Tiết 28,29:
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

_ O. Hen-ri_

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- O. Hen-ri là nhà văn Mỹ nổi tiếng,
chuyên viết truyện ngắn.
- Tác phẩm của ông thường toát lên
tinh thần nhân đạo cao cả.

Dựa vào chú
thích * SGK, em
hãy nêu những
nét chính về tác
giả?

O.Hen-ri (1862-1910)

2. Tác phẩm

Em hãy nêu xuất
a, Xuất xứ: Trích phần cuối truyện “Chiếc lá cuối
cùng”.
thểnêu
loạibốvàcục
Emxứ,
hãy
phương
thức
biểu
của văn
bản?
b, Thể loại: Truyện ngắn
đạt của văn bản?
c, PTBĐ: Tự sự, miêu tả và biểu cảm
d, Bố cục: 3 phần

Phần 1:

Từ đầu -> kiểu
Hà Lan.

Phần 2:

Tiếp theo ->
“vịnh Na- plơ”

Phần 3:

Còn lại.

Giôn – xi chờ
đợi cái chết.
Giôn - xi vượt
qua cái chết.
Bí mật của chiếc
lá cuối cùng

Đọc, tóm tắt đoạn trích
Cụ Bơ – men, Xiu và Giôn – xi là những họa sĩ nghèo sống ở
trong một khu phố tồi tàn phía Tây công viên Oa - sinh - tơn.
Mùa đông lạnh giá, Giôn- xi mắc bệnh viêm phổi. Cô nghĩ rằng
khi chiếc lá thường xuân cuối cùng rụng xuống cô sẽ lìa đời. Xiu
nói điều này với cụ Bơ – men và hai người rất lo lắng. Mặc cho
Xiu hết lòng chăm sóc, Giôn – xi vẫn bướng bỉnh giữ ý nghĩ kì
quặc ấy. Nhưng lạ thay, sau một đêm mưa gió dữ dội, chiếc lá vẫn
còn đó. Điều này khiến Giôn- xi thoát khỏi ý nghĩ về cái chết. Xiu
cho Giôn- xi biết chiếc lá cuối cùng là bức tranh do cụ Bơ- men đã
bí mật vẽ trong một đêm mưa gió để cứu Giôn- xi và cụ đã chết vì
bị bệnh viêm phổi.

II. Tìm hiểu văn bản
1. Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi
* Cảnh ngộ

- Bệnh sưng phổi, nghèo túng
- Cô nghĩ: sẽ chết khi chiếc lá
thường xuân cuối cùng rụng
xuống.
=>Là một cô gái yếu đuối, thiếu
nghị lực, tuyệt vọng, buông xuôi,
đáng thương.

Cho
Qua biết
đó em
cảnh
ngộ
có nhận
của Giônxét
xi?
gìTrong
về tâmcảnh
ngộ
trạng
ấy Giôn-xi
của
đãGiôn-xi?
có ý nghĩ gì?

“ Khi trời vừa sáng, Giôn –xi, con người tàn nhẫn lại ra lệnh kéo mành lên.
Chiếc lá thường xuân vẫn còn đó”.

“Em thật là một con bé hư, chị Xiu thân yêu ơi”, Giôn – xi
nói, “Có một cái gì đấy đã làm cho chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó
để cho em thấy rằng mình đã tệ như thế nào. Muốn chết là một
tội. Giờ chị có thể cho em xin tí cháo và chút sữa pha ít rượu vang
đỏ và – khoan – đưa cho em chiếc gương tay trước đã, rồi xếp
mấy chiếc gối lại quanh em, để em ngồi dậy xem chị nấu nướng”.
Một tiếng đồng hồ sau, cô nói: “Chị Xiu thân yêu ơi, một
ngày nào đó em hi vọng sẽ được vẽ vinh Na – plơ”.
Sau một đêm mư­a gió dữ dội trời vừa hửng sáng, khi chiếc mành được kéo lên
lần 2, Giôn - xi phát hiện điều gì? Phát hiện đó đã tác động như thế nào tới
Giôn-xi?

II. Tìm hiểu văn bản
1. Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi
*Khi phát hiện thấy chiếc lá vẫn còn bám
trụ kiên cường

- nằm nhìn chiếc lá hồi lâu[ …]Em thật là một
con bé hư […] muốn chết là một tội[...] xin[. ..
]cháo , sữa pha ít rượu vang đỏ, gương tay.
- […] hi vọng […]được vẽ vịnh Na-plơ.
 Vui vẻ, lạc quan, nhu cầu sống, tình bạn, tình
yêu nghệ thuật hội hoạ đã trở lại với Giôn-xi ->
tâm trạng hồi sinh. Lấy lại được nghị lực sống,
vượt qua cái chết.

