NGUỒN CẢM HỨNG NÀO????
Cho các tác phẩm trên????
Phạm Ngọc
Phạm Ngọc
Chí Phèo
-Nam Cao-
Phạm Ngọc
I. Tìm hiểu chung
Phạm Ngọc
1. Hoàn cảnh sáng tác:
- Năm 1941 - giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân nửa phong kiến.
- Dựa vào những việc thật, người thật ở làng quê Nam Cao trước Cách mạng tháng Tám.
Phạm Ngọc
2. Thể loại: Truyện ngắn.

3. Đề tài: người nông dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
Phạm Ngọc
4. NHAN ĐỀ
Phạm Ngọc
“Cái lò gạch cũ”
- Nơi Chí được người ta tìm thấy
- Hình ảnh thoáng hiện trong đầu Thị Nở khi nghe tin Chí Phèo chết
Sự luẩn quẩn, bế tắc, sự tù đọng của cuộc sống ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng
Phạm Ngọc
“Đôi lứa xứng đôi”
Hướng sự chú ý vào mối tình giữa Chí Phèo và Thị Nở - một con quỷ dữ làng Vũ Đại và một người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn
Nhan đề giật gân, gây tò mò, phù hợp với thị hiếu của một lớp công chúng lúc bấy giờ
Phạm Ngọc
“Chí Phèo”:
Làm nổi bật nhân vật
trung tâm,
ý nghĩa tư tưởng
của tác phẩm
Phạm Ngọc
5. Nội dung:
Tố cáo/ kết án Xã hội nửa thực dân nửa phong kiến.
Trân trọng, khẳng định bản chất tốt đẹp của con người.
Phạm Ngọc
+ Đoạn 1: Chí Phèo say rượu vừa đi vừa chửi.
+ Đoạn 2: Chí Phèo trở về làng sau mấy năm đi tù. Hắn đến nhà Bá Kiến rạch mặt ăn vạ nhưng Bá Kiến đã xử êm vụ này.
+ Đoạn 3: Những biến đổi, thức tỉnh ở Chí Phèo sau đêm gặp Thị Nở và trận ốm.
+ Đoạn 4: Chí Phèo đâm chết Bá Kiến rồi tự sát.
+ Đoạn 5: Thái độ của mọi người và Thị Nở sau cái chết của Bá Kiến và Chí Phèo.
6. Bố cục:
Phạm Ngọc
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN:
Phạm Ngọc
1. Hình ảnh làng Vũ Đại:
Phạm Ngọc
“Tiếng vậy, làm tổng lý không phải việc dễ. Ở cái làng này, dân không quá hai nghìn, xa phủ xa tỉnh, kể ăn thì cũng dễ ăn nhưng không phải hễ mà làm lý trưởng thì cứ việc ngồi mà khoét. Hồi năm nọ, một thầy địa lý qua đây có bảo đất làng này vào cái thế “quần ngư tranh thực”, vì thế mà bọn đàn anh chỉ là một đàn cá tranh mồi. Mồi thì ngon đấy, nhưng mà năm bè bảy mối, bè nào cũng muốn ăn. Ngoài mặt tử tế với nhau, nhưng thật ra trong bụng lúc nào cũng muốn cho nhau lụn bại để cưỡi lên đầu lên cổ.”
Phạm Ngọc
Là không gian của tác phẩm.
Dân “không quá hai nghìn, xa phủ, xa tỉnh”.
Tôn ti, trật tự nghiêm ngặt:
+ Cao nhất: Bá Kiến “bốn đời làm tổng lí”.
+ Thứ hai: đám cường hào.
+ Thứ ba: người nông dân.
+ Những người dân dưới đáy cùng của xã hội, sống tăm tối như thú vật: Chí Phèo…
Phạm Ngọc
Kết luận
Nam Cao đã dựng nên một làng Vũ Đại sống động, hết sức ngột ngạt, đen tối.
Làm nổi bật mối xung đột giai cấp âm thầm mà quyết liệt ở nông thôn.
