Văn bản

O Hen-ri
Nguyễn Trí Ngọc – Trường TH&THCS Bùi Dục Tài, Hải Lăng, Quảng Trị

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- O Hen-ri (1862 - 1910) là nhà
văn nổi tiếng của Mỹ. Là bậc thầy về
truyện ngắn.
- Truyện thường nhẹ nhàng nhưng
toát lên tinh thần nhân đạo cao cả.

O Hen-ri

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

I.TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ

- “Chiếc lá cuối cùng” là truyện
ngắn tiêu biểu cuả phong cách nghệ
thuật O Hen-ri.
- Đoạn trích là phần cuối của
truyện.
b. Phương thức biểu đạt và ngôi kể

- Phương thức biểu đạt: Tự sự,
miêu tả kết hợp với biểu cảm.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

c. Đọc, tóm tắt đoạn trích

Mùa đông lạnh giá, Giôn-xi mắc bệnh viêm phổi. Cô
nghĩ rằng khi chiếc lá thường xuân cuối cùng rụng xuống cô sẽ
lìa đời. Mặc cho Xiu hết lòng chăm sóc, động viên, Giôn-xi vẫn
bướng bỉnh giữ ý nghĩ kì quặc ấy. Nhưng lạ thay, sau một đêm
mưa gió dữ dội, chiếc lá vẫn còn đó. Điều này khiến Giôn-xi
thoát khỏi ý nghĩ về cái chết. Xiu cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối
cùng là bức tranh do cụ Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm
mưa gió để cứu Giôn-xi và cụ đã chết vì bị bệnh viêm phổi.

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

I.TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
d. Bố cục:

+ Phần 1: Từ đầu đến “…mái hiên thấp kiểu Hà
Lan”: Tâm trạng chán nản, tuyệt vọng của Giôn-xi.

+ Phần 2: Tiếp theo đến “…vẽ vịnh Na-plơ”: Sự
hồi sinh của Giôn-xi.
+ Phần 3: Đoạn còn lại: Sự hi sinh thầm lặng và
cao thượng của cụ Bơ-men.

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

I. TÌM HIỂU CHUNG

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi
* Cảnh ngộ
- Bệnh sưng phổi, nghèo túng.
- Chán

“Đó là
chiếc lá
cuối cùng
… nó sẽ
rụng thôi và
cùng lúc đó
thì em sẽ
chết”

nản, tuyệt vọng.

- Cô nghĩ: sẽ chết khi chiếc lá
thường xuân cuối cùng rụng xuống.
=>Là một cô gái yếu đuối, thiếu
nghị lực, tuyệt vọng, buông xuôi,
đáng thương.

Theo dõi phần 1:
Giôn- xi đang ở trong
cảnh ngộ như thế nào?

* Tâm trạng những ngày đầu bị bệnh nặng
- Thẫn thờ nhìn tấm mành, thều thào:
“Kéo nó lên…”
- “Em cứ tưởng nhất định trong đêm
vừa qua nó đã rụng…cùng lúc đó thì em
sẽ chết”.
=>Không còn tin vào sự sống của mình,
tâm trạng hoàn toàn chán nản, chờ đợi
phút giây chia tay với cuộc đời.
?Diễn biến tâm
trạng Giôn-xi
trong những ngày
đầu bị bệnh nặng?

* Khi phát hiện thấy chiếc lá vẫn còn bám trụ
kiên cường
- Thái độ thay đổi.
- Nằm nhìn chiếc lá hồi lâu, gọi Xiu và nói:
Em thật là một cô bé hư.... xem chị nấu
nướng
- Cảm thấy muốn chết là một tội.
- Muốn ăn chút cháo, uống chút sữa pha
rượu vang đỏ, soi gương.
- Hy vọng ngày nào đó vẽ được vịnh Na-plơ
=> Vui vẻ, lạc quan => hồi sinh.

Nguyên nhân nào
làm cho Giôn-xi
khỏi bệnh ?

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

I.TÌM HIỂU CHUNG

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi
* Nguyên

nhân

+ Sự tận tình của bác sĩ
+ Sự quan tâm, chăm sóc tận tình, chu đáo, đầy yêu thương của chị
Xiu.
+ Chiếc lá cuối cùng vẫn còn bám trụ => Chiếc lá mong manh ấy
chứa đựng cả một sức sống kì diệu  Bùng lên khát vọng sống, yêu
đời.
=> con người sống cần phải có nghị lực và niềm tin vào cuộc sống.

HẾT TIẾT 1

“Em thân yêu, thân yêu! Em hãy nghĩ đến chị,
Nếu em không còn muốn nghĩ đến mình nữa.
Chị sẽ làm gì đây?

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Xiu – Hiện thân một tình bạn
- Lo lắng cho bệnh tình của Giôn - xi
- Lời nói :“Chợp mắt được một tiếng đồng
hồ, “em thân yêu! Xiu nói, cúi khuôn mặt hốc
hác của mình xuống gần gối, em hãy nghĩ
đến chị nếu không muốn nghĩ đến mình
nữa”,...
- Hành động : + ôm lấy Giôn-xi, chăm sóc,
động viên Giôn-xi... “Em thân yêu ... con
chuột bạch của chị ...” ->An ủi tha thiết
+ Đến bên giường ôm lấy cả người Giôn-xi.
 Người giàu lòng thương yêu chân
thành, giản dị, nhân hậu, giàu tình
nghĩa.

- Nghe lời kể của Xiu:
Sợ sệt ngó ra cửa sổ
nhìn cây thường xuân,,
không nói năng gì...
-> Yêu thương và lo
lắng cho số mệnh của
Giôn xi

“Xiu kéo tấm mành xuống che
kín cửa sổ và ra hiệu cho cụ Bơmen sang phòng bên cạnh. Sang
đến nơi, họ sợ sệt ngó ra ngoài
cửa sổ, nhìn cây thường xuân. Rồi
họ nhìn nhau một lát, chẳng nói
năng gì. Một cơn mưa lạnh lẽo,
dai dẳng vẫn đang rơi, lẫn cùng
với tuyết. Cụ mặc chiếc sơ mi cũ
màu xanh, ngồi đóng vai một tay
thợ mỏ già trên cái ấm đun nước
lật úp giả làm tảng đá”.

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
3. Cụ Bơ-men và bí mật chiếc lá cuối cùng
* Cuộc đời
- Cụ Bơ – men là một hoạ sĩ nghèo
làm nghệ thuật.
-Thường ngồi làm mẫu vẽ cho các hoạ sĩ trẻ để
kiếm tiền.
- Hơn 40 năm mơ ước vẽ được kiệt tác
nhưng chưa thực hiện được.

-> Là một hoạ sĩ chưa   thành
công trong nghệ thuật  

Em biết gì về
cuộc đời cụ
Bơ-men ?

“Chị có chuyện này muốn nói với em, con chuột bạch
của chị”, cô nói, “cụ Bơ-men đã chết vì sưng phổi ở bệnh
viện rồi. Cụ ốm chỉ có hai ngày. Buổi sáng ngày thứ nhất, bác
gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng của cụ ở tầng
dưới. Giày và áo quần của cụ ướt sũng và lạnh buốt. Chẳng ai
hình dung nổi cụ đã ở đâu trong một đêm khủng khiếp như
thế. Nhưng rồi người ta tìm thấy một chiếc đèn bão vẫn còn
thắp sáng và một chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó,
và vài chiếc bút lông rơi vung vãi, và một bảng pha màu có
màu xanh và màu vàng trộn lẫn với nhau, và – em thân yêu
ơi, em hãy nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn chiếc lá thường xuân
cuối cùng ở trên tường. Em có lấy làm lạ tại sao chẳng bao
giờ nó rung rinh hoặc lay động khi gió thổi không ? Ồ, em
tác của cụ Bơ-men, - cụ vẽ nó ở đấy
thân yêu, đó chính là
là kiệt tác
vào cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng”.

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
3. Cụ Bơ-men và bí mật chiếc
lá cuối cùng
- Hoàn cảnh vẽ: trong đêm
mưa bão lạnh buốt – cái
đêm mà chiếc lá cuối cùng
đã rơi.
- Vẽ chiếc lá lên tường thay cho
chiếc lá cuối cùng đã bị rụng trong
Em
cã nhËn
gì vÒ ®iÒu
S¸ng
bøc-xÐt
tranh
trong
đêm
mưat¹o
tuyết
là mộtÊy
kiệt
tác
khicô
côlá,cã
vÏnhen
chiÕc
l¸?
®ªm
tèi
nghÜ
mình
->kiÖn
Vẽ chiếc
lên
niềm tin,
Thêi
kh«ng
gian,
thêicho
niềm
hi gian,
vọngnghÖ
và
nghị
lực sống
®ang
lµm
thuËt?
Điều
Giôn-xi.
tiÕt
? thóc cô lµm như­
gì hèi
=>
Ông là một họa sĩ có ước mơ
vËy?
cao đẹp, có tấm lòng nhân hậu.

Thảo luận (3 phút)
Tổ 1,2,3: Vì sao chiếc lá mà cụ Bơ-men vẽ lại được xem là
một kiệt tác?
- Là kiệt tác, vì:

Tổ 4,5,6: Để tạo sự hấp dẫn, bất ngờ cho người đọc và làm
Giống
lá thật;
nổi bật đức+ hy
sinh,
lòng vị tha của cụ Bơ-men tác giả đã
sử dụng nghệ
thuật
Hãy phân tích
+ Được
vẽ đảo
bằngngược
lòng hi tình
sinh huống.
cao thượng;
nghệ thuật đó trong tác phẩm?
+ Đã đem lại sự sống cho Giôn-xi;

 Nghệ thuật
sự sống
của con người.
Tõ chân
chiÕc chính:
l¸ cuèivì
cïng
t¸c phÈm
nghÖ thuËt cña cô, em nhËn xÐt
gi vÒ gi¸ trÞ nghÖ thuËt ?

Haingược
tình huống
Nghệ thuật đảo
tình huống hai lần
Giôn-xi

Cụ Bơ-men

bị bệnh sưng phổi
ốm nặng, tuyệt vọng,
muốn chết

đang
khỏe mạnh

nhờ chiếc lá
trên tường

Tìm lại hi vọng
nghị lực sống
trở lại yêu đời

vẽ chiếc lá để cứu
Giôn-xi

bị sưng phổi
qua đời

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Nghệ thuật kể chuyện đảo ngược tình huống hai lần tạo nên
sức hấp dẫn;
- Dàn dựng cốt truyện chu đáo, các tình tiết được sắp xếp tạo
nên hứng thú đối với độc giả;
2. Ý nghĩa
“Chiếc lá cuối cùng” là câu chuyện cảm động về tình
yêu thương giữa những người nghệ sĩ nghèo. Qua đó,
tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của
sáng tạo nghệ thuật.

Qua t¸c phÈm nhµ văn
muèn göi g¾m mét
th«ng ®iÖp gửi tíi con
ngưêi?

 

 

GIÔN-XI

CỤ BƠ-MEN

- Bị viêm phổi nặng.
- Tuyệt vọng, buông xuôi:
chờ chiếc lá rụng sẽ ra đi.
Yếu đuối, thiếu nghị lực.

- Sợ sệt, im lặng, lo lắng

- Lấy lại được nghị lực
- Dần khỏi bệnh

 
 
 
 Hồi sinh
 
 
Đẹp giống như thật
( Tài năng)
 
 
 
 
 

 

 
 

 Vẽ chiếc lá
+ Ốm nặng
+ Qua đời
Nhân hậu,
cao thượng.
Kiệt tác

Vẽ bằng tình yêu thương và
niềm say mê nghệ thuật
( Tấm lòng người nghệ sĩ)

 

 

XIU
- Sợ sệt, lo lắng .
- An ủi, động viên.
- Chăm sóc ân cần.
 Người bạn tốt,
giàu tình yêu thương.

 
 
 
 
 
 
 
Cứu sống Giôn-xi

Bất tử

Văn bản

Tiết 31 : CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Em hãy suy nghĩ
và viết một kết
thúc khác cho
truyện.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
1/ Nắm nghệ thuật và ý nghĩa đoạn
trích
2/ Soạn
bài: Nói quá
…