SỬ THI
Là tác phẩm
tự sự dân
gian có quy
mô lớn

Sử dụng
ngôn ngữ có
vần, có nhịp

Xây dựng những
hình tượng nghệ
thuật hoành
tráng, hào hùng

Kể về những biến cố
trong đời sống cộng đồng cư dân cổ đại

SỬ THI
SỬ THI
THẦN THOẠI
Kể về sự hình thành
thế giới và muôn loài;
con người và bộ tộc
thời cổ đại

SỬ THI
ANH HÙNG
Kể về cuộc đời và sự
nghiệp của các tù
trưởng anh hùng

SỬ THI ĐĂM SĂN

Nội dung:
Tái hiện cuộc sống bộ tộc
Ê đê trong giai đoạn lịch sử
đầy biến động: chiến tranh
mở rộng địa phận, khát
vọng chinh phục tự nhiên

Nghệ thuật:
So sánh phóng đại, lí
tưởng hóa, lãng mạn hóa
Hình ảnh kì vĩ, tráng lệ,
hào hùng , đậm màu sắc
dân tộc

Tiêu biểu cho sử thi anh hùng Tây Nguyên

- Vị trí: thuộc phần đầu của tác phẩm
- Nội dung: Miêu tả cuộc đọ sức quyết liệt
giữa Đăm Săn với Mtao Mxây để cứu vợ
về
- Lời thoại: 2 loại
+ Lời kể trực tiếp của tác giả dân gian
+ Lời của nhân vật được kể lại gián tiếp

-Nguyên nhân:
MtaoMxây
nhân lúc Đăm Săn
cùng nô lệ lên rẫy
đã đến đánh phá
buôn làng và cướp
Hơ Nhị - vợ của
Đăm Săn
Trọng danh dự cá nhân, cộng đồng

1. DIỄN BIẾN TRẬN ĐẤU
Chặng 1

Đăm Săn
khiêu
chiến

Chặng 2

Chặng 3

Cuộc chiến
đấu của
Đăm Săn
và
MtaoMxây

Đăm Săn
thu gom
của cải, dân
làng của
MtaoMxay

A. CHẶNG 1: KHIÊU CHIẾN
ĐĂM SĂN

MTAO MXÂY

- HÀNHTìm
- HÀNH
ĐỘNG:
chi tiết về lời nói,
hànhĐỘNG:
động

đág chú ý nhất của Đăm Săn và
MtaoMxay khi Đăm Săn đến
khiêu chiến mà ở đó bộc lộ phẩm
trưởng?
- LỜI NÓI: chất của mỗi vị-tù
LỜI
NÓI:

CHẶNG 1: KHIÊU CHIẾN
Đăm Săn
HÀNH Đến tận cầu thang nhà
ĐỘNG MtaoMxây khiêu chiến
LỜI
NÓI

Sao ta laị đâm ngươi
nhỉ (2 lần)?

Chủ động, đàng
hoàng

Mtao Mxây
Trêu ngươi, thách thức
lập cập bước xuống
- Ngươi không được đâm ta
khi ta đang đi xuống đó -Ta sợ
ngươi đâm ta khi ta đang đi
lắm…

Hèn nhát, đê tiện

B. CHẶNG 2: CUỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến
Khi Mtao
Mxây múa
khiên
Đăm Săn
múa khiên
lần 1
Đăm Săn
múa khiên
lần 2

Đăm Săn

MtaoMxây

CHẶNG 2: CUỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến

Đăm Săn
- Nhường

Khi
Mtao
Mxây
múa
khiên

MtaoMxây ra đòn
trước
- Thản nhiên đứng
nhìn, không chút sợ
hãi

MtaoMxây
- Khoe khoang, tự đắc: Ta
như gà làng mới mọc cựa
Klie…
- Múa khiên kêu lạch xạch
như quả mướp khô.