Kinh ngạc
về mộtđã
chiếc
mỏng
Theo
em Giôn-xi
cảmlánhận
manh,gìnhỏ
nhoi lại
chứa đựng
được
từ chiếc
lá thường
xuân
một sức
liệt,
bềnhình
bỉ 
cuối
cùngsống
vẫn mãnh
còn đó?
Thử
Khâmdiễn
phụcbiến
sự kiên
dũng
dung
tâm cường,
trạng của
cảm củakhi
nóthấy
 Hổchiếc
thẹnlávềdũng
sự yếu
Giôn-xi
đuối của
 Cảm
mình
cảm,
đơnmình
độc bám
vàothấy
cành?
cũng có thể như chiếc lá, vượt
lên chiến thắng hoàn cảnh.

*Sự biến đổi trong tâm trạng của Giôn-xi
Giôn-xi :
-từ chỗ chỉ đợi chết, mong chết  thấy “ muốn chết là 1 tội”,
-từ chỗ không muốn ăn “xin tí cháo”
-từ chỗ chăm chăm nhìn cây thường xuân  muốn ngắm mình
trong gương và xem chị nấu ăn
-từ chỗ buông xuôi  hi vọng 1 ngày nào đó vẽ vịnh Na-Plơ
=> Nhu cầu sống, tình yêu bạn bè, yêu nghệ thuật hội họa đã trở lại
với Giôn-xi

2. Xiu – Hiện thân một tình bạn
- Lo lắng cho bệnh tình của Giôn - xi
- Hành động : ôm lấy Giôn-xi, chăm sóc, động viên
Giôn-xi... “Em thân yêu ... con chuột bạch của
chị ...” ->An ủi tha thiết
 Người giàu lòng thương yêu chân thành, giản dị,
nhân hậu, giàu tình nghĩa.

3. Cụ Bơ-men – Tấm lòng nhân đạo cao cả

- Là một hoạ sĩ nghèo
-Thường ngồi làm mẫu vẽ cho các hoạ sĩ
Em biết gì về
trẻ để kiếm tiền.
cuộc đời cụ
- Hơn 40 năm mơ ước vẽ
được kiệt tác
Bơ-men ?
nhưng chưa thực hiện được.

-> Là một hoạ sĩ chưa thành công trong
nghệ thuật

- Vẽ chiếc lá lên tường thay cho chiếc lá
cuối cùng đã bị rụng trong đêm mưa
tuyết - là một kiệt tác.

=> Ông là một họa sĩ có ước mơ cao đẹp, có
tấm lòng nhân hậu.

4. Kiệt tác chiếc lá cuối cùng
- Hoàn cảnh vẽ: trong đêm mưa bão lạnh buốt – cái đêm mà chiếc
lá cuối cùng đã rơi.
- Là kiệt tác, vì:
+ Giống lá thật;
+ Được vẽ bằng lòng hi sinh cao thượng;
+ Đã đem lại sự sống cho Giôn-xi;
 Nghệ thuật chân chính: vì sự sống của con người.

? Vì sao chiếc lá mà cụ Bơ-men vẽ lại được xem là một kiệt
tác?

* Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần
Giôn-xi

Cụ Bơ-men

bị bệnh sưng phổi
ốm nặng, tuyệt vọng,
muốn chết

đang
khỏe mạnh

Tìm lại hi vọng
nghị lực sống
trở lại yêu đời

bị sưng phổi
qua đời

? Để tạo sự hấp dẫn, bất ngờ cho người đọc và làm nổi bật
đức hy sinh,
lòng vị tha của cụ Bơ-men
vẽ chiếctác
lá để giả
cứu đã sử dụng
nhờ chiếc lá
tường
nghệ thuật trên
đảo
ngược tình huống. Hãy Giôn-xi
phân tích nghệ
thuật đó trong tác phẩm?

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Nghệ thuật kể chuyện đảo ngược tình huống hai lần tạo nên
sức hấp dẫn;
- Dàn dựng cốt truyện chu đáo, các tình tiết được sắp xếp tạo
nên hứng thú đối với độc giả;
2. Ý nghĩa
“Chiếc lá cuối cùng” là câu chuyện cảm động về tình
yêu thương giữa những người nghệ sĩ nghèo. Qua đó,
tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của
sáng tạo nghệ thuật.

IV. Luyện tập:

Câu hỏi 1:
Trong 2 văn bản VHNN chúng ta mới học là Cô bé bán diêm và
Chiếc lá cuối cùng, có 2 nhân vật đều gặp hoàn cảnh không may mắn
trong cuộc sống đó là Cô bé bán diêm và Giôn-xi. Em có nhận xét gì
về cách cư xử của con người với con người trong mỗi tác phẩm?

- Văn bản Cô bé bán diêm: Cách cư xử rất vô tình, lạnh lùng. Đó là
nguyên nhân gián tiếp đẩy cô bé đến cái chết.
 
- Văn bản Chiếc lá cuối cùng: Cách cư xử tràn đầy tình yêu
thương. Và đó là liều thuốc tinh thần vô giá kéo Giôn-xi trở lại
cuộc sống.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Tóm tắt truyện, nắm được nội dung, nghệ thuật
của văn bản.
- Chuẩn bị 2 bài: + Nói quá
+ Nói giảm, nói tránh

Bài học kết thúc
CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÍ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH