ô tô: Phục vụ cho đời sống, phục vụ
phương tiện tham gia giao thông cho người dân.
- Tranh 2: Hoạt động thu hoạch lúa, sản xuất lúa gạo: Cung cấp lương thực, thực
phẩm, phục vụ cho cuộc sống hằng ngày.

GHI NHỚ 1:
- Hoạt động sản xuất là hoạt động con người sử dụng các yếu
tố sản xuất để tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu của đời sống xã
hội.
- Hoạt động sản xuất đóng vai trò là hoạt động cơ bản nhất
trong các hoạt động của con người, quyết định các hoạt động phân
phối – trao đổi , tiêu dùng.

2. HOẠT ĐỘNG PHÂN PHỐI – TRAO ĐỔI

Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Ban Giám đốc Công ty X đã có quyết định phân bổ nguồn lực sản
xuất và phân chia kết quả sản xuất như thế nào? Quyết định này mang lại kết
quả gì cho doanh nghiệp và người lao động?
- Ban Giám đốc đã quyết định thu hẹp sản xuất một số sản phẩm có mức tiêu thụ
chậm, tập trung nguồn lực như máy móc, nguyên liệu, nhân công.... - Kinh
doanh thành công, doanh thu và lợi nhuận tăng lên rõ rệt nên công ty có điều kiện
tăng thêm thu nhập cho cán bộ và nhân viên. Công ty còn quy định mức thưởng
xứng đáng với sự đóng góp của mỗi cá nhân nên ai cũng phấn khởi, có thêm
động lực để thi đua lao động sản xuất.

Trong thông tin trên, người dân xã Cán Cấu đến chợ để làm gì? Việc
duy trì hoạt động trao đổi ở chợ Cán Cấu có vai trò gì đối với đời sống của
người dân nơi đây?
- Người dân xã Cán Cấu đến chợ để thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng
hóa đến tay người tiêu dùng. - Việc duy trì hoạt động trao đổi hàng hóa giúp
người dân có thể bán những sản phẩm mình có và mua được những vật phẩm
cần thiết cho sinh hoạt và sản xuất trong đời sống hằng ngày.

GHI NHỚ 2:

- Phân phối là hoạt động phân chia các yếu tố sản xuất cho các
ngành sản xuất, các đơn vị sản xuất khác nhau để tạo ra sản phẩm
(phân phối cho sản xuất) và phân chia kết quả sản xuất cho tiêu
dùng (phân phối cho tiêu dung).
- Trao đổi là hoạt động đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng
(bao gồm cả tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt)
- Phân phối - trao đổi đóng vai trò trung gian, là cầu nối sản
xuất bởi tiêu dung. Phân phối thúc đẩy sản xuất phát triển nếu quan
hệ phân phối phù hợp, đồng thời có thể kìm hãm sản xuất và tiêu
dùng khi nó không phù hợp. Trao đổi giúp người sản xuất bán được
hang, duy trì và phát triển được hoạt động sản xuất và người tiêu
dùng mua được thử mình cần, đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng.

3.HOẠT ĐỘNG TIÊU DÙNG

Các nhân vật trong hai bức tranh trên đang sử dụng sản phẩm gạo với mục đích gì?
- Tranh 1: Sản phẩm gạo được sử dụng làm thực phẩm thiết yếu, phục vụ cho
cuộc sống hằng ngày.
- Tranh 2: Nhân vật sử dụng sản phẩm gạo để chế biến, phục vụ cho nhu cầu
tiêu dùng của khách hàng, thu về lợi nhuận. 

Em hãy quan sát tranh và đọc thông tin để trả lời câu hỏi:

Dịch bệnh Covid – 19 khiến hoạt động tiêu dùng thay đổi như thế nào? Những thay
đổi của hoạt động tiêu dùng có tác động gì đến đời sống xã hội? 

Dịch bệnh Covid – 19 khiến nhu cầu về các mặt hàng thiết yếu để chăm sóc sức khoẻ,
chăm sóc cá nhân, ăn uống, vui chơi tại nhà,... tăng cao, tạo cơ hội phát triển cho một số
ngành sản xuất như: sản xuất khẩu trang, dung dịch sát khuẩn, máy trợ thở, vắc xin phòng
dịch, mì ăn liển, thực phẩm đông lạnh, vận chuyển giao nhận hàng hoá tại nhà.- Một số
doanh nghiệp sản xuất không bán được hàng hoá, nhiều cửa hàng dịch vụ ăn uống phải
đóng cửa, các công ty du lịch phải tạm dừng hoạt động vì không có khách

GHI NHỚ 3:

- Tiêu dùng là hoạt động con người sử dụng các sản phẩm hàng hóa,
dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.
- Tiêu dùng được gọi là mục đích của sản xuấ, ví như đơn đặt hàng
của xã hội đổi gửi sản xuất. Tiêu dùng còn giữ vai trò là căn cứ quan
trọng để xác định số lượng cơ cấu, chất lượng, hình thức sản phẩm.
Vì vậy, tiêu dùng tác động mạnh đối với sản xuất theo 2 hướng: thúc
đẩy mở rộng sản xuất nếu sản phẩm tiêu thụ được và ngược lại. Sản
xuất sẽ suy giảm khi sản phẩm khó tiêu thụ.
Trong đời sống xã hội, các hoạt động sản xuất, phân phối - trao đổi,
tiêu dùng có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong mối quan hệ đó, sản
xuất là gốc, có vai trò quyết định, tiêu dùng là mục đích, là động lực
của sản xuất còn phân phối và trao đổi là cầu nối sản xuất với tiêu
dung, có tác động đến cả sản xuất và tiêu dùng.

III. LUYỆN TẬP

Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

1. Em hiểu thế nào là sản xuất xanh?
Thực hiện sản xuất xanh, giảm thiểu ô nhiễm và phát thải khí nhà kính
hướng tới phát triển bền vững, áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng
như: sử dụng các nguyên vật liệu, phương tiện tiêu thụ ít điện năng, điện mặt
trời,...

Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Việc thực hiện sản xuất xanh sẽ mang lại lợi ích gì cho doanh
nghiệp và xã hội?
Thực hiện sản xuất xanh, giảm thiểu ô nhiễm và phát thải khí nhà kính
hướng tới phát triển bền vững, áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng
như: sử dụng các nguyên vật liệu, phương tiện tiêu thụ ít điện năng, điện mặt
trời,...

Giải pháp điều chỉnh hoạt động phân phối thu nhập của doanh nghiệp Y mang
lại lợi ích gì cho doanh nghiệp và người lao động?
Giải pháp điều chỉnh hoạt động phân phối thu nhập của doanh nghiệp
Y mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người lao động là:
- Giúp doanh nghiệp giữ được nguồn lao động cố định, vẫn hoạt động
sản xuất như bình thường, doanh nghiệp vẫn có khả năng đáp ứng được
nguồn sản phẩm mọi thời điểm.
- Người lao động vẫn có việc làm và thu nhập ổn định, phù hợp với sức
lao động của mình.

1. Bán hàng trực tuyến thuộc hoạt động kinh tế nào? Hình thức bán hàng này có tác động
tích cực, tiêu cực gì đến đời sống xã hội?

Bán hàng trực tuyến là một hình thức kinh doanh được nhiều bạn trẻ thử sức vì
không tốn chi phi thuê mặt bằng, nguồn nhân lực, có thể cạnh tranh với các cửa
hàng khác, mang lại nguồn thu nhập hằng tháng thông qua sử dụng các công cụ
truyền thống để quảng cáo các sản phẩm của mình.- Tích cực: Người tiêu dùng
ngày càng thích sử dụng hình thức mua sắm trực tuyến này vì có nhiều tiện lợi. Tiêu cực: mất thời gian chờ đợi hàng hoá đến tay, sản phẩm nhận được nhiều khi
không đúng với quảng cáo,...

