Chào mừng
các em học sinh
đến với tiết học hôm
nay

Sau khi theo dõi video hãy chia sẻ cùng cả lớp:
1/ Em nhìn thấy gì ở video?
2/ Em nghĩ gì về cuộc sống của người
dân chài?

Bùi Hiển

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện ngắn hiện đại như: không
gian, thời gian, câu chuyện, nhân vật, người kể chuyện ngôi thứ ba và người kể
chuyện ngôi thứ nhất, sự thay đổi điểm nhìn, sự kết nối giữa lời người kể chuyện, lời
nhân vật.
- Phân tích được ý nghĩa hay tác động của văn bản văn học trong việc làm thay
đổi suy nghĩ, tình cảm, cách nhìn và cách thưởng thức, đánh giá của cá nhân đối
với văn học và cuộc sống
- Yêu thương, trân trọng, có trách nhiệm với môi trường xung quanh, đặc
biệt là môi trường tự nhiên như núi rừng, sông biển, đồng ruộng,…; Có ý thức
chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ thiên nhiên và lan tỏa ý thức, hành
vi tích cực này đến những người xung quanh

Nhan đề của truyện
ngắn gợi cho anh chị
những liên tưởng gì?

KHÁM PHÁ VĂN
BẢN

1/ Những đặc điểm
của truyện ngắn
hiện đại được
thể hiện trong văn bản

PPT模板 http://www.1ppt.com/moban/

Nêu nội dung bao quát của
văn bản. Nhận xét về cách
đặt nhan đề truyện của tác
giả.

Vào một buổi chiều sương lãng đãng,
chàng trai đã được nghe lão Nhiệm Bình
thuật lại câu chuyện đi biển của một
nhóm bạn chài (trong đó có ông). Chuyến
đi biển đã gặp một trận bão tố lớn, nhóm
bạn chài đã suýt mất mạng. Trên đường
về, trong không gian mù mịt mờ sương
họ đã gặp một chiếc “thuyền ma” mà sau
này họ mới biết người trên thuyền đã bỏ
mạng sau một trận bão tố.
 Câu chuyện cho chúng ta thấy được những gian
truân mà người đi biển gặp phải và thái độ của họ đối
với những người thuộc thế giới âm dương khác nhau

Nhan
đề "Chiều
sương" gợi
cho
người đọc về một
liên
tưởng
thời
gian, đó là thời
điểm diễn ra sự việc
đoàn thuyền của
ông Phó Nhụy ra
khơi, gặp phải tháo
tố, thử thách này
vừa qua thử thách
khác lại ập tới

Tìm một số chi tiết, hình ảnh
nói lên quan niệm về cõi âm và
mối liên hệ giữa cõi dương và
cõi âm của chàng trai và của
những người dân làng chài
trong văn bản. Làm rõ những
điểm tương đồng và khác biệt
giữa những quan niệm này?

- Câu chuyện có một số chi tiết, hình
ảnh nói lên quan niệm về cõi âm và mối
liên hệ giữa cõi dương và cõi âm của
chàng trai và của những người dân làng
chài. Họ đều không xa lánh, không ghê
sợ cõi âm và người đã khuất
+ Chàng trai: không tin vào ma quỷ
+ Những người dân làng chài: cho
rằng âm dương không phân ranh giới,
những người đã khuất là người quen nên
không có cảm giác xa lại; họ có một số
kiêng kị khi đi biển

Phân tích tác dụng
của việc đan xen các
yếu tố thực và ảo trong
văn bản truyện

- Câu chuyện có nhiều yếu tố thực và
ảo đan xen
 Tác dụng:
+ Tạo tính hấp dẫn cho văn bản
+ Cho thấy được sự vất vả của những
ngư dân
+ Thể hiện rõ tư tưởng của tác giả: âm
dương đan xen, xem người đã khuất vẫn
tồn tại trong đời sống dương gian, tham
gia vào đời sống như một cách luyến
tiếc trần gian, cũng là cách người còn
sống tưởng nhớ người đã khuất

Liệt kê một số sự kiện chính và
các chi tiết diễn tả cảm xúc, suy
nghĩ của các nhân vật?

Phần
Phần
1:
Chuyện
chàng
trai
đến thăm nhà
lạo
Nhiệm
Bình
Phần 2:
Chuyện chiếc
thuyền trong
ngày giông
bão

Sự kiện

Cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật

- Chiều sương, chàng trai đến thăm
- Chàng trai rất thích các câu chuyện kì
lão Nhiệm Bình
ảo nhưng không tin ma quỷ
- Chàng nài nỉ lão Nhiệm Bình kể
- Lão Nhiệm Bình kể chuyện ma với một
những câu chuyện đi biển kì ảo của lão,
thái độ bình thản, âm-dương không phân
đặc biệt là chuyện đi biển gặp ma
biệt, vì nói cho cùng đó đều là dân làng họ,
- Lão Nhiệm Bình đã thuật lại câu chẳng may qua đời nên muốn tìm chút hơi
chuyện đi biển của một nhóm bạn chài ấm dương gian
(trong đó có ông).
- Chiếc thuyền lão Phó Nhụy mà lão
Nhiệm Bình đi trai ra khơi đánh cá
- Đến chiều bão tố bắt đầu nổi lên
và kéo dài đến quá nửa đêm
- Một chiếc thuyền xuất hiện trong
một không khí rất kì dị, đó là thuyền của
ông Xin Kính
- Thuyền Phó Nhụy vướt được anh
Hoe Chước của bên thuyền Xin Kính

- Những người đi chài đã quen với những
bất trắc, gian truân của việc đi biển. Việc đối
phó với giông bão đã trở thành quán tính
- Dù thường xuyên đối mặt với mất mát,
hiểm nguy họ vẫn bàng hoàng, lo âu, thương
xót trước những biến cố, bất ngờ, những cảnh
đau lòng

Xác định người kể
chuyện và điểm nhìn
trong văn bản "Chiều
sương". Việc lựa chọn
người kể chuyện và điểm
nhìn như vậy, có tác dụng
như thế nào trong việc
thể hiện chủ đề, tư tưởng
của tác phẩm?

- Người kể chuyện
+ Phần 1: chàng trai
+ Phần 2: lão Nhiệm Bình
- Điểm nhìn và sự thay đổi điểm
nhìn
+ Phần 1: điểm nhìn của chàng trai,
lão Nhiệm Bình
+ Phần 2: điểm nhìn của lão Nhiệm
Bình, đôi khi điểm nhìn có dịch chuyển
sang một số người dân chài khác như
chú trai, các bác chài…

 Câu chuyện có nhiều người kể
chuyện và nhiều điểm nhìn. (Điểm nhìn
của chàng trai, lão Nhiệm Bình hay
người kể chuyện là chính yếu). Đồng
thời có sự dịch chuyển điểm nhìn
 Tác giả chọn điểm nhìn của hai nhân
vật trẻ, già để mang tính nối kết trong
việc thể hiện chủ đề và tư tưởng của tác
phẩm. Điều này giúp cho việc thể hiện
chủ đề, tư tưởng của văn bản được
khách quan, mở rộng và đa diện hơn.

Xác định không gian,
thời gian được miêu tả
trong văn bản?
- Không gian: làng chài, biển cả
- Thời gian: chiều xuân

Đọc đoạn văn “Chân
người chạy trên sạp rầm
rập….vuốt
mặt
không
kịp”. Xác định lời của
người kể chuyện, lời nhân
vật?

Văn bản có sự kết hợp, đan xen giữa
lời người kể chuyện và lời của nhân vật
Sự linh hoạt của tác giả, tạo nên
một không khí gần gũi, nhưng cũng có
chút ghê sợ; cảm xúc của người đọc
thay đổi theo từng phần của câu
chuyện

2/ Ý nghĩa,
tác động
của văn bản

PPT模板 http://www.1ppt.com/moban/

Có ý kiến cho rằng truyện chủ
yếu viết về “ma”, về “thuyền
ma”, về tai ương nơi biển cả và
cuộc sống nhọc nhằn của dân
chài, nhưng không gợi lên sự lạnh
lẽo, ghê sợ mà vẫn toát ra một
không khí gần gũi, ấm áp, lạc
quan. Hãy cho biết ý kiến của bạn
về nhận định trên?

