1.Tập thơ Nhật Kí trong tù:
Hoàn cảnh sáng tác: 8/1942 - 9/1943
(Khoảng thời gian Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam)
Gồm 134 bài thơ
Văn tự: Hán
CHI?U T?I
(Mộ)
- Hồ Chí Minh -
I. Tìm hiểu chung
Thân thể ở trong lao
Tinh thần ở ngoài lao
Muốn nên sự nghiệp lớn
Tinh thần càng phải cao
Thân thể tại ngục trung
Tinh thần tại ngục ngoại
Dục thành đại sự nghiệp
Tinh thần cánh yếu đại
2. Bài thơ Chiều tối:
- Vị trí: bài số 31.
- Hoàn cảnh sáng tác: Cảm hứng thơ được gợi lên trong cuộc chuyển lao từ nhà lao Tĩnh Tây đến Thiên Bảo vào cuối thu 1942.
Mộ (Chiều tối)
Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,
Cô vân mạn mạn độ thiên không;
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.
- Hồ Chí Minh-
Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không;
Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết, lò than đã rực hồng.
- Nam Trân dịch-
Phiên âm:
Dịch thơ:
CHI?U T?I
(Mộ)
- Hồ Chí Minh -
1. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên
Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không.
Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không.
II. Tìm hiểu chi tiết
CHI?U T?I
(Mộ)
- Hồ Chí Minh -
Chim bay về núi tối rồi( Ca dao)
Chim hôm thoi thót về rừng( Nguyễn Du)
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi( Bà Huyện Thanh Quan)
Đàn chim nhất loạt bay cao
Lưng trời thơ thẩn áng mây một mình.( Lí Bạch)
Mây trắng ngàn năm bay chơi vơi.( Thôi Hiệu)
1. Bức tranh thiên nhiên và nỗi lòng thi nhân
* Bức tranh thiên nhiên lúc chiều tối
- Hình ảnh: chim mỏi, chòm mây cô đơn
- Bút pháp chấm phá, nghệ thuật nhân hóa
Nét cổ điển
- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình
- Tạo vật vận động theo quy luật, theo vòng quay bất tận của cuộc sống thường nhật
1. Bức tranh thiên nhiên và nỗi lòng thi nhân
* Bức tranh thiên nhiên rừng núi lúc chiều tối
- Tạo vật mang nỗi niềm, tâm trạng giống như con người: mệt mỏi, cô đơn; mong muốn được dừng chân, nghỉ ngơi; khát vọng tự do
- Không gian cao rộng, quạnh vắng, đượm buồn
Bức tranh thiên nhiên vừa cổ điển vừa hiện đại
* Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh:
Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, mở rộng hồn mình để giao cảm, tìm sự đồng điệu với thiên nhiên tạo vật
Tấm lòng yêu thiên nhiên, luôn hướng về thiên nhiên.
- Ý chí, nghị lực phi thường, làm chủ hoàn cảnh.

1. Bức tranh thiên nhiên và nỗi lòng thi nhân
- Bức tranh thiên nhiên chiều tà vừa mênh mông, hoang sơ , buồn vắng song lại vừa chân thực, có hồn.
*Tiểu kết:
- Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tinh tế, nhạy cảm, tha thiết yêu thiên nhiên, sự sống; ý chí, nghị lực phi thường.
CHI?U T?I
(Mộ)
- Hồ Chí Minh -
1. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên và nỗi lòng thi nhân
2. Hai câu thơ sau: Bức tranh cuộc sống

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng.

Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết, lò than đã rực hồng.
II. Tìm hiểu chi tiết
* Bức tranh cuộc sống:

- Hình ảnh: thiếu nữ xay ngô
lò than rực hồng
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng.
Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết, lò than đã rực hồng
2. Bức tranh cuộc sống con người nơi sơn cước
- Diễn tả vòng quay liên tục, nhịp nhàng của cối xay ngô
- Bước dịch chuyển của thời gian
- Con người trong tư thế chủ động, làm việc miệt mài, hăng say
 Bức tranh lao động bình dị, gần gũi mà khỏe khoắn, tự do của con người miền sơn cước
Nét hiện đại của bài thơ.
Nghệ thuật biểu đạt: điệp ngữ liên hoàn kết hợp đảo từ:
“ma bao túc”- “bao túc ma”
THẢO LUẬN
Ý nghĩa của hình ảnh lò than rực hồng ở cuối bài thơ? Sự xuất hiện của hình ảnh này thể hiện đặc điểm gì của tâm hồn Hồ Chí Minh?
Hình ảnh “lò than rực hồng” :
Ý nghĩa tả thực: ánh lửa đỏ rực của lò than
Dấu hiệu nhận biết bước dịch chuyển của thời gian từ chiều tà sang tối
Nghệ thuật chấm phá
Ánh sáng của cuộc sống con người xua tan cái âm u, lạnh lẽo của núi rừng; đem lại vẻ ấm áp, rực sáng cho cả bức tranh chiều tối
Ý nghĩa biểu tượng: ánh lửa của niềm tin, lạc quan cách mạng
Bản lĩnh, nghị lực phi thường của người tù cách mạng HCM
“Với một chữ hồng, Bác đã làm sáng rực lên toàn bộ
bài thơ, đã làm mất đi sự mệt mỏi, sự uể oải, sự nặng nề đã diễn tả trong ba câu đầu, đã làm sáng rực lên khuôn mặt của cô em sau khi xay xong ngô tối… Với chữ hồng đó, có ai còn cảm giác nặng nề, mệt mỏi, nhọc nhằn nữa đâu mà chỉ thấy màu đỏ đã nhuốm lên cả bóng đêm, cả thân hình, cả lao động của cô gái đáng yêu kia” (Hoàng Trung Thông)
* Tâm trạng, tình cảm của thi nhân:
- Cái nhìn thương yêu, đồng cảm, trìu mến, trân trọng con người và cuộc sống lao động - không phân biệt quốc gia, dân tộc; trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất Bác vẫn luôn hướng về con người, cuộc sống.
2. Bức tranh cuộc sống con người nơi sơn cước
* Tâm trạng, tình cảm của thi nhân:
- Cái nhìn thương yêu, đồng cảm, trìu mến, trân trọng con người và cuộc sống lao động - không phân biệt quốc gia, dân tộc; trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất Bác vẫn luôn hướng về con người, cuộc sống.
2. Bức tranh cuộc sống con người nơi sơn cước
Tư tưởng, cảm xúc của thi nhân vận động từ bóng tối ra ánh sáng, từ lạnh lẽo, cô đơn sang ấm áp; từ buồn đến vui.
Nét hiện đại của bài thơ
Mạch thơ có sự vận động, chuyển đổi như thế nào từ hai câu đầu đến hai câu cuối?
- Bức tranh cuộc sống miền sơn cước giản dị, chân thực, khỏe khoắn, tự do
- Vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ: quan tâm, yêu thương con người; tinh thần lạc quan yêu đời, luôn hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai.
2. Bức tranh cuộc sống con người nơi sơn cước
* Sơ kết:
Bài 1: Hãy sắp xếp các ý sau cho phù hợp:
Đề tài quen thuộc.
Nhân vật trữ tình là một chiến sĩ cách mạng trong cảnh lao tù.
Ngôn ngữ Hán, thể loại thất ngôn tứ tuyệt
Hình tượng, cảm xúc thơ có sự vận động hướng về sự sống và ánh sáng.
Hình ảnh quen thuộc, giàu tính ước lệ, tượng trưng.
Bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình.
Con người là trung tâm của bức tranh.



B�I T?P C?NG C?
Bài 2: Hãy đánh dấu x vào nhận định đúng:
Bài thơ Chiều tối thể hiện vẻ đẹp tâm hồn nhân vật trữ tình:
Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm.
Tình yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người đến độ quên mình.
Tấm lòng xót xa, thương cảm trước hoàn cảnh đáng thương của con người. 
Niềm lạc quan quan cách mạng, ý chí, nghị lực phi thường của người tù cách mạng. 
IV. T?NG K?T:
1. Ngh? thu?t: D?c di?m s?c thỏi c? di?n m� hi?n d?i
"Chi?u t?i "
Bức tranh cuộc sống
Bức tranh thiên nhiên
Vẻ đẹp con người Hồ Chí Minh
IV. Tổng kết:
2. Nội dung
Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm;
Ý chí và nghị lực phi thường
Tình yêu thiên nhiên, rung cảm, đồng cảm trước thiên nhiên tạo vật.
Lòng thương yêu, trân trọng con người và cuộc sống lao động.