Ngữ văn

11
CHÍ PHÈO

- Nam Cao-

ĐỌC VĂN

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)
I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Thể loại: Truyện ngắn
2. Hoàn cảnh sáng tác

- Hoàn cảnh lớn: Đó là giai đoạn xã hội Việt
Nam nửa thực dân nửa phong kiến.
- Hoàn cảnh cảm hứng: 1941- Dựa vào
những việc thật, người thật ở làng quê Nam
Cao trước Cách mạng tháng Tám.

3. Đề tài: người nông dân bị tha hóa
4. Nhan đề: “Cái lò gạch cũ”; NXB đổi

tên thành “Đôi lứa xứng đôi”. 1946 Nam
Cao đổi thành “Chí Phèo” in trong tập
Luống Cày.

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)
I. TÌM HIỂU CHUNG

5. Giá trị tác phẩm:
- Một kiệt tác trong văn xuôi Việt
Nam hiện đại
- Có giá trị hiện thực và nhân đạo sâu
sắc, mới mẻ  Trình độ nghệ thuật
bậc thầy của một nhà văn lớn.

“CHÍ PHÈO”
Cái lò gạch cũ
Đi ở, làm
canh điền

Đâm chết Bá
Kiến và tự sát

Bá Kiến
Uất ức,
tuyệt vọng

Vào tù

Chí Phèo bị cự
tuyệt quyền làm
người
Bà cô
Thị Nở

Ra tù
Gặp Thị Nở

Tha hóa
(quỷ dữ)

* Cư dân:
- Trong làng có nhiều thành phần:
+ Loại vai vế: Bá Kiến, Đội Tảo, Bát Tùng,
Cánh Tư Đam
=> Nhiều bè cánh, hiện tượng phổ biến ở nông
thôn Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám.
+ Loại cùng đinh:
~ Những người nông dân nghèo khổ, tha hóa
(Năm thọ, Binh Chức, Chí Phèo)
~ Đám đông vô danh (sợ sệt, nhu nhược, ghét lôi
thôi)
- Mâu thuẫn giai cấp gay gắt, âm thầm mà
quyết liệt, không khí tăm tối, ngột ngạt.
Hình ảnh thu nhỏ của nông thôn VN trước
CM

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1.1 Hình ảnh làng Vũ
Đại

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)

* Làng Vũ Đại: là bức tranh thu nhỏ của
làng Đại Hoàng, quê hương Nam Caođiển hình của làng quê VN trước CMT8.
- Là làng điển hình cho nông thôn Việt
Nam trước Cách mạng Tháng Tám với
những mâu thuẫn điển hình:
+ Nông dân >< địa chủ
+ Địa chủ >< địa chủ
- Đó là một làng quê “xa phủ, xa tỉnh”,
khép kín trong “một cái ao đời” tù đọng,
“dân không quá hai nghìn người”.
Þ Trở thành một miếng mồi béo bở cho
bọn cường hào, địa chủ.

Cá Kho làng Vũ Đại

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật Chí Phèo
a. Giới thiệu nhân vật

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)
Tiếng chửi:


•

Ý
nghĩa:
Đối
tượng chửi: trời → đời → cả làng Vũ Đại
→
chửicô
nhau
hắn
→ khi
đứaýnào
Bộcailộkhông
tâm trạng
đơn,với
đau
đớn,
thứcđẻ
ra hắn.mình bị xã hội xa lánh.
được

•
•
 
•

Khao khát lương thiện
Mục đích: Chửi vu vơ nhưng ẩn sau là sự khao
khát được
giao tiếp
Tấm
lòng nhân
ái giàu yêu thương của nhà văn
Giọng điệu: tả, kể linh hoạt , ngôn ngữ nhà
văn hòa cùng ngôn ngữ nhân vật.

Cách giới thiệu nhân vật mới mẻ, độc
đáo, gây ấn tượng

b/ Lai lịch, bản chất con người:

- Lai lịch: Con hoang  Con nuôi  Đi ở
=> Bị bỏ rơi, mồ côi, vô gia cư  Đáng thương.
- Bản chất:
+ Sống bằng sức lao động của chính mình.
+ Hiền như đất.
+ Cảm thấy nhục và sợ khi bà Ba bắt lên bóp chân
 Tự trọng và có ý thực về nhân phẩm.
+ Có ao ước nho nhỏ về một cuộc sống gia đình hạnh
phúc, giản dị, bình thường.
 Chí Phèo có một tâm hồn trong sáng, bản chất lương thiện.

* Chí Phèo bị đẩy vào tù do cơn ghen vô cớ
của Bá Kiến. Sau bảy, tám năm, Chí Phèo
trở thành con người khác hẳn:

Trước khi vào tù

Sau khi ra tù

c/ Quá trình tha hóa:
- Hình dạng:
+ Đầu: Trọc lốc.
+ Răng: Trắng hớn.
+ Mặt; Đen, cơng cơng.
+ Mắt: Gườm gườm.
+ Ngực: Phanh, chạm trổ.
 Trông gớm chết!
- Tính cách:
+ Uống rượu, chửi bới, đập đầu, rạch mặt ăn
vạ, dọa nạt, ăn quỵt,…
+ Đòi nợ, ức hiếp, phá phách, đâm chém,
mưu hại,…  Là tay sai đắc lực của Bá Kiến.

Tổng hợp bằng sơ đồ Quá trình tha hóa của Chí Phèo

CHÍ PHÈO
TRƯỚC KHI
VÀO TÙ

CHÍ PHÈO SAU
KHI Ở TÙ RA

Tiếp tụ
Bá Kiế c bị
n tha h
óa

- bị bỏ rơi
- đi ở cho nhà này đến nhà khác
- có ước mơ giản dị
- bị bà ba gọi lên bóp chân: thấy nhục,
đáng khinh
- Nhân hình: đầu trọc lốc, răng cạo
trắng hớn….
- Nhân tính: uống rượu say khướt,
đến nhà Bá Kiến chửi, rạch mặt ăn vạ

- Hành động: phá bao nhiêu cơ nghiệp,
đập nát bao nhiêu cảnh yên vui,
đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc,
làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu
người dân lương thiện
- Mặt Chí: mặt của con vật lạ

LƯƠNG
THIỆN, TỰ
TRỌNG

LƯU
MANH

QUỶ
DỮ

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN Qua quá trình tha hóa của Chí Phèo,
1.2 Nhân vật Chí Phèo
a. Sự xuất hiện của nhân vật
Chí Phèo
b. Lai lịch, bản chất của
Chí Phèo
c. Quá trình tha hóa của
Chí Phèo

Nam Cao đã :
• Phản ánh hiện tượng người nông dân
lương thiện bị chà đạp về thể xác và tinh
thần, bị XH cướp đi nhân hình, nhân tính.
• Sự đồng cảm, xót thương với nỗi bất hạnh
của người nông dân bị chà đạp
• Tố cáo tội ác của giai cấp thống trị đã đẩy
con người vào con đường tha hóa.

Đọc văn CHÍ PHÈO ( NAM CAO)
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1.2 Nhân vật Chí Phèo
d. Quá trình thức tỉnh của
Chí Phèo

Cuộc gặp gỡ của Chí Phèo với thị Nở
(Quá trình thức tỉnh)

- Thị Nở: một người cũng bị cả làng
VĐ xa lánh: đần độn, dở hơi, xấu ma
chê quỷ hờn dòng mả hủi  bất hạnh

Thị Nở và bát cháo hành
• Ý nghĩa bát cháo hành
- Về nội dung:
+ Thể hiện sự chăm sóc ân
cần, tình thương vô tư,
không vụ lợi của thị Nở
khi Chí Phèo ốm đau, trơ trọi.
+ Là biểu hiện của tình người hiếm hoi mà Chí Phèo
được nhận, là hương vị của hạnh phúc, tình yêu muộn
màng mà Chí Phèo được hưởng.

+ Là liều thuốc giải cảm và giải độc tâm hồn Chí, gây
ngạc nhiên, xúc động mạnh, khiến nhân vật ăn năn,
suy nghĩ về tình trạng thê thảm hiện tại của mình.
+ Khơi dậy niềm khao khát được làm hoà với mọi
người, hi vọng vào một cơ hội được trở về với cuộc
sống lương thiện.
+ Đã đánh thức nhân tính bị vùi lấp lâu nay ở Chí
Phèo.