-> tự tin vào tài -> kiêu căng mà tài
năng kém cỏi
năng

CHẶNG 2: CUỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến

Khi
Đăm
Săn
múa
khiên
lần 1

Đăm Săn

Mtao Mxây

+ một lần xốc tới
vượt một đồi tranh;
một lần xốc tới nữa
vượt một đồi lồ ô;
chạy vụn vút…
+ đớp được miếng
trầu của Hơ Nhị, sức
mạnh tăng gấp bội

- Bước cao bước thấp
chạy hết bãi tây sang bãi
đông
- Vung dao chém nhưng
chỉ trúng cái chão cột trâu
- Không đớp được miếng
trầu.
-> hoảng loạn, sợ hãi

-> tài năng vượt trội

CHẶNG 2: CUỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến

Đăm Săn

MtaoMxây

Khi
ĐS
múa
khiên
lần 2

+ múa trên cao gió như
bão, múa dưới thấp như
gió lốc; múa chạy nước
kiệu quả núi 3 lần rạn
nứt, ba đồi tranh bật rễ
bay tung…
+ được ông Trời trời giúp
cách hạ gục Mtao Mxây

- Bị Đăm Săn ném trúng
vành tai, áo giáp rơi
loảng xoảng
-Tháo chạy, tránh quanh
chuồng lợn, tránh quanh
chuồng trâu,
ngã lăn
quay ra đất
- Mặc cả, cầu xin Đăm
Săn

-> phô trương tài -> lộ rõ tài năng yếu
năng
kém

Chỉ ra những biện pháp
nghệ thuật được tác giả dân
gian sử dụng trong quá trình
miêu tả cuộc đọ sức của Đăm
Săn và MtaoMxây ? Từ đó
chỉ ra thái độ của dân gian
đối với hai vị tù trưởng?

NGHỆ THUẬT
Đăm Săn

Mtao Mxây

Điệp cấu trúc + động Cách gọi “hắn”,
từ mạnh + so sánh, ngôn từ châm biếm,
phóng đại + được ông đả kích…
trời trợ giúp
Tài năng xuất chúng

Kém cỏi, yếu hèn

NGỢI CA

COI THƯỜNG

Hiểu như thế nào về hai chi tiết:
miếng trầu Hơ Nhị ném và sự trợ
giúp của ông Trời?
- Miếng trầu: sức mạnh của thị tộc hỗ
trợ, tiếp sức cho người anh hùng
- Ông Trời: vị thần bảo trợ, thường
giúp đỡ cho người chiến đấu vì
quyền lợi chung

Lí tưởng hóa vai trò và
sức mạnh của người anh
hùng

C. CHẶNG 3:
ĐĂM SĂN CHIẾN THẮNG
- Cắt đầu MtaoMxây đem
bêu ngoài đường
- Kêu gọi tôi tớ của
MtaoMxây theo mình
Các ngươi có đi với ta
không?
Chúng ta ra về nào

Thiện chí, tôn trọng quyền tự quyết

- Lễ vật cúng thần, tổ tiên:
Rượu năm ché, bảy ché; trâu bảy con, lơn thiến
bảy con…
- Không khí:
+ Đánh chiêng, trống, cồng rộn rã
+ Ăn uống linh đình: thịt lợn, thịt trâu, thịt bò, thịt dê
+ Đông nghịt khách, khiêng rượu khiêng lợn đến
+ Tiệc tùng đông vui ăn uống kéo dài suốt cả mùa
khô…
-> Tưng bừng, hân hoan trong niềm vui chiến thắng

Giàu có, thịnh vượng

3. Hình ảnh Đăm Săn
+ Nằm trên võng, tóc thả trên sàn được hứng bằng
cái nong hoa
+ Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khóac
một tấm áo chiến, tai đeo nụ, bên mình nghênh
ngang đủ giáo gươm
+ Đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch; bắp chân
to bằng cây xà ngang; bắp đùi to bằng ống bễ;
nằm sấp thì gãy rầm sàn; nằm ngửa thì gãy xà dọc
+ Sức ngang sức voi đực, hơi thở ầm ầm tựa như
sấm dậy
Vẻ đẹp hình thể, sức vóc,
tài năng, danh tiếng của Đăm Săn