 Đây chính là hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam trước CMT8
Phạm Ngọc
2. Hình tượng
Bá Kiến
Phạm Ngọc
Bá Kiến
Ấn tượng:
giọng quát rất sang
cái cười nhạt và giòn
“mềm nắn rắn buông”…
“Muốn trị những thằng đầu gấu, thì phải có những thằng đầu gấu hơn mới có thể trị được!”
- Bá Kiến-
+ Bá Kiến giải tán đám đông
+ Giở giọng đường mật với Chí Phèo:
“Mời vào nhà uống nước/ Nhận họ hàng, giết gà mua rượu/ Đãi thêm đồng bạc.”
- Nham hiểm: Trước sự việc Chí rạch mặt ăn vạ
- Nhân cách xấu xa, bỉ ổi.
Phạm Ngọc
Kết luận
Bá Kiến vừa mang bản chất chung của giai cấp địa chủ cường hào, vừa có những nét riêng biệt, sinh động.
Phạm Ngọc
3. Hình tượng Chí Phèo:
Phạm Ngọc
“Hắn vừa đi vừa chửi”
Chửi đời, chửi trời, chửi tất cả làng Vũ Đại, chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn, chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn.
a. Sự xuất hiện độc đáo
Phạm Ngọc
Phạm Ngọc
 
Phạm Ngọc
 
CHÍ PHÈO
Phạm Ngọc
- Bị bỏ rơi, không rõ cha mẹ.
- Không biết quê hương.
- Được người ta nhặt về từ chiếc lò gạch cũ, người làng chuyền tay nhau nuôi.
 Là một đứa trẻ bất hạnh
“Một anh đi thả ống lươn, một buổi sáng tinh sương đã thấy hắn trần truồng và xám ngắt trong cái váy đụp để bên một lò gạch bỏ không…”
b. Trước khi vào tù
Phạm Ngọc
- Có mơ ước, suy nghĩ bình dị về mái ấm gia đình.
- Bị vợ ba bá Kiến sai làm việc xấu xa, Chí Phèo cảm thấy rất xấu hổ, nhục nhã.
 Một con người đầy ý thức về danh dự
Hồi ấy hắn hai mươi. Hai mươi tuổi, người ta không là đá, nhưng cũng không toàn là xác thịt. Người ta không thích cái gì người ta khinh.
b. Trước khi vào tù
Phạm Ngọc
 Là một con người lương thiện
“Năm hai mươi tuổi, hắn làm canh điền cho ông lý Kiến, bấy giờ cụ bá Kiến, ăn tiên chỉ làng”
b. Trước khi vào tù
Phạm Ngọc
Kết luận
Chí Phèo là một con người hiền lành, có quyền sống một cuộc sống đời thường, bình dị như những người lao động khác.
Phạm Ngọc
NHÂN DẠNG
trông đặc như thằng săng đá
Đầu trọc lốc, răng cạo trắng hớn
Mặt đen, rất cơng cơng
Hai mắt gườm gườm
Chạm trổ
c. Khi ở tù ra
Trước khi vào tù
Sau khi ra tù
Phạm Ngọc
HÀNH ĐỘNG
say khướt, hắn xách một cái vỏ chai đến cổng nhà bá Kiến, gọi tận tên tục ra mà chửi.
“điệu bộ hung hăng”, “tay nó lại nhăm nhăm cầm một cái vỏ chai”
lăn lộn dưới đất, vừa kêu vừa lấy mảnh chai cào vào mặt.
c. Khi ở tù ra
Chí Phèo
→ Chí Phèo đã trở thành con quỷ của làng Vũ Đại.
→ Cuộc sống lao vào tăm tối của loài thú vật.
 Nam Cao tố cáo xã hội đương thời: tàn phá thể xác, hủy hoại tâm hồn người lương thiện.
Phạm Ngọc
Một mặt, nhà văn muốn thể hiện cái hung hãn, lưu manh, côn đồ của Chí.
Mặt khác, phản ánh ý thức phản kháng liều lĩnh trong bế tắc và tuyệt vọng của Chí Phèo.
