Giáo viên :THÁI THỊ KIM GIANG
TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
MÔN : NGỮ VĂN
NH: 2021-2022
PHÒNG GD & ĐT ĐỨC LINH
TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU
TIẾT 1-2: Văn bản: Tôi đi học
- Thanh Tịnh -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Thanh Tịnh
-Tên thật là Trần Văn Ninh (1911 - 1988), quê ở Huế
-Sáng tác đậm chất trữ tình, trong trẻo, tình cảm đằm thắm, dịu dàng
-Ông được trao tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật 2007
2. Tác phẩm
- Tác phẩm được in trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941
- Thể loại: Truyện ngắn
- Phương thức biểu đạt chính là tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm)
Ngôi kể: thứ nhất
Nhân vật: Tôi, Mẹ, ông đốc, những cậu học trò




3/ Bố cục: 3 phần

Phần 1.Từ đầu đến “Trên ngọn núi”
 Khơi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi” trên đường tới trường.
Phần 2.Tiếp đến “xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết.”
 Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường, nghe gọi tên và đi vào lớp.
Phần 3.Còn lại
 Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong lớp học.
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
* Hiện tại:
- Thời gian: cuối thu
- Khung cảnh:
+ Con đường làng dài và hẹp, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc.
+ Những em nhỏ rụt rè nấp dưới nón mẹ



TIẾT 1-2: Văn bản: Tôi đi học
- Thanh Tịnh -
* Điều gì ở hiện tại đã gợi nhắc nhân vật “tôi” nhớ về kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên ?(thời gian, khung cảnh...?)
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
* Kỉ niệm: - Thời gian: Một buổi đầy sương thu và gió lạnh
- Không gian: Con đường làng dài và hẹp
- Hình ảnh: Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi.
- Trình tự: từ hiện tại nhớ về quá khứ.
=> Nghệ thuật: so sánh, từ láy diễn tả cảm xúc náo nức, mơn man, tưng bùng rộn rã.
=> Tâm trạng vui tươi rộn ràng, gợi lại những kỉ niệm êm đềm ,trong sáng.


* Kỉ niệm đó được tái hiện lại ra sao về thời gian, không gian?
* Kỉ niệm này của nhân vật tôi được diễn tả theo trình tự như thế nào?
? Từ không gian, thời gian ở cả quá khứ và hiện tại , tâm trạng của “tôi” được thẻ hiện như thế nào?
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
1/. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày tựu trường đầu tiên:
a. Trên đường đến trường
- Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh đều thay đổi.
- Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

*Những thay đổi trong suy nghĩ, hành động của cậu bé trên đường tới trường:
- Không lội sông, thả diều, ra đồng nô đùa
- Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn
- Hai quyển vở mới trên tay bắt đầu thấy nặng. Tôi bặm tay ghì thật chặt. Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận
- Muốn thử sức mình
- Có ngay ý nghĩ vừa non nớt, vừa ngây thơ. Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
- Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.

II. Phân tích:
1/. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày tựu trường đầu tiên:
a. Trên đường đến trường:
- Trước đây: con đường, cảnh vật vốn rất quen thuộc.
Hôm nay: cảm thấy xa lạ.
Cảm nhận mình trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo và cuốn vở.
Cẩn thận nâng niu quyển vở nhưng lại lúng túng, muốn khẳng định bản thân, có ý thức trong việc học hành.
=> Cảm giác bỡ ngỡ, hồi hộp, háo hức.

b. Cảm nhận của “tôi" lúc ở sân trường, nghe gọi tên và rời tay mẹ:
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí:
+ Dày đặc cả người,
+ Người nào quần áo cũng sạch sẽ.
+ Gương mặt nào cũng vui tươi, sáng sủa.
- Trước khi đi học
+ Là một nơi xa lạ
+ Cảm tưởng: nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.
- Hôm nay đi học:Thấy trường trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp.





-> Qua đó có thể thấy từ cha mẹ, thầy cô giáo đều có trách nhiệm và rất quan tâm đến con em mình trong ngày đầu tựu trường, để tạo ấn tượng tốt đẹp và giúp các em cảm thấy an tâm, vui vẻ trong lần đầu tiên đi học.
*Tâm trạng của nhân vật “tôi”:
- Trước ngôi trường: Lo sợ vẩn vơ; Ngập ngừng, e sợ; Thèm vụng, ước ao thầm
- Khi gọi đến tên mình: Giật mình, lúng túng quên cả người mẹ đang đứng sau
- Khi rời tay mẹ để xếp hàng vào lớp: Quay lưng lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc, chưa bao giờ thấy xa mẹ như lần này…
- Khi nghe tiếng trống: Chơ vơ, vụng về, lúng túng.
- Khi nghe ông đốc gọi tên bạn bè khác: Hồi hộp, cảm thấy tim như ngừng đập
b. Cảm nhận của “tôi" lúc ở sân trường, nghe gọi tên và rời tay mẹ:
Sân trường dày đặc cả người, ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm.
Cảm thấy mình thật nhỏ bé nên lo sợ.
Bỡ ngỡ, rụt rè, e ngại với quang cảnh xung quanh.
Chơ vơ, vụng về, lúng túng khi xếp hàng trước hiên lớp.
Hồi hộp nghe gọi tên, giật mình lúng túng khi được gọi tên.
Sợ hãi phải rời tay mẹ, khóc nức nở.
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, so sánh gợi sự liên tưởng cụ thể.
Cảm giác mới lạ khi bước vào trường như bước vào một thế giới mới.


c. Cảm nhận của nhân vật “tôi” khi ở trong lớp học.
Thấy mùi hương lạ xông lên trong lớp bàn ghế chỗ ngồi tự nhiên lạm nhận làm vật riêng của mình-> Thấy lạ bởi lần đầu tiên được vào lớp học.
Thấy gần gũi bởi tôi ý thức được rằng mọi thứ: bạn bè, thầy cô, trường lớp sẽ gắn bó, thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi.
- Tình cảm của tôi trong sáng, hồn nhiên, chân thực.
? Tìm những chi tiết, hình ảnh. cảm xúc, tâm trạng của nhân vật  tôi khi ngồi trong lớp học? Tại sao nhân vật tôi có cảm giác đó?
c. Cảm nhận của nhân vật “tôi” khi ở trong lớp học.
Cảm giác vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật và người bạn ngồi bên cạnh.
Vừa ngỡ ngàng mà vừa tự tin với giờ học đầu tiên.
=> Những suy nghĩ, tình cảm trong sáng, tự nhiên. Tâm hồn yêu thiên nhiên, bạn bè, trường lớp, có ý thức với việc học tâp.
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
1. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày tựu trường đầ tiên:
2. Thái độ, cử chỉ của người lớn:
Ân cần, chu đáo, giàu tình yêu thương và trách nhiệm.
=> Môi trường giáo dục ấm áp giàu tình người, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành


- Ông đốc: Nhìn các em với cặp mắt hiền từ và cảm động, lời nói khẽ khàng đầy yêu thương, lại tươi cười nhẫn nại dỗ dành các em khóc vì phải xa mẹ.
- Thầy giáo: Gương mặt tươi cười đón các em trước cửa lớp.
- Phụ huynh: Dẫn các em đến trường chu đáo.
- Mẹ: ân cần dịu dàng.
Hình ảnh so sánh
“Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.”
“Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.”
- “ Họ như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. Họ thèm vụng và ước ao được như những người học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi rụt rè trong cảnh lạ.”
=> Các so sánh tên xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật “tôi”. Các so sánh này giàu hình ảnh, giàu cảm xúc được gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình.
Tìm các hình ảnh so sánh được nhà văn sử dụng trong truyện ngắn. Tác dụng của việc sử dụng các hình ảnh so sánh đó?
Hình ảnh so sánh
“Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.”
“Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.”
- “ Họ như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. Họ thèm vụng và ước ao được như những người học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi rụt rè trong cảnh lạ.”
=> Nhờ các so sánh như thế mà cảm giác, ý nghĩ của nhân vật “ tôi” được người đọc cảm nhân một cách cụ thể , rõ ràng hơn. Cũng nhờ chúng mà truyện ngắn thêm mang mác chất trữ tình
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích
III. Tổng kết
1. Nội dung- Ý nghĩa văn bản:
* Nội dung : Ghi lại kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò trong ngày tựu trường hết sức chân thực, tinh tế qua dòng hồi ức của nhà văn .
* Ý nghĩa: Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh.
Văn bản: Tôi đi học
- Thanh Tịnh -
? Nêu nội dung- ý nghĩa chính của văn bản?
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
III. Tổng kết
2/ Nghệ thuật:
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.
- Giọng điệu trữ tình trong sáng.
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí tinh tế, nhẹ nhàng tha thiết.
- Bố cục truyện theo dòng hồi tưởng cảm xúc.
? Nêu nghệ thuật của văn bản?
I. Tìm hiểu chung:
II. Phân tích:
III. Tổng kết:
IV: Luyện tập:
Văn bản: Tôi đi học
- Thanh Tịnh -

Câu 1: Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật tôi trong truyện ngắn “Tôi đi học”
Câu 2:Viết đoạn  văn từ 15 câu ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên?
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ

* Đối với bài cũ
- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học.
- Thuộc ghi nhớ - hoàn thành bài tập
- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất.
- Cảm nhận của em sau khi học văn bản “Tôi đi học”
* Đối với bài mới: Chuẩn bị bài:
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
Văn bản: Tôi đi học
- Thanh Tịnh -
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
TẬP TRUNG, CHÚ Ý HỌC BÀI!!!