Chào mừng quý thầy cô đến dự tiết học hôm nay!
Chí Phèo
-Nam Cao-
I. Tìm hiểu chung:
Vị trí:
- Kiệt tác của văn xuôi Việt Nam
hiện đại.
- Giá trị hiện thực, nhân đạo
sâu sắc mới mẻ.
+ Đề tài: nông dân ở nông
thôn.
+ Bi kịch: tha hóa tinh thần
2. Nhan đề:
Tác phẩm này từng có những nhan đề nào?
?
“Cái lò gạch cũ”
- Nơi Chí được ra đời, bị bỏ rơi.
- Hình ảnh thoáng hiện trong đầu thị Nở khi nghe tin Chí Phèo chết.
Sự luẩn quẩn, bế tắc, sự tù đọng của cuộc sống ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng.
->Hạn chế
Nhan đề giật gân, gây tò mò.
-> Mục đích thương mại
“Đôi lứa xứng đôi”
Hướng sự chú ý vào mối tình giữa Chí Phèo và thị Nở - một con quỷ dữ làng Vũ Đại và một người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn
“Chí Phèo”:
Lấy tên
nhân vật
trung tâm,
->Phù hợp với
tư tưởng
của tác phẩm
3. Hoàn cảnh sáng tác
Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác của truyện ngắn “Chí Phèo”?
?
Cái lò gạch cũ (nơi CP
sinh ra)
Người ta nhặt về nuôi
Làm canh điền
cho Bá Kiến
Bá Kiến ghen, bắt Chí
Phèo ở tù 7, 8 năm
Ra tù -> thay đổi
-> thành quỷ dữ
Uống rượu, gây sự
thành tay sai cho Bá Kiến
Gặp thị Nở và thức tỉnh
Bị thị Nở từ chối,
Chí Phèo rơi vào tuyệt vọng
Định giết bà cô
thị Nở nhưng lại giết Bá Kiến
và tự kết liễu cuộc đời mình
Thị Nở
nhìn xuống bụng
và nghĩ đến
4. Tóm tắt tác phẩm:
II. Đọc hiểu văn bản:
Cuộc đời nhân vật Chí Phèo có thể chia làm mấy giai đoạn?
?
- Có thể chia cuộc đời Chí thành hai giai đoạn:
+ Giai đoạn 1: Bi kịch của một người nông dân lương thiện bị lưu manh hóa
+ Giai đoạn 2: Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người.
Mở đầu tác phẩm:
Chí phèo say rượu, vừa đi vừa chửi
? Đối tượng của tiếng chửi có gì đặc biệt

CHI? PHE`O
NAM CAO

> Đối tượng của tiếng chửi hướng đến hẹp dần.
- Tiếng chửi không có người nghe và không có người đáp lại. Chỉ có ba con chó dữ với một thằng say rượu


CHi? PHE`O
NAM CAO

- Ý nghĩa của tiếng chửi:
+ Sự tức giận, phẫn uất bị dồn nén lâu ngày, bật ra thành tiếng chửi
+ Thể hiện khát khao được giao tiếp với mọi người, là sự phản kháng, là nỗi đau, bi kịch bị từ chối của con người bị XH cự tuyệt.
+ Sự bất lực, bế tắc, cô đơn của Chí giữa cuộc đời

CHI? PHE`O
NAM CAO

-> Cách vào truyện độc đáo tạo sự bất ngờ, tò mò, gây ấn tượng cho người đọc.
=> Nghệ thuật: Ngôn ngữ nghệ thuật đa giọng điệu, tả, kể linh hoạt, có sự đan xen các lời kể điệp cú pháp, liệt kê, chêm xen, câu văn ngắn dồn dập tạo kịch tính.
1. Nhân vật Chí Phèo.

a. Hoàn cảnh xuất thân:
+ Xuất thân:
- Mồ côi, không cha, không mẹ, bị bỏ rơi tại lò gạch cũ.
- Được người làng chuyền tay nhau nuôi.
- Năm 20 tuổi đi làm canh điền cho nhà Lí Kiến.
a. Nguồn gốc, lai lịch:
+ Là anh canh điền “hiền lành như đất”, làm việc chăm chỉ, siêng năng.
+ Mơ ước bình dị: “có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải…”
+ Bị bà ba gọi lên bóp chân: “chỉ thấy nhục chứ yêu đương gì” -> có lòng tự trọng.
=> Chí Phèo là người nông dân lương thiện, chăm chỉ có ước mơ bình dị, dù trong hoàn cảnh nào vẫn giữ được lương tâm trong sáng.
b. Chí Phèo bị tha hóa:
- Nguyên nhân?
- Biểu hiện?
?
a. Từ người nông dân hiền lành lương thiện bị biến thành người lưu manh.
. Nguyên nhân:
+ Bá Kiến ghen -> đẩy CP vào tù
+ Nhà tù thực dân nửa pk: Nhào nặn, tha hóa
=> Xã hội phi lí, bất công, ngang trái.
. Biểu hiện:
+ Nhân hình: - “đầu trọc lốc, răng cạo trắng hớn, cái mặt đen…, hai mắt gườm gườm …
-> Hình dạng méo mó, quái dị, tên côn đồ lưu manh…

a. Từ người nông dân hiền lành lương thiện bị biến thành người lưu manh.
+ Nhân tính:
- Say khướt
- Chửi bới
- Đánh nhau
- Ăn vạ
- Thách thức
-> Chí Phèo thành tên hung hăng, liều lĩnh, nỗi kinh hoàng cho làng Vũ Đại.
b. Từ thằng lưu manh trở thành con quĩ dữ.

. Nguyên nhân:
- Bá Kiến
- Chí Phèo làm tay sai đắc
lực cho Bá Kiến (làm nô lệ
đồng tiền)
. Biểu hiện:
+ Nhân hình: “Mấy năm sau
như con vật lạ cái mặt vằn
ngang, vằn dọc….

b. Từ thằng lưu manh trở thành con quĩ dữ.

+ Nhân tính:
- Triền miên trong cơn say
“ Đập đầu ăn vạ…”
-> gây ra tội ác cho cả làng
Vũ Đại.
b. Từ thằng lưu manh trở thành con quĩ dữ.

* Tóm lai:
- Nam Cao đã lên tiếng tố cáo bọn cường hào ác bá cùng với bọn thực dân phong kiến đã đẩy người nông dân vào con đường tha hóa.
- Đây là tình trạng chung về người nông dân trước cách mạng tháng 8 ở nông thôn Việt Nam. Đồng thời NC cũng phê phán xã hội đã đẩy con người vào tình cảnh tha hóa, hủy hoại nhân cách.
C. Chí Phèo thức tỉnh:
- Nguyên nhân?
- Biểu hiện?
?
C. Chí Phèo thức tỉnh:
. Nguyên nhân:
- Tỉnh rượu:
+ Nhận thức thế giới xung quanh:
“chim hót, cười nói…anh thuyền chài ….”
-> Những âm thanh gần gũi, giản dị, quen thuộc như đang vẫy gọi CP đến với cuộc sống đời thường
+ Nhận thức bản thân: nhớ về quá khứ, nghĩ về hiện tại và tương lai.(trang 149)
C. Chí Phèo thức tỉnh:
- Thị Nở: quan tâm, chăm
sóc ân cần, chu đáo…

+Biểu hiện thức tỉnh:
. Tính người - nước mắt.
. Tình người – tình yêu
(trang 150, 151)
. Khát vọng được làm
Người lương thiện.
C. Chí Phèo thức tỉnh:
* Tóm lại:
- Nội dung: Chí phèo đã thức tỉnh hoàn toàn và đã trở về đúng với bản chất hiền lành lương thiện của một anh canh điền năm xưa. Qua đó NC muốn thể hiện một niềm tin của mình vào bản chất lương thiện của con người. Nó có thể bị vùi dập nhưng không thể bị huy hoại -> Giá trị nhân đạo.
- Nghệ thuật: Ngôn ngữ độc thoại nội tâm, giọng văn chậm buồn và giàu chất triết lí, tâm lí nhân vật được miêu tả rất tinh vi, logic.
D. Chí phèo rơi vào bi kịch.
- Nguyên nhân:
Bà Cô = Cộng đồng, xã hội định kiến
Biểu hiện:
+ Nghĩ ngợi…-> ngẩng người -> ngẩng mặt – im lặng nhận ra…
->đuổi theo nắm lấy tay, Thị gạt ra
=> Cố muốn níu kéo con đường hoàn lương, CP vô cùng khát khao được trở về con đường lương thiện.


D. Chí phèo rơi vào bi kịch.
+ Uống rượu, ôm mặt khóc:
-> một tiếng khóc đau đớn, tuyệt vọng của một con người sống giữa một xã hội loài người mà không được xem là con người, thừa nhận là người.
+ Đến nhà Bá Kiến -> sự dẫn dắt của tiềm thức.
+ Đâm chết Bá Kiến.



D. Chí phèo rơi vào bi kịch.
+ Chí Phèo tự sát.
-> Chí phèo chết trên
con đường trở về
lương thiện, chết để
khẳng định bản chất
lương thiện.




D. Chí phèo rơi vào bi kịch.
* Tóm lại:
Bi kịch của Chí Phèo là bị kịch của người nông dân lương thiện bị áp bức,đè nén, bị đày đọa tới mức bần cùng hóa, lưu manh hóa

Gián tiếp tố cáo xã hội thực
dân phong kiến bất công, tàn
bạo.
-> Giá trị hiện thực
Nam Th?, Binh Ch?c
Chớ Phốo
"Chớ Phốo con"
Hi?n tu?ng cú tớnh quy lu?t
Nam Cao đã khẳng định một
sự thật đau đớn ở Việt Nam trước
Cách mạng: Hiện tượng người
nông dân lương thiện bị cướp
đoạt cả nhân hình lẫn nhân tính.
Sự tha hóa của Chí Phèo là hiện tượng
mang tính quy luật.



III. Tổng kết:
1. Nội dung:
Giá trị hiện thực:
Nhà văn đã kết án đanh thép cái xã hội tàn bạo tàn phá cả thể xác lẫn tâm hồn người nông dân lao động.
. Giá trị nhân đạo:
- Khẳng định bản chất lương thiên của người nông dân.
- Đồng cảm, trân trọng giá trị tốt đẹp của con người. (phần lương thiện bên trong của CP/ Tình yêu thương, trân trọng bên trong đối với thị Nở)
Ai là người khổ nhất ?
AI NHANH HƠN
Câu 2: Thông tin nào sau đây không đúng về hoàn cảnh sáng tác của “Chí Phèo”?
A. Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân nửa phong kiến
B. Dựa vào những việc thật, người thật ở làng quê Nam Cao
C. Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám
 Đáp án: C