2. Theo em, có biện pháp nào để hạn chế tác động tiêu cực của hình thức bán hàng trực
tuyến?

Biện pháp để hạn chế tác động tiêu cực của hình thức bán hàng trực
tuyến là:- Kinh doanh các mặt hàng mà nhu cầu người dân sử dụng nhiều
nhất
- Đảm bảo chất lượng hàng hóa
- Cần có chiến lược maketing tốt, không “treo đầu dê bán thịt chó”.
- Tăng cường nhân lực thực hiện vận chuyển hàng hóa nhanh chóng, an toàn
đến tay người tiêu dùng

1. Theo em, hoạt động tiêu dùng nêu trên có ảnh hưởng gì đến đời sống xã hội?
Hoạt động tiêu dùng nêu trên có ảnh hưởng đến đời sống xã hội là: Rác
thải nhựa khó phân hủy, không thể phân hủy tăng dần theo từng năm dẫn đến ô
nhiêm môi trường.
2. Hãy đề xuất biện pháp để khắc phục hạn chế của hoạt động tiêu dùng này.
Một số biện pháp để khắc phục, hạn chế:
 - Hạn chế tối đa việc sử dụng bao bìa nhựa, nilon..
.- Nên dùng các loại màn bọc thực phẩm bằng giấy hoặc những vẫn liệu dễ
phân hủy không gây ô nhiễm môi trường

Em hãy đưa ra lời khuyên cho các nhân vật trong những tình huống sau:a.
Chị H có ý định sẽ mở một xưởng sản xuất quần áo thời trang, gắn nhãn mác
một số thương hiệu nổi tiếng đang được người tiêu dùng ưa chuộng lên sản
phẩm của mình.Theo em, chị H có nên thực hiện dự định này không? Vì sao?
Theo em, chị H không nên thực hiện dự định này. Vì như vậy sẽ ảnh
hưởng đến giá trị của sản phẩm hàng thật, làm mất uy tín, ảnh hưởng đến
thương hiệu, người dân sẽ không tin dùng sản phẩm của cửa hàng nữa. Hơn
nữa, việc làm hàng giả, hàng nhái còn là hành vi trái với pháp luật.
Bố mẹ N có ý định mở một quán trò chơi điện tử trực tuyến ngay gần
cổng một trường trung học phổ thông với mong muốn sẽ thu hút được đối
tượng khách hàng là các bạn học sinh.Nếu là N, em sẽ nói gì với bố mẹ về ý
định này?
Nếu là N. em sẽ nói với bố mẹ không nên kinh doanh với hình
thức này. Vì gần trường đối tượng chủ yếu là học sinh, làm cho các bạn học
sinh ham chơi, bỏ bê chuyện học, ảnh hưởng đến tương lai, ảnh hưởng cả quá
trình giảng dạy của trường lớp cũng như gia đình.

Em hãy cùng các bạn đóng vai “Táo quân” theo các gợi ý sau:
- Xây dựng kịch bản với bối cảnh các Táo Sản xuất, Táo Phân phối – Trao
đổi và Táo Tiêu dùng lên báo cáo các hoạt động của nền kinh tế với Ngọc
Hoàng. Từng vai Táo khẳng định lĩnh vực mình phụ trách có những đóng
góp quan trọng trong đời sống xã hội.
- Phân công vai diễn và thể hiện tiểu phẩm trước lớp.

Vận dụng: Em hãy cùng các bạn trong nhóm xây dựng ý tưởng kinh
doanh trực tuyến một mặt hàng nào?
Ý tưởng kinh doanh đồ uống giải khát trực tuyến.
- Xây dựng Menu
- Dựa trên menu để mua nguyên liệu với số vốn hợp lý: Nguyên liệu
để pha chế đồ uống, dụng cụ làm đồ uống, cốc đựng, bao bì sản
phẩm,...
- Phân chia công việc cho từng thành viên trong nhóm:
+ Người pha chế
+ Người quản lý nhận đơn hàng trực tuyến
+ Người vận chuyển đơn hàng đến với khách hàng
+ Người thực hiện quảng bá thương hiệu,...