Trong truyện, tác giả đã sử dụng một số yếu tố thực
và ảo để tạo nên nội dung hóm hỉnh, thú vị và sinh động.
Những câu chuyện trong truyện đưa độc giả vào thế giới
của dân gian, tạo ra một cảm giác quen thuộc và ấm áp.
Tác giả cũng rất khéo léo khi kết hợp hình ảnh con người
với những tai ương của biển cả và cuộc sống khó khăn của
dân chài. Những chi tiết này cho phép độc giả được trải
nghiệm và chứng kiến cuộc sống của nhân vật, từ đó tạo
nên cảm giác gần gũi và thân thiết. Trong điều kiện khó
khăn, nhân vật vẫn cố gắng chiến đấu và đoàn kết, và tinh
thần này đã giúp họ chiến thắng. Dù truyện viết về "ma" và
"thuyền ma", nhưng không gợi lên cảm giác lạnh lẽo hay
đáng sợ, mà ngược lại, mang đến một không khí ấm áp,
quen thuộc và lạc quan

Câu chuyện về chiếc thuyền
của Xin Kính năm xưa và lão
Nhiệm Bình cùng chàng trai trẻ
hôm nay gợi cho bạn suy nghĩ gì
về thái độ, tình cảm của con
người đối với biển cả?

Biển cả mang lại cho con người những tài nguyên vô
giá, đóng vai trò quan trọng đối với cuộc sống của con
người.
Con người luôn có sự yêu mến, kính trọng và biết ơn đối
với biển cả, đặc biệt là đối với những người dân chài biển là
một điều thiêng liêng. Với họ, biển cả giống như một người
mẹ, bao bọc, ôm ấp, mang đến tôm, cá để nuôi sống họ
lớn.
Tuy nhiên, biển cả cũng có thể giống như một người bạn
tinh nghịch, đôi khi có chút giận hờn, đánh những cơn sóng
vào mạn thuyền đưa đẩy hay trêu đùa người dân đánh cá.
Biển là người bạn gần gũi, gắn bó với con người, mãi không
thể tách rời

Khái quát
nội dung,
nghệ thuật
văn bản?

PPT模板 http://www.1ppt.com/moban/

1. Nội dung
Tác phẩm không chỉ miêu tả cảnh vật thiên
nhiên mà còn tập trung vào những đức tính tốt
đẹp của con người trong cuộc sống lao động. Qua
câu chuyện, người đọc cảm nhận được sự vất vả,
khó khăn, và sự gan dạ, kiên trì của người chài
trong việc đương đầu với thiên nhiên khắc nghiệt
2. Nghệ thuật
- Cốt truyện đơn giản
- Xây dựng tâm lí nhân vật tinh tế
- Có sự kết hợp giữa thực và ảo tạo ra một
không khí gần gũi và ấm áp mà không gây cảm
giác lạnh lẽo hay sợ hãi.

LUYỆN TẬP

PPT模板 http://www.1ppt.com/moban/

Câu 1. Thể loại của văn bản “Chiều sương”?
Câu 2. Xác định không gian và thời gian
được miêu tả trong văn bản?
Câu 3. Nhân vật chính được nhắc đến trong
văn bản
Câu 4. Một chi tiết hư ảo được nhắc đến
trong văn bản
Câu 5. “Hà hơi, hà hơi đi, hình như còn thở
thoi thóp”. Đây là lời nhân vật hay lời người
kể chuyện?
Câu 6. Văn bản cho thấy cuộc sống của
người dân chài như thế nào?
Câu 7. Em cảm nhận được phẩm chất tốt
đẹp nào của những người dân chài?
Câu 8. Một thông điệp mà em nhận được từ

Câu 1. Truyện ngắn
Câu 2. Thời gian: chiều; không gian: làng
chài, biển cả
Câu 3. Chàng trai, cụ Nhiệm Bình
Câu 4. thuyền ma
Câu 5. Lời nhân vật
Câu 6. Vất vả, khó khăn
Câu 7. Kiên trì/gan dạ/…
Câu 8. Một thông điệp mà em nhận được
từ văn bản?

- Từ vấn đề được gợi ra từ văn bản đã học,
hãy viết đoạn văn 150 chữ nên suy nghĩ của
anh/chị về cách ứng xử cần có của con người
đối với biển cả

Bài tập sáng tạo: Lấy cảm hứng từ không
gian "chiều sương" trong truyện hoặc cuộc
trò chuyện giữa lão Nhiệm Bình và chàng trai
hay hình tượng người dân chài vượt qua tai
họa ở đoạn kết,... hãy làm một bài thơ, vẽ
một bức tranh hay phác thảo kịch bản cho
một hoạt cảnh sân khấu

VỀ NHÀ
- Xem lại tri thức Ngữ văn,
phân tích đặc điểm truyện ngắn
hiện đại được thể hiện trong văn
bản “Chiều sương”
- Đọc trước văn bản 2 “Muối
của rừng” – Nguyễn Huy Thiệp
và trả lời các câu hỏi ở SGK

Xin chân thành cảm ơn các
bạn
Hẹn gặp lại ở tiết học sau