- Về nghệ thuật:
+ Là chi tiết rất quan trọng thúc đẩy sự phát triển của
cốt truyện, khắc họa sâu sắc nét tính cách, tâm lí và
=>kịch
Chícủa
Phèo
bi
nhânđã
vật.hoàn toàn thức tỉnh, Chí đang
đứngphần
trước
có tư
lốitưởng
thoátNam
là con
đường
+ Góp
thểtình
hiệnhuống
sinh động
Cao:
trở về
cuộc
sống
Cáingười.
nhìn
Tinvới
tưởng
vào
sức của
mạnhmột
cảmcon
hoángười.
của tình

đầy chiều sâu nhân đạo của nhà văn.

Chí Phèo đã thức tỉnh.
* Ý thức
- Bâng khuâng, lòng mơ hồ buồn
Sinh lý:
Tỉnhmãnh
rượu,lisợ
rượu
*- khát
vọng
ệ
t
được làm người lương thiện
Suy nghĩ:
* Nhận thức:
+ Quá khứ: ước mơ giản dị nhưng không thực hiện được
- Nghe những âm thanh quen thuộc của cuộc sống: tiếng
+ Hiện tại: đã già nhưng cô độc
chim hót, tiếng cười nói, tiếng gõ mái chèo...
+ Tương lai: tuổi già, đói rét, ốm đau, sợ nhất vẫn là cô
độc

• Nhớ về một thời quá khứ với mơ ước nhỏ bé
về hạnh phúc
“Hình như có một thời hắn đã ao ước có một
gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê,
vợ dệt vải, chúng lại bỏ một con lợn nuôi để
làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào
ruộng làm.”

• Ý thức về hiện tại:
“Hắn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi
đầu... Dẫu sao, đó không phải tuổi mà người ta
mới bắt đầu sửa soạn. Hắn đã tới cái dốc bên
kia của đời.”
• Sợ cho tương lai:
“Chí Phèo hình như đã trông thấy trước tuổi già
của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này
còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau.”

→ Tâm hồn Chí Phèo đã được hồi
sinh: ý thức đầy đủ, sâu sắc về cuộc
đời mình.
→ Đoạn văn miêu tả diễn biến tâm lí
nhân vật tự nhiên, tinh tế, hợp lí.

e/ Bi kịch bị cự tuyệt của Chí Phèo
- Nguyên nhân: do bà cô Thị Nở không cho Thị lấy
Chí Phèo → định kiến của xã hội .
- Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo:
+ Lúc đầu: Chí ngạc nhiên, thích chí trước
thái +
độHiểu
của giận
của
Nởra - sửng sốt - không
rõ sựdữ
thật
thìThị
ngẩn
+ Uống
rượubỏ- càng
uống
càng
tỉnh
-lại
đau
nói
lên
lời
Thị
đi
thì
đuổi
theo
níu
nắm
 Chí Phèo rơi vào bi kịch đau đớn: Bị cự tuyệt
khổ,
tuyệt
vọng
- khóc
rưng
rức - xách dao ra
lấy
tay
bị
đẩy
ngã
lăn
xuống
đất.
quyền làm người lương thiện.
đi - vừa đi vừa chửi.

f. Cuộc trả thù và tự sát ở nhà Bá Kiến
Đứng trước Bá Chí dõng dạc chỉ thẳng tay
vào mặt Bá đòi quyền lương thiện. Chí nói
3 câu rất gọn và rõ:
+ Một câu khẳng định quyết liệt: Tao muốn làm người lương
thiện.
Tiếng
kêu
tuyệtChí
vọng
của hỏi
người
cùng
đường,
đó cũng
 Chí
Phèo
muốn,
Phèo
và
Chí
phèo
hiểu.
Sựsự
+ Một câu hỏi uất ức: Ai cho tao lương thiện? Một
làchuyển
lời cầu cứu
của
con
người
bị cự
tuyệt
quyền
làm
người.
đổi
cảm
xúc
ấy
diễn
ra
đầy
tự
nhiên
không
gò
thật phũ phàng và vô cùng đớn đau của một Con Người
+ ngòi
Mộtbút
câunhân
khẳng định
xót của
xa: Tao
bó là
tài tình
Namkhông
Cao. thể là
mànhờ
lại không
được làmđạo
người.
người lương thiện nữa. Lời xác nhận sự thật.