Phạm Ngọc
* Cuộc gặp gỡ với THỊ NỞ *
Phạm Ngọc
Bâng khuâng,
Mơ hồ buồn
Sợ cho
tương lai
Nhớ về quá
khứ với mong
ước nhỏ nhoi
Ý thức về
hiện tại
Tâm trạng của Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ:
Phạm Ngọc
→ Tâm hồn Chí Phèo đã được hồi sinh: ý thức đầy đủ, sâu sắc về cuộc đời mình.
Phạm Ngọc
bát cháo của tình thương, Thị tự nguyện mang cho Chí Phèo với tình yêu thương mộc mạc của mình.
VỚI THỊ NỞ
VỚI CHÍ PHÈO
Bát cháo của tình yêu, của lần đầu được săn sóc

Bát cháo của sự hồi sinh
Ý NGHĨA CHI TIẾT
BÁT CHÁO HÀNH
Phạm Ngọc
 Bát cháo hành của Thị Nở vừa là hình ảnh thực, vừa là hình ảnh mang nhiều lớp nghĩa.
Phạm Ngọc
Ngạc nhiên, thích chí trước sự giận dữ của Thị Nở.
Đến khi hiểu rõ sự thật, Chí “ngẩn người”, rồi “sửng sốt”.
Chí Phèo “đuổi theo nắm tay” Thị Nở… rồi hắn “ôm mặt khóc rưng rức”.
→ Bị Thị Nở cự tuyệt, Chí Phèo hoàn toàn rơi vào tuyệt vọng.
d. Khi bị Thị Nở cự tuyệt:
Phạm Ngọc
① Tâm trạng của Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ với Thị Nở theo mạch:
Thức tỉnh → Hy vọng → Đau đớn → Tuyệt vọng.
Kết luận
Phạm Ngọc
② Thị Nở đã giúp Chí Phèo phát hiện lại chính mình nhưng Thị Nở cũng là nỗi đau sâu thẳm của Chí Phèo.
→ Chính điều này tô đậm thêm cái bi đát, hẩm hiu trong số phận nhân vật.
Phạm Ngọc
③ Khẳng định bản chất lương thiện của người nông dân ngay cả khi họ bị xã hội tàn ác cướp mất cả hình người, tính người.
Phạm Ngọc
“Những thằng điên và những thằng say rượu không bao giờ làm những cái mà lúc ra đi chúng định làm”.
→ Chí Phèo đến nhà bá Kiến trong tâm trạng tuyệt vọng của một con người đã thức tỉnh, đau xót, phẫn uất.
e. Hành động giết Bá Kiến:
Phạm Ngọc
“Tao muốn làm người lương thiện”… “Không được! Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào cho mất được những vết mảnh chai trên mặt này? Tao không thể là người lương thiện nữa. Biết không! Chỉ có một cách.. biết không! Chỉ còn một cách là… cái này! Biết không!...”
Phạm Ngọc
Chí Phèo say nhưng vẫn có phần tỉnh trong ý thức của mình:
+ Hiểu rõ nguyên nhân mình không thể lương thiện
+ Hiểu con đường cùng của mình
Phạm Ngọc
Hình ảnh “hơi cháo hành” cứ trở đi trở lại trong tiềm thức của Chí.
Lúc tuyệt vọng nhất, “hơi cháo hành” lại hiện ra đẩy sâu Chí vào tuyệt vọng.
Chính bát cháo hành của Thị Nở đã thức tỉnh Chí, giờ đây, chính “hơi cháo hành” là nơi níu giữ cuối cùng của Chí với cuộc đời này.
Phạm Ngọc
Trong tiềm thức sâu xa, Chí vẫn luôn khắc ghi: Bá Kiến là kẻ thù của đời mình.
Vì sao Chí Phèo không đến nhà Thị Nở mà đến nhà bá Kiến?
Phạm Ngọc
Đây là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân bị áp bức.