+ Chí Phèo giết Bá Kiến:
 Hành động trả thù.
 Tiêu diệt cái ác.
 Sự phản kháng
+ Chí Phèo tự sát.
 Sự cùng đường bế tắc.
 Chí Phèo chết trên ngưỡng cửa trở về với cuộc đời.
- Lời nói: “Tao muốn làm người lương thiện”, “Ai cho
tao lương thiện ? Làm thế nào... ?”  Tiếng kêu cứu
nhân phẩm khẩn thiết.
 Lời tố cáo sâu sắc, tiếng chu«ng đòi quyền làm người.
 Chí Phèo là điển hình cho người lao động nghèo bị tha hoá
nhưng cuối cùng thức tỉnh.

g. Hiện tượng Chí Phèo chưa chấm dứt:
Cái lò gạch cũ bỏ không hiện lên trong tâm trí
Thị Nở phản ánh quy luật tàn bạo ấy của xã hội
thực dân nửa phong kiến: Chừng nào còn giai
cấp thống trị tàn bạo, người nông dân còn bị bần
cùng hóa dẫn tới lưu manh hóa và mất đi cả nhân
hình và nhân tính.

3. Hình tượng
Bá Kiến

BÁ KIẾN:
- Nham hiểm ghê người: Trước sự việc Chí rạch mặt ăn vạ:
+ Bá Kiến giải tán đám đông
+ Giở giọng đường mật với Chí Phèo:
+ Mời vào nhà uống nước
+ Nhận họ hàng, giết gà mua rượu
+ Đãi thêm đồng bạc
Đằng sau đó là sự lọc lõi, nham hiểm và thâm
độc, một tên cường hào có nghệ thuật thống
trị

III. TỔNG KẾT

 Nội dung:
Nghệ thuật:
• Giá trị hiện thực: Tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy
Chí Phèo từ người lương thiện trở thành con quỷ dữ  Bi kịch
• Ngôn từ tự nhiên, mộc mạc gần với lời ăn tiếng nói hàng
tha hóa, lưu manh hóa.
ngày.
• Giá trị nhân đạo: Lòng yêu thương con người, thấu hiểu được
• Giọng điệu đa dạng: giọng kể dửng dưng, khách quan, giọng
nỗi thống khổ của con người.
nhân vật bực tức.

VÂN
.
DUNG
.

Tình yêu thương chính là sức
mạnh tinh thần, gắn kết trái
Tình
yêungười
thương
cómột
sức
tim mọi
trong cả
Tình
yêu
thương
cộng
đồng,
những
biểu
cảm
hóa
tolàlớn
như
thế
hiện, cáchđấy!
cư xử tốt đẹp
nhất xuất phát từ tấm
lòng chúng ta.  

Hiện hữu ở mọi nơi, ví dụ như là tình
Và gia
chúng
yêu thương mà
đìnhta
đãcũng
dành vậy:
cho bạn. Cha mẹ
chúng taChẳng
đã phảiphải
làm việc
cật ta
lựcđã
đểluôn
lo chocố
chúng
chúng
gắngta, để ta
có thể yên tâm họchọc
hành,
bởithật
lẽ chính
tìnhsao?
yêu thương là động lực
tập
tốt đó
mạnh mẽ nhất giúp họ tiếp tục công việc đầy vất vả và khó khăn đó.

Tình yêu thương là chìa khóa
Tình
thương
yêu
thật
thật
Sức
mạnh
hóa
củađẹp,
tìnhhạnh
yêu
mang
đếncảm
hạnh
phúc,dù
cóphúc
ý nghĩa
khikhó
chúng
ta biết
thương
rất
để giải
thích,
là những
điều
rất
bìnhcho
dị,
đi mà
không
đòinhưng
hỏi
về.
nhưng
lại
rất
dễ
đểsự
nhận
rất
nhỏ
nhoi,
tấtnhận
cảra.
đều
bắt đầu từ tình thương yêu to
lớn.

SÁNG TAO
.

Thanks for
your listeni
ng