Một mặt, nó phản ánh mâu thuẫn gay gắt không thể dung hòa giữa nông dân và địa chủ, mâu thuẫn ấy chỉ giải quyết được bằng máu.
Mặt khác cũng phản ánh cảm quan hiện thực của Nam Cao.
Kết luận
Phạm Ngọc
Cái chết thê thảm, thể hiện sự ăn năn, hối hận.
Chứng tỏ khát khao trở về với cuộc sống lương thiện.
Minh chứng cho sức mạnh dù là tự phát, liều lĩnh của người nông dân bị đẩy vào đường cùng vẫn lớn lao như thế nào.
f. Hành động tự kết liễu của Chí Phèo:
Phạm Ngọc
Tố cáo cả một xã hội thực dân nửa phong kiến.
Lòng tin của tác giả vào bản chất lương thiện của con người.
f. Hành động tự kết liễu của Chí Phèo:
Phạm Ngọc
g. Hiện tượng Chí Phèo chưa chấm dứt:
Cái lò gạch cũ bỏ không hiện lên trong tâm trí Thị Nở phản ánh quy luật tàn bạo ấy của xã hội thực dân nửa phong kiến: Chừng nào còn giai cấp thống trị tàn bạo, người nông dân còn bị bần cùng hóa dẫn tới lưu manh hóa và mất đi cả nhân hình và nhân tính.
Phạm Ngọc
3. Hình tượng Thị Nở
Phạm Ngọc
"Cái mặt của thị thực là một sự mỉa mai của hóa công: nó ngắn đến nỗi mà bề ngang hơn bề dài, thế mà hai má nó lại hóp vào mới thật là tai hại, nếu hai má nó phinh phính thì mặt thị lại còn được hao hao như mặt lợn... Cái mũi thì vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ cam sành..."
"Đã thế thị còn dở hơi... và thị lại nghèo... và thị lại là dòng giống của một nhà có mả hủi..."
Phạm Ngọc
①Là con người xấu nhất làng Vũ Đại.
② Là một người dở hơi.
Tài năng của tác giả trong việc xây dựng hình tượng nhân vật Thị Nở xấu đến ma chê, quỷ hờn
Phạm Ngọc
③ Tiềm ẩn dưới đáy sâu tâm hồn của con người tưởng chừng như đang ở đáy cùng của xã hội ấy lại là một tấm lòng son, một tình thương nhân loại đáng quí mà những nhân vật khác trong truyện không có được.
Bát cháo hành cho Chí Phèo.
Chính bát cháo hành của Thị Nở, với biến thể của nó chính là Hương cháo hành đã đóng vai trò quyết định vào cuộc đời của Chí Phèo.
Phạm Ngọc
GIÁ TRỊ HIỆN THỰC
Phạm Ngọc
Phản ánh những mâu thuẫn xung đột trong xã hội nông thôn trước CMT8, tiêu biểu là xung đột Bá Kiến và Chí Phèo.
Phạm Ngọc
- phản ánh và lí giải quy luật: chừng nào còn xã hội vô nhân đạo thì chừng ấy vẫn còn hiện tượng Chí Phèo.
Phạm Ngọc
GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO
Phạm Ngọc
① Xót thương sâu sắc trước số phận bi thảm của người lao động.
② Khẳng định, đề cao bản chất tốt đẹp của người lao động. Đó là bản chất lương thiện, là sức mạnh của sự thức tỉnh lương tâm. Điển hình là nhân vật Chí Phèo.
Phạm Ngọc
③ Lên án, tố cáo tội ác xã hội đương thời, tiêu biểu là nhân vật BK.
④ Thông điệp của nhà văn là hãy ngăn chặn tình trạng XH làm tha hóa con người.
⑤Khẳng định con người có thể vượt lên chính mình để chiến thắng sự tha hóa.
Phạm Ngọc
GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT
Phạm Ngọc
① Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình sắc sảo.
② Nghệ thuật kết cấu.
③ Ngôn ngữ văn xuôi tự sự: Ngôn ngữ độc thoại nội tâm chân thật, sinh động.
Phạm